I OSK 1492/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-01-12
Skład orzekający: Paweł Miładowski, Barbara Adamiak, Anna Lech
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest żołnierzem zawodowym, można przyznać mu prawo do zamieszkiwania w lokalu Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na podstawie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, jeśli nie wykaże on 'sytuacji wyjątkowej'?Ratio decidendi
Przyznanie prawa do zamieszkiwania w lokalu Wojskowej Agencji Mieszkaniowej osobie niebędącej żołnierzem zawodowym na podstawie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jest możliwe jedynie w sytuacji wyjątkowej, którą wnioskodawca musi udowodnić. Samo posiadanie trudnej sytuacji materialnej lub chęć zamieszkania w danej miejscowości, bez spełnienia kryteriów sytuacji wyjątkowej (np. ciężkiej choroby, kalectwa, braku środków finansowych), nie jest wystarczające do przyznania takiego prawa, zwłaszcza gdy podstawowe potrzeby mieszkaniowe wnioskodawcy są zaspokojone.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni, wdowa po żołnierzu zawodowym, ubiegała się o przyznanie prawa do zamieszkiwania w lokalu Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (WAM) w Inowrocławiu. Organy administracji odmówiły przyznania prawa, uznając, że wnioskodawczyni nie wykazała 'sytuacji wyjątkowej' wymaganej przez art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Wnioskodawczyni podnosiła trudną sytuację materialną, zdrowotną oraz bolesne wspomnienia związane z miejscem zamieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił jej skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia NSA Anna Lech Protokolant asystent sędziego Konrad Młynkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1457/09 w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1457/09, po rozpoznaniu skargi W.P. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym skargę oddalił.
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), po rozpatrzeniu dowołania W.P. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2009 r. o odmowie przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w Inowrocławiu, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że W.P. złożyła wniosek o przyznanie z zasobów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej lokalu mieszkalnego w Inowrocławiu. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w Bydgoszczy, uznając, iż żądanie strony dotyczy art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w dniu [...] stycznia 2009 r. powiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie przytoczył treść ww. przepisu i wskazał na obowiązek wnioskodawcy szczegółowego udokumentowania aktualnej sytuacji materialnej, zdrowotnej lub innej. Wystąpienie to ponawiano kilkakrotnie.
Organ ustalił, że wnioskodawczyni jest wdową po zmarłym 30 czerwca 2007 r. st. chor. w st. spocz. Z. P., który od dnia [...] września 1984 r. do dnia [...] września 1996 r. pełnił zawodową służbę wojskową. Został zwolniony na skutek orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej o niezdolności do służby wojskowej i zaliczony do trzeciej grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia oraz do żadnej grupy inwalidzkiej w związku ze służbą wojskową, pobierał wojskową rentę inwalidzką. W okresie służby zajmował, a następnie zdał lokal w [...], przydzielony jako osobna kwatera stała.
W.P. wraz z synem nr [...] ur. [...] r. i [...] ur. [...] r. są na stale zameldowani w miejscowości [...], w gminie [...], powiat kolski, województwo wielkopolskie i jest w 1/8 współwłaścicielką tego domu. Poza nimi w lokalu zameldowani są matka i brat wnioskodawczyni. W.P. i jej synowie mają ustalone prawo do renty rodzinnej w wysokości 1836,59 zł, przy czym jedna trzecia płatna jest do rąk pełnoletniego syna [...]. Wnioskodawczyni przedłożyła zaświadczenie lekarskie z [...] lutego 2009 r., stwierdzające, że od maja [...] r. jest pod opieką Poradni Zdrowia Psychicznego Przychodni Przyszpitalnej w Inowrocławiu. W kolejnych pismach wnioskodawczyni podnosiła, że mieszka w małej miejscowości, oddalonej o 12 km od najbliższego miasta. Posiadane przez męża mieszkanie wojskowe zwolnili z uwagi na uciążliwą sąsiadkę, stale składającą na zainteresowanych skargi do różnych instytucji. Starała się o znalezienie zatrudnienia, ale do tej pory udawało jej się pracować tylko dorywczo. Natomiast po śmierci męża uzyskanie zatrudnienia stało się niemożliwe. Wskazywała, że z domu, w którym mieszka widać miejsce, gdzie zmarł jej mąż, co jest bardzo bolesne dla niej i jej dzieci. Następnie w piśmie z [...] listopada 2008 r. informowała, że w lutym 2008 r. przeprowadziła się do Inowrocławia, gdzie wynajmuje mieszkanie i podjęła pracę, ale w sierpniu 2008 r. otrzymała wypowiedzenie. Natomiast w wystąpieniu z [...] grudnia 2008 r. wskazała, że mąż w 1995 r. został uprowadzony na kilka dni z terenu Jednostki Wojskowej w [...], a następnie przez 5 lat próbował doprowadzić do wykrycia sprawców tego przestępstwa.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Bydgoszczy decyzją z dnia [...] maja 2009 r. odmówił uwzględnienia wniosku.
