II SA/Lu 675/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Protokolant Stażysta Magdalena Markowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpoznaniu odwołania A. P. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza O. L. z dnia [...] o przyznaniu jej specjalnego zasiłku celowego w kwocie 100 zł na dofinansowanie kosztów leczenia. A. P. w dniu 31 lipca 2009r. wnosiła o przyznanie jej zasiłku celowego – "zwrot poniesionych kosztów na leki w kwocie 288,84zł". W toku postępowania ustalono, że wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jej jedynym źródłem utrzymania jest renta z tytułu niepełnosprawności w wysokości 591,34zł miesięcznie. Wnioskodawczyni ponosi spore koszty na zakup niezbędnych leków, co potwierdzają przedstawione przez nią faktury. Kwota renty jest wprawdzie wyższa niż kryterium dochodowe określone w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, wynoszące 477zł (a więc nie ma podstaw do przyznania wnioskodawczyni zasiłku celowego w oparciu o art. 39 cyt. ustawy), jednak – w ocenie organów - nie jest wystarczająca na pokrycie niezbędnych potrzeb, co uzasadnia przyznanie jej zasiłku celowego specjalnego na podstawie art. 41 ustawy w kwocie 100 zł na dofinansowanie kosztów leczenia. Przyznając pomoc w takiej wysokości organy miały na uwadze w szczególności to, że wykazane przez wnioskodawczynię w toku wywiadu środowiskowego koszty utrzymania mieszkania wynoszą 183 zł miesięcznie (energia, gaz i woda) oraz, że decyzją z dnia 17 lipca 2009r. wnioskodawczyni otrzymała już zasiłek celowy w wysokości 200zł z przeznaczeniem na zakup sprzętu rehabilitacyjnego. Organy miały również na uwadze, że wnioskodawczyni mieszka w tym samym budynku jednorodzinnym, co córka z rodziną (mężem i dwójką małoletnich dzieci) oraz syn z rodziną (żoną i dwójką małoletnich dzieci), którzy są ustawowo zobowiązani do alimentacji na rzecz matki. Organy wskazały ponadto na ograniczone środki finansowe Ośrodka i konieczność wydatkowania ich przede wszystkim na rzecz osób nie spełniających kryterium dochodowego, żyjących w ubóstwie. Skargę do sądu administracyjnego wniosła A. P. domagając się "zweryfikowania" decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. Skarżąca wskazała, że przyznana jej pomoc jest za niska i wnosi o "zwrot" kosztów zakupu leków w całości, na podstawie otrzymanych faktur. Wyjaśniła, że poza wydatkami na utrzymanie mieszkania (183zł) i kosztem zakupu leków (ok.170zł) co miesiąc spłaca ratę kredytu w wysokości 250zł, a więc otrzymywana renta w wysokości 591 zł nie wystarcza na zaspokojenie w pełni niezbędnych potrzeb. Skarżąca korzysta z pomocy dzieci, ale one również nie są w wystarczająco dobrej sytuacji finansowej, ponieważ zarówno synowa, jak i córka nie pracują, pozostając na utrzymaniu swoich mężów i mają niepełnosprawne dzieci. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.539 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W świetle przepisów art. 2 i 3 tej ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Skarżąca wnosiła o przyznanie jej pomocy w formie zasiłku celowego na dofinansowanie kosztów zakupu leków. Zasiłek taki może być przyznany bądź na podstawie art. 39 bądź na podstawie art. 41 ustawy. Przepis art. 39 stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu może być przyznany zasiłek celowy; przyznanie na tej podstawie takiego świadczenia uzależnione jest jednak od wysokości dochodów, które nie mogą być wyższe niż ustalone w ustawie kryterium dochodowe (art. 8 ust.1) – jego przekroczenie uniemożliwia bezwzględnie przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39. Organ może rozważać również udzielenie wnioskodawcy pomocy w formie zasiłku celowego na podstawie art. 41 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi albo zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczową, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Podkreślić należy, że przyznanie pomocy na podstawie tego przepisu nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz uznaniowy, co w szczególności oznacza, iż organ samodzielnie ustala wysokość przyznawanego świadczenia. Uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. O tym, jaka ma być treść wydawanej decyzji decyduje wyobrażenie organu o celowości wydania decyzji konkretnej treści. Cechą specyficzną tego zagadnienia jest to, że decyzja taka nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia owej celowości. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.) nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. Obowiązujące przepisy nie przewidują swobodnego uznania organów administracji. Kontrola ta jest jednak ograniczona. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2002r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.) kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, 77 § 1, 80 i 136 kpa. W niniejszej sprawie organ I instancji przeprowadził szeroko i wyczerpująco postępowanie wyjaśniające i podjął z urzędu czynności dowodowe w celu ustalenia sytuacji materialnej A. P., w szczególności przeprowadził z nią aktualizacyjny wywiad środowiskowy (k. 29-31), w konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. nie miało podstaw do przeprowadzania postępowania uzupełniającego na podstawie art. 136 kpa. Organowi odwoławczemu nie można więc zarzucić naruszenia przepisów postępowania i wydania wadliwego rozstrzygnięcia. Organ prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, a uzasadnienie jego decyzji czyni zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa, bowiem poza podstawą prawną wskazuje w sposób logiczny i przekonywający okoliczności faktyczne przemawiające za uwzględnieniem wniosku i przyznaniem skarżącej (pomimo przekroczenia kryterium dochodowego) zasiłku celowego (rentę jako wyłączne źródło dochodowe, spore stałe wydatki na leki i leczenie oraz inne opłaty związane z utrzymaniem mieszkania), a także okoliczności, które uzasadniają udzielenie tej pomocy w wysokości 100 zł, a nie wyższej (przyznany w tym samym okresie zasiłek na zakup maty rehabilitacyjnej w kwocie 200zł i prawo do otrzymywania świadczeń alimentacyjnych od dzieci). Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, a skarga na nią, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270)