I OSK 738/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie sędzia del. WSA Jacek Fronczyk sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) Protokolant Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. M., D. M.-S., T. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1034/07 w sprawie ze skarg A. W. oraz A. M., D. M.-S., T. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lipca 2007 r. [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1/ odrzuca skargę kasacyjną D. M.-S.; 2/uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania; 3/ oddala wniosek A. M. i T. M. o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 8 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1034/07 oddalił skargi A. W. oraz A. M., D. S.-M. i T. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lipca 2007 r. [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Starosta Krakowski decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., orzekł o odmowie zwrotu części działki [...], objętej księgą wieczystą [...], położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...] w K., w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli l. kat. [...]w byłej gminie katastralnej G., na rzecz A. W., T. M., D. S., A. M., B. Ś. i M. M. W toku postępowania ustalono, iż działka [...], stanowiąca własność Gminy Miejskiej Kraków, położona jest pomiędzy budynkami sądów, a obiektem prokuratury i stanowi grunt porośnięty trawą, z nasadzeniami drzew i krzewów, przez które przebiegają asfaltowe ścieżki i alejki. Celem wywłaszczenia przedmiotowej działki była – jak wynika z orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia [...] marca 1963 r. znak [...]– budowa gmachów sądowych, zaś jego podstawą była decyzja o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] maja 1958 r., znak [...]. Ponadto w ramach inwestycji na przedmiotowej działce urządzony miał być trawnik ze swobodnymi nasadzeniami drzew i krzewów, co zostało zrealizowane i dlatego działki [...] nie można uznać za zbędną dla celu wywłaszczenia. Od powyższej decyzji odwołania wniosły D. M.-S., A. M. oraz A. W. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że Starosta Małopolski prawidłowo poczynił ustalenia odnośnie spełnienia przesłanek zwrotu nieruchomości. Wojewoda Małopolski uznał, że istniejący na spornej działce stan oznacza zrealizowanie celu wywłaszczenia, jaką była budowa gmachów sądowych z infrastrukturą wokół niej. Wyraził także pogląd, iż obecne zaniedbanie terenu nie może świadczyć o jego zbędności na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. A. W. zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skargę wnieśli również A. M., D. M.-S. i T. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po połączeniu spraw ze skargi A. W. oraz ze skargi A. M., D. M.-S. i T. M. do wspólnego rozpoznania pod sygn. akt II SA/Kr 1034/07, skargi oddalił bowiem uznał, iż brak jest podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, albowiem nie narusza ona przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż organy administracji publicznej obu instancji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sposób czyniący zadość dyspozycjom art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., gromadząc i oceniając wszechstronnie dowody, pozwalające na poczynienie wszystkich istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych. Ponadto Sąd pierwszej instancji przyjął, iż organy właściwie zastosowały także przepisy prawa materialnego tym art. 136 ust. 3, art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła A. M., D. M.-S. i T. M. i zaskarżając go w całości zarzucono: – rażące naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię, a w szczególności art. 9a, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) polegającą na przyjęciu, że brak jest przesłanek ustawowych wskazujących uznanie nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, pomimo poważnych wątpliwości w tym względzie a zwłaszcza, że przecież część działki nr [...], objęta KW elektroniczną nr [...], położonej w obrębie [...] jednostki ewidencyjnej Śródmieście m. Krakowa w granicach wywłaszczonej poprzednio 1 kat. [...] położona w byłej gminie kat. G. na rzecz Skarbu Państwa jest zbędna w sensie faktycznym to jest – upływ 7 lat od dnia kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna oraz nie rozpoczęcie prac związanych z realizacją w celu wywłaszczenia jakim była "budowa gmachu krakowskich sądów", jak również druga przesłanka ze względu na zbędność w sensie prawnym to jest utrata mocy wiążącej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu zwłaszcza, że brak jest zrealizowania na cele infrastruktury, które miały być celami rekreacyjno-wypoczynkowymi, czyli terenem zielonym z alejkami dla pieszych czego w miejscu położenia działki jest brak. Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji i określenie, że decyzje Starosty Krakowskiego z dnia [...] czerwca 2006 r. sygn. akt [...] i decyzję Wojewody Małopolskiego z daty [...] lipca 2007 r., sygn. akt [...] wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 lutego 2008 r., sygn. akt jw. nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku jak również o zasądzenie od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych zgodnie z załączonym pismem. W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę przesłanki nieważności postępowania sądowego. W niniejszej sprawie zachodzi właściwie nieważność postępowania określona w pkt 5 art. 183 § 1 P.p.s.a., bowiem strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw. Jak to bowiem wynika z odpisu aktu zgonu strona postępowania sądowego – D. M.-S. zmarła w dniu [...] grudnia 2007 r., a więc w trakcie toczącego się postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie. Następcą prawnym, jak to wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia [...] września 2008 r. (sygn. akt [...]) jest mąż zmarłej Z. S. Jednakże nie brał on udziału w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, w którym zapadł w dniu [...] lutego 2008 r. zaskarżony skargą kasacyjną przedmiotowy wyrok. Okoliczności te są bezsporne. W związku z tym uznać należy, iż Z. S. został pozbawiony możliwości obrotny swoich praw. Przy czym nie ma tutaj znaczenia fakt, iż Sąd pierwszej instancji nie posiadał informacji o zgonie jednej ze stron postępowania. Odnośnie skargi kasacyjnej wniesionej przez pełnomocnika D. M.-S., to należy uznać, iż podlegała odrzuceniu. Była ona wniesiona nie tylko w imieniu osoby zmarłej, ale także przez adwokata J. S., który nie posiadał pełnomocnictwa do jej sporządzenia i wniesienia. Zgodnie z art. 43 P.p.s.a. w razie śmierci strony pełnomocnictwo wygasa, jednocześnie pełnomocnik procesowy działa aż do zawieszenia postępowania. Niezależnie od wątpliwości czy takie działanie może obejmować wniesienie skargi kasacyjnej, czy tylko takie czynności, które zmierzają do zawieszenia postępowania, to stwierdzić należy, iż sama mocodawczyni udzielając pełnomocnictwa wyłączyła możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej przez adwokata J. S., co wynika jednoznacznie z dołączonego do akt sprawy pełnomocnictwa. W takiej sytuacji skarga kasacyjna wniesiona w imieniu D. M.-S. podlegała odrzuceniu. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 186 w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. oraz art. 178 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd oddalił wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, bowiem uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji nie nastąpiło z uwagi na uwzględnienie skargi kasacyjnej, o czym mowa w art. 203 pkt 1 P.p.s.a., ale z uwagi na istnienie przesłanek nieważności postępowania.