Od tej decyzji strona wniosła odwołanie, podnosząc, że jest osobą niepełnosprawną, posiada trudną sytuację materialną, finansową i bytową. Stara się znaleźć pracę. Wskazywała, że wraz z dziećmi jest uprawniona do kwatery stałej, a Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wyraził zgodę na przydzielenie jej lokalu. Przedłożyła orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] kwietnia 2009 r. o zaliczeniu jej do umiarowego stopnia niepełnosprawności.
Organ odwoławczy, badając sprawę merytorycznie, stwierdził, że podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, zgodnie z którym w sytuacji wyjątkowej dyrektor oddziału regionalnego WAM, za zgodą Ministra Obrony Narodowej, może wydać decyzję o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, na czas oznaczony, innej osobie niż żołnierz służby stałej. Warunkiem dopuszczalności przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym jest spełnienie dwóch akcentowanych przez ustawodawcę przesłanek: wyjątkowości sytuacji oraz zgody Ministra Obrony Narodowej.
Dokonując oceny wyjątkowości, organ wskazał na zadanie ustawowe Wojskowej Agencji Mieszkaniowej - realizację prawa zamieszkiwania żołnierzy zawodowych w lokalach mieszkalnych. Organ podniósł, że obecnie w Inowrocławiu i miejscowościach pobliskich występuje bardzo trudna sytuacja mieszkaniowa żołnierzy zawodowych. W samym Inowrocławiu, wg danych na dzień 30 czerwca 2009 r., niezrealizowane potrzeby mieszkaniowe posiada 56 żołnierzy zawodowych służby stałej oraz 47 żołnierzy służby terminowej, posiadających rodziny i 45 samotnych żołnierzy służby terminowej. Natomiast w Inowrocławiu i w miejscowościach pobliskich na realizację potrzeb mieszkaniowych oczekuje odpowiednio 208, 295 i 156 żołnierzy zawodowych, łącznie 659 żołnierzy. Wobec tego realizacja należnych ustawowo praw żołnierzy zawodowych do zakwaterowania góruje nad uprawnieniami osób niebędących żołnierzami zawodowymi.
Możliwość przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu będącym w dyspozycji Agencji innej osobie niż żołnierz zawodowy została określona przez ustawodawcę jako wyjątek od reguły. Dokonując oceny spraw będących wyjątkiem od reguły, organy muszą stosować się ściśle do przepisu, bez możliwości stosowania interpretacji rozszerzającej.
Organ podniósł, że chęć zamieszkania w Inowrocławiu, przy braku środków na zakup mieszkania, nie czyni niniejszej sprawy wyjątkową. Nie jest to sytuacja bardzo rzadka, szczególna lub osobliwa, czyli wyjątkowa w rozumieniu ustawy. Pozyskanie mieszkania nie musi nastąpić poprzez jego zakup, może nastąpić także poprzez wynajęcie lokalu, co też strona uczyniła. Strona wynajmuje mieszkanie w Inowrocławiu i jest współwłaścicielką domu w miejscowości [...] w gminie [...], a zatem jej potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone, przynajmniej w podstawowym zakresie.
Należy ponadto wyjaśnić, że w świetle obecnie obowiązujących przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w chwili rozpatrywania niniejszej sprawy, W.P. nie jest osobą uprawnioną do zakwaterowania w zasobach Agencji. Dlatego sprawa może być rozpatrywana tylko w trybie art. 29 tej ustawy, stąd twierdzenie, że ona i jej dzieci są uprawnieni do osobnej kwatery stałej, nie znajduje uzasadnienia.
Również bezpodstawne jest stwierdzenie wnioskodawczyni, że Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wyraził zgodę na przyznanie jej lokalu mieszkalnego. Prezes Agencji, po otrzymaniu wniosku strony z [...] stycznia 2008 r. o przyznanie prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w Inowrocławiu, pismem z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] przekazał ten wniosek Dyrektorowi Oddziału Regionalnego WAM w Bydgoszczy jako organowi właściwemu do rozpatrzenia sprawy. Prezes nie zajmował merytorycznego stanowiska w tej sprawie, bowiem nie był do tego uprawniony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W.P. zakwestionowała prawidłowość powyższych decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że niniejszą sprawę należy oceniać pod względem realizacji dyspozycji przez organ przepisu art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym w chwili rozpatrywania sprawy przez organ.
Organ prawidłowo zakwalifikował żądanie, jako wydanie decyzji w trybie art. 29 ustawy (czego strona nie kwestionowała) i wszczął postępowanie administracyjne w tym przedmiocie, informując jednocześnie stronę o obowiązku wykazania jej wyjątkowej sytuacji.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ prawidłowo rozpatrzył niniejszą sprawę, podkreślając konieczność zaistnienia dwóch niezbędnych przesłanek dla spełnienia żądania w rozumieniu art. 29 ustawy: wyjątkowości sytuacji w jakiej znajduje się żądający oraz zgody Ministra Obrony Narodowej. Przy czym organ wskazał na konieczność przedstawienia sytuacji aktualnej, okoliczności wskazujących na aktualną wyjątkową sytuację wnioskodawczyni. Wskazać należy, że ciężar udowodnienia i wykazania sytuacji wyjątkowej spoczywa na osobie ubiegającej się o wydanie decyzji. Ponadto, zgodnie z prezentowanym poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, "sytuacji wyjątkowej" należy upatrywać w takich stanach i zdarzeniach, które w sposób oczywisty odbiegają od ogólnie akceptowanej normy. Chodzi tu o takie okoliczności jak np.: ciężka choroba, kalectwo, brak jakichkolwiek środków finansowych. Natomiast brak własnego mieszkania powoduje znalezienie się w trudnej sytuacji, ale jest to sytuacja często występująca, a tym samym nie należy do wyjątkowych.
W sprawie, mimo wielokrotnie ponawianych wniosków organu o przedstawienie dowodów na potwierdzenie powyższego, skarżąca ograniczyła się jedynie do przedstawienia wyżej wskazanych okoliczności. Ze swojej strony natomiast organ ustalił zaspokojenie podstawowych potrzeb mieszkaniowych wnioskodawczyni w aktualnej chwili poprzez fakt wynajmowania przez nią mieszkania w Inowrocławiu, co sama oświadczyła w swoich pismach oraz nadto organ ustalił, że W.P. wraz z synem [...] ur. [...] r. i [...] ur. [...] r. są na stałe zameldowani w miejscowości [...], w gminie [...], powiat kolski, województwo wielkopolskie i jest w 1/8 współwłaścicielką tego domu. Organ prawidłowo ustalił, iż chęć zamieszkania w Inowrocławiu, przy braku środków na zakup własnego mieszkania, nie czyni niniejszej sprawy wyjątkową, albowiem taka sytuacja nie jest bardzo rzadka, szczególna ani osobliwa, czyli wyjątkowa w rozumieniu art. 29 ustawy. Pozyskanie mieszkania nie musi nastąpić poprzez jego zakup, może nastąpić także poprzez wynajęcie lokalu, co też strona uczyniła.
Sąd pierwszej instancji podkreślił przy tym, że wszystkie okoliczności, podnoszone przez skarżącą i dotyczące jej męża, dotyczą spraw przeszłych, a nie teraźniejszych. Oczywiście mogły one w jakiś sposób ukształtować obecną sytuację życiową skarżącej i poniekąd wpłynąć na brak własnego mieszkania w Inowrocławiu, jednakże brak tu związku adekwatnego między tą okolicznością a sytuacją szczególną, uzasadniającą przyznanie lokalu mieszkalnego w trybie art. 29 ustawy, co trafnie zauważa organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Bezpodstawne jest stwierdzenie wnioskodawczyni, że Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wyraził zgodę na przyznanie jej lokalu mieszkalnego. Z akt sprawy wynika, że Prezes Agencji, po otrzymaniu wniosku strony z [...] stycznia 2008 r. o przyznanie prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w Inowrocławiu, pismem z dnia [...] lutego 2008 r. przekazał ten wniosek Dyrektorowi Oddziału Regionalnego WAM w Bydgoszczy jako organowi właściwemu do rozpatrzenia sprawy. Z treści powyższego pisma dobitnie wynika, że Prezes nie zajmował merytorycznego stanowiska w tej sprawie.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia złożyła W.P. zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
a) niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. nr 41, poz. 398 ze zm., dalej "Ustawa o Zakwaterowaniu"), polegające na wadliwym przyjęciu, iż w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka "sytuacji wyjątkowej", która warunkuje wydanie przez dyrektora oddziału regionalnego Agencji, za zgodą Ministra Obrony Narodowej, decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, na czas oznaczony, innej osobie niż żołnierz służby stałej, a w szczególności poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że "sytuacja wyjątkowa" skarżącej wynika m.in. z tego, że służba wojskowa męża stanowi główne źródło komplikacji życiowych całej rodziny skarżącej, która to wysoce trudna sytuacja życiowa miała miejsce zarówno w przeszłości, jak i - wbrew ocenie Sądu — również dotyczy aktualnej sytuacji skarżącej, tj. "spraw teraźniejszych", a zatem skarżąca ma podstawy, aby podnosić, iż znajduje się w "sytuacji wyjątkowej" w rozumieniu ustawy o zakwaterowaniu;
a jednocześnie
b) poprzez błędną wykładnię przepisu art. 29 Ustawy o Zakwaterowaniu polegającą na dodaniu nowych, nie występujących w tym przepisie, treści normatywnych wyrażających się w sformułowaniu dodatkowej przesłanki stosowania przedmiotowego przepisu, tj. iż zastosowanie tego przepisu jest możliwe tylko w sytuacji, gdy potrzeby mieszkaniowe żołnierzy na danym obszarze są w pełni zaspokojone, a zatem realizacja należnych ustawowo praw żołnierzy zawodowych do zakwaterowania góruje nad uprawnieniami osób, znajdujących się w "wyjątkowej sytuacji" w rozumieniu ustawy o zakwaterowaniu, a nie będących żołnierzami zawodowymi, chociaż tak wyłożonej treści normatywnej w żaden sposób nie da się wyinterpretować z analizowanego przepisu ani z ustawy;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) naruszenie przepisów art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) . i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przejawiające się tym, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie wobec braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolności organu przy rozpoznawaniu i przeprowadzaniu postępowania dowodowego w sprawie, a w szczególności poprzez błędne ustalenie, iż potrzeby mieszkaniowe skarżącej są zaspokojone "przynajmniej w podstawowym zakresie ";
b) naruszenie przepisów art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 29 ustawy o zakwaterowaniu przejawiające się tym, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie w związku z niewystarczającym wyjaśnieniem i uzasadnieniem stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ administracyjny przy załatwianiu sprawy, co staje się widoczne w szczególności na tle dwukrotnie powtórzonego ogólnikowego wyjaśnienia, iż "nie jest możliwe potraktowanie sytuacji strony za bardzo rzadką, szczególnie wyrażającą się czymś, niezwykłą lub osobliwą, czyli wyjątkową w rozumieniu ustawy"; tak sformułowane uzasadnienie nie wyjaśnia bowiem niczego stronie postępowania.
Wskazując na powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie od Skarbu Państwa i przyznanie adw. Ernestowi Samselowi zwrotu kosztów pomocy prawnej, nieopłaconej w całości ani w części, udzielonej z urzędu skarżącej W.P. według norm przepisanych, w tym opłaty w wysokości 150% stawki minimalnej z uwagi na szczególny rodzaj i wysoki stopień zawiłości sprawy związany z wieloinstancyjnym postępowaniem oraz w związku z tym niezbędny nakład pracy pełnomocnika sporządzającego skargę kasacyjną jak również o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie opiera się na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Tym samym, wobec wystąpienia obu podstaw z art. 174 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest do odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutów natury procesowej, poprzez które autor skargi kasacyjnej stara się zakwestionować ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd pierwszej instancji za podstawę zaskarżonego wyroku.
Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Skarżąca kasacyjnie nie tylko nie wykazała, że Sąd pierwszej instancji naruszył wskazane przepisy postępowania, ale nie wykazała również, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazać w tym miejscu należy, że sądowa kontrola decyzji wydanej na skutek przeprowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania innej osobie niż żołnierz służby stałej prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym znajdującym się w zasobach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, toczącego się na podstawie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem jedynie badać, czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.
Istotnym jest przy tym, że ciężar wykazania "sytuacji wyjątkowej" o której mowa w ww. przepisie spoczywa na osobie ubiegającej się o wydanie decyzji. Za nieusprawiedliwione w niniejszej sprawie uznać należało zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolność organu przy rozpoznawaniu i przeprowadzaniu postępowania dowodowego w sprawie. Organy administracji publicznej kilkakrotnie informowały skarżącą o obowiązku wnioskodawczyni szczegółowego udokumentowania aktualnej sytuacji materialnej, zdrowotnej lub innej.
Organy te ustaliły, że wnioskodawczyni jest wdową po zmarłym [...] czerwca 2007 r. st. chor. w st. spocz. Z. P., który od dnia [...] września 1984 r. do dnia [...] września 1996 r. pełnił zawodową służbę wojskową. Został zwolniony na skutek orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej o niezdolności do służby wojskowej i zaliczony do trzeciej grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia oraz do żadnej grupy inwalidzkiej w związku ze służbą wojskową, pobierał wojskową rentę inwalidzką. W okresie służby zajmował, a następnie zdał lokal w [...] m. [...], przydzielony jako osobna kwatera stała. Ustalono ponadto, że W.P. wraz z synem [...] ur. [...] r. i [...] ur. [...] r. są na stale zameldowani w miejscowości [...], w gminie [...], powiat kolski, województwo wielkopolskie i jest w 1/8 współwłaścicielką tego domu. Poza nimi w lokalu zameldowani są matka i brat wnioskodawczyni. W.P. i jej synowie mają ustalone prawo do renty rodzinnej w wysokości 1836,59 zł, przy czym jedna trzecia płatna jest do rąk pełnoletniego syna [...]. Wnioskodawczyni przedłożyła zaświadczenie lekarskie z [...] lutego 2009 r., stwierdzające, że od maja 2008 r. jest pod opieką Poradni Zdrowia Psychicznego [...] w [...]. W kolejnych pismach wnioskodawczyni podnosiła, że mieszka w małej miejscowości, oddalonej o 12 km od najbliższego miasta. Wskazywała, że z domu, w którym mieszka widać miejsce, gdzie zmarł jej mąż, co jest bardzo bolesne dla niej i jej dzieci. Opierając się na piśmie z [...] listopada 2008 r. organy przyjęły ponadto, że w lutym 2008 r. wnioskodawczyni przeprowadziła się do Inowrocławia, gdzie wynajmuje mieszkanie i podjęła pracę, ale w sierpniu 2008 r. otrzymała wypowiedzenie.
Taki stan faktyczny sprawy doprowadził jednak do uznania, że brak jest przesłanek do przyznania skarżącej żądanego prawa. Organy administracji publicznej wydając decyzje nie dopuściły się dowolności w zakresie oceny materiału dowodowego.
Wskazując na powyższe Naczelny Sad Administracyjny przyjął, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie nie naruszył przepisów postępowania wskazanych w skardze kasacyjnej.
Odnosząc się do zarzutów natury materialnej podkreślić należy, że wykładnia art. 29 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych RP prowadzi do wniosku, że wydanie takiej decyzji nie jest obligatoryjne - a zatem pozostawione jest uznaniu administracyjnemu. Ponieważ ustawa nie zawiera definicji pojęcia "sytuacji wyjątkowej", Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd przytoczony w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że "sytuacji wyjątkowej" należy upatrywać w takich stanach i zdarzeniach, które w sposób oczywisty odbiegają od ogólnie akceptowanej normy. Chodzi tu o takie okoliczności jak np.: ciężka choroba, kalectwo, brak jakichkolwiek środków finansowych.
Niewadliwie uznał Sąd pierwszej instancji, że wnioskodawczyni ma zapewnione podstawowe potrzeby mieszkaniowe poprzez fakt wynajmowania przez nią mieszkania. Sama zaś konieczność ponoszenia większego ciężaru finansowego związanego z wynajmem na tzw. wolnym rynku nie stanowi jeszcze podstawy do uznania "wyjątkowości sytuacji" w jakiej znajduje się wnioskodawczyni. Trafnym jest również stwierdzenie, że chęć zamieszkania w Inowrocławiu, przy braku środków na zakup własnego mieszkania, nie czyni niniejszej sprawy wyjątkową, albowiem taka sytuacja nie jest rzadka, szczególna ani osobliwa, czyli wyjątkowa w rozumieniu art.29 ustawy o zagospodarowaniu sił zbrojnych RP.
Tym sam organ administracji jak i sąd pierwszej instancji kontrolujący działalność organów administracji publicznej dokonały prawidłowej wykładni treści przepisu art. 29 ww. ustawy, a w szczególności zawartego w nim określenia "sytuacji wyjątkowej". Prawidłowo również dokonano subsumpcji normy zawartej w tym przepisie z niewadliwie ustalonym w niniejszej sprawie stanem faktycznym, co doprowadziło do odmowy przyznania W.P. prawa do lokalu znajdującego się w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.
Nietrafnym okazał się wobec tego również zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego zawarty w pkt. 1a skargi kasacyjnej.
Wbrew również twierdzeniom skarżącej kasacyjnie Sąd pierwszej instancji ustalając treść normatywną przepisu art. 29 ustawy nie zajął stanowiska, że zastosowanie tego przepisu jest możliwe tylko w sytuacji, gdy potrzeby mieszkaniowe żołnierzy na danym obszarze są w pełni zaspokojone tj. że realizacja należnych ustawowo praw żołnierzy zawodowych do zakwaterowania góruje na uprawnieniami osób znajdujących się w "wyjątkowej sytuacji, a nie będących żołnierzami zawodowymi". Tym niemniej nie jest pozbawione racji twierdzenie organu administracji publicznej, że podstawowym zadaniem Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jest realizacja prawa zamieszkania żołnierzy zawodowych w lokalach mieszkalnych. To zresztą, że realizacja należnych ustawowo praw żołnierzy zawodowych do zakwaterowania góruje nad uprawnieniami osób niebędących żołnierzami zawodowymi, zostało ujęte w znowelizowanej treści przepisu art. 29 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych RP. Zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu Dyrektor oddziału regionalnego może wynająć lokal mieszkalny na czas oznaczony osobie innej niż żołnierz zawodowy, osobie prawnej, jednostce samorządu terytorialnego, państwowej lub samorządowej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, o ile w garnizonie są zaspokojone potrzeby mieszkaniowe żołnierzy zawodowych.
Wskazać w tym miejscu należy, że nowelizacja tego przepisu, stanowi doprecyzowanie jego treści normą, która uprzednio wynikała z wykładni celowościowej i funkcjonalnej ustawy.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną oddalił.
Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wyroku nie orzekł natomiast, co do wniosku pełnomocnika skarżącej kasacyjnie, ustanowionego z urzędu w ramach przyznanej skarżącej pomocy prawnej, o zasądzenie kosztów sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a., jako odnoszące się do kosztów postępowania między stronami, nie mają zastosowania do przyznania pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia za wykonaną pomoc prawną należnego mu od Skarbu Państwa, zaś stosownie do przepisów art. 250, 258 § 2 pkt 8 i § 3 oraz art. 259 i 260 p.p.s.a. orzekanie o przyznaniu takiemu pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy następuje w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym, jako także w tym przedmiocie Sądzie pierwszej instancji.
Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego złoży Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło