II OSK 1837/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-12-13

Skład orzekający: sędzia NSA Leszek Leszczyński, sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie lokalu mieszkalnego z przyczyn osobistych, a następnie osadzenie w zakładzie karnym, może być uznane za trwałe i dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniające wymeldowanie?
Ratio decidendi
Opuszczenie lokalu mieszkalnego z przyczyn osobistych, które nastąpiło przed osadzeniem w zakładzie karnym, a brak związku przyczynowo-skutkowego między tymi zdarzeniami, pozwala na uznanie opuszczenia lokalu za trwałe i dobrowolne, co uzasadnia wymeldowanie. Samo przebywanie w zakładzie karnym nie stanowi o dobrowolnym opuszczeniu miejsca pobytu, ale ocena tej przesłanki dotyczy czasu opuszczenia zakładu karnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. K. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił jego skargę na decyzję Wojewody Dolnośląskiego o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego. J. K. został wymeldowany na wniosek właściciela nieruchomości, ponieważ organ uznał, że opuścił lokal z przyczyn osobistych (zamieszkał u konkubiny) jeszcze przed osadzeniem w zakładzie karnym, a jego nieobecność w lokalu nie miała związku przyczynowo-skutkowego z odbywaniem kary. Skarżący kwestionował ustalenia faktyczne i dowodowe, twierdząc, że nie mógł aktywnie uczestniczyć w postępowaniu i że jego pobyt poza lokalem nie był trwały ani dobrowolny.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 13 grudnia 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Leszczyński sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik /spr./ Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 czerwca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 569/09 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 2 czerwca 2010r. sygn. akt IV SA/Wr 569/09, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo po postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) zwanej dalej p.p.s.a., oddalił skargę J. K. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Przyznał jednocześnie na rzecz pełnomocnika skarżącego kwotę 292,80 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. nr [...] Prezydent Miasta B., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r.Nr 87 poz. 950 z późn.zm.) orzekł o wymeldowaniu J. K. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy M. 44 w B.. Postępowanie poprzedzające wydanie wskazanej decyzji wszczęte zostało na wniosek właściciela przedmiotowej nieruchomości. Zawiadomiony o wszczęciu postępowania J. K. wyjaśnił, iż do czasu osadzenia w areszcie śledczym, zamieszkiwał w lokalu przy ul. M. 44 wraz z chorą matką i konkubiną. W toku postępowania organ uzyskał informację od Kuratora Zawodowego dla Dorosłych przy Sądzie Rejonowym w B., z której wynikało, że J. K. opuścił Zakład Karny w K. w dniu 28 kwietnia 2004r., w okresie od 13 maja do 8 lipca 2004 r. dozór nie był wykonywany ze względu na brak możliwości nawiązania kontaktu osobistego ze stroną w miejscu zamieszkania wskazanym przez sąd penitencjarny, a w miesiącach sierpień i wrzesień 2004r. czynności kuratorskie ujawniły, że nie przebywa on pod wskazanym adresem. W dniu [...] września 2004r. J. K. oświadczył Kuratorowi, że mieszka u konkubiny w B. przy ulicy [...]. Wskutek odwołania od decyzji organu I instancji, w którym kwestionując ustalony stan faktycznego J. K. zarzucił uniemożliwienie mu czynnego udziału w postępowaniu, decyzją Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] uchylono zaskarżoną decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ponownym postępowaniu wnioskodawca wezwany do złożenia wyjaśnień podtrzymał swój wniosek o wymeldowanie J. K. oświadczając, że nadal przebywa on w zakładzie karnym, a w lokalu przy ulicy M. 44 nie ma jego rzeczy. Przesłuchano na te okoliczność świadków, a większość z nich nie umiała jednoznacznie potwierdzić faktu zamieszkiwania J. K. w 2004r. w miejscu zameldowania na pobyt stały. Przesłuchano również dodatkowe osoby wskazane w pisemnych wyjaśnieniach J. K.. J. K. przyznała fakt pozostawania związku z J. K. przez około trzy miesiące opisując, iż mieszkali wówczas razem, a J. K. opuścił jej mieszkanie w asyście policji. Nie wiedziała gdzie potem zamieszkał. I. M. podała, że J. K. był jej konkubentem przez półtora roku. W 2003r. mieszkał w jej domu, a potem przeprowadzili się wspólnie na ulicę M. 44. Po osadzeniu J. K. w styczniu 2005 w zakładzie karnym ich związek rozpadł się. Od tamtej pory nie utrzymują kontaktu. M. R. zeznał, że "z tego co pamięta, to J. K. w drugiej połowie 2004 r. mieszkał przy ulicy M. 44, jeśli nie przebywał w więzieniu". Na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego Prezydent Miasta B. wydał w dniu 27 sierpnia 2009 r. decyzję orzekającą o wymeldowaniu J. K. z miejsca pobytu stałego z lokalu przy ulicy M. 44 w B.. Od decyzji tej J. K. złożył odwołanie kwestionując jej zasadność. Poddał w wątpliwość wiarygodność informacji Kuratora Zawodowego przy Sądzie Rejonowym w B. oraz zeznań świadków i domagał się ponownego ich przesłuchania. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia [...] września 2009r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. z 2006r. Nr 139 poz. 993 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Na podstawie zeznań świadków i informacji Kuratora Zawodowego dla Dorosłych przy Sądzie Rejonowym w B. przyjął, że odwołujący w lokalu przy ul. M. 44 nie mieszkał przed osadzeniem w zakładzie karnym w dniu 3 stycznia 2005r., od opuszczenia zakładu karnego w dniu 28 kwietnia 2004r. nie powrócił do miejsca zameldowania na pobyt stały, zaś w dniu [...] września 2004 r. zawiadomił osobiście Kuratora, że zmienił miejsce zamieszkania. Wojewoda odwołał się do brzmienia art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności dowodach osobistych oraz jego interpretacji w orzecznictwie sądów administracyjnych i uznał, że opuszczenie przez odwołującego lokalu położonego przy ul. M. 44 w B. było jego suwerenną decyzją. W lokalu nie było żadnych rzeczy odwołującego, nie posiadał on także kluczy do mieszkania, a obecnie przebywa w zakładzie karnym. W powyższych okolicznościach uznano, iż nie ma podstaw do traktowania nieobecności odwołującego w spornym lokalu, jako konsekwencji osadzenia go w zakładzie karnym. Wojewoda wyjaśnił, że nieobecność w stałym miejscu zameldowania z powodu odbywania kary pozbawienia wolności może być uznana, jako okoliczność uzasadniająca czasowy pobyt poza stałym miejscem zamieszkania tylko wówczas, gdy nieobecność ta pozostaje w związku przyczynowo skutkowym z osadzeniem osoby w zakładzie karnym. Jednakże odwołujący opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały z przyczyn osobistych i uczynił to znacznie wcześniej niż miało miejsce ostatnie jego zatrzymanie przez organy ścigania i osadzenie w zakładzie karnym. Brak jest więc związku przyczynowo skutkowego między opuszczeniem przez skarżącego przedmiotowego lokalu, a osadzeniem wyżej wymienionego w zakładzie karnym. J. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu ze skargą kwestionując w niej zgodność z prawem decyzji Wojewody Dolnośląskiego o wymeldowaniu go z miejsca pobytu stałego ze względu na nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i nieuwzględnienie wniosku skarżącego o ponowne przesłuchanie świadków. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie. W dodatkowych pismach procesowym J. K. wniósł o "dopozwanie Urzędu Miasta B.", jako strony w tyczącym się postępowaniu oraz o zobowiązanie Urzędu Miasta do przydziału lokalu mieszkalnego po opuszczeniu przez skarżącego zakładu penitencjarnego oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B., gdyż w ocenie skarżącego wyszły na jaw nowe dowody w postaci zeznań złożonych w postępowaniu przed Prokuratorem Rejonowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie uwzględnił skargi. W powołaniu na brzmienie art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stwierdził, iż uznanie pobytu za stały uzależnione jest od łącznego spełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek faktycznego przebywania pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu, połączonego z wolą koncentracji w nim swoich spraw życiowych. Zwrócił uwagę na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego przedstawione w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002 r., nr 3, poz. 34), z którego wynika, iż ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego, nie jest formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu lecz umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego, a także służy ochronie interesów samych zainteresowanych. Dokonując analizy treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych Sąd zauważył, iż przepis ten w swej dyspozycji zawiera obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy sprowadzający się do zbadania przez organ administracji publicznej, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny bez wymeldowania, czy też nie i podkreślił, że ustawodawca nie sprecyzował w wymienionym przepisie, jaki charakter ma mieć opuszczenie przez osobę miejsca stałego pobytu oraz w jaki sposób fakt opuszczenia lokalu ma być potwierdzony. Przywołał pogląd orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego uznając go za utrwalony i wskazał, iż spełnienie przesłanki opuszczenia lokalu przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe, dobrowolne i wynika z własnej woli, a o opuszczeniu lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00). Zauważono, iż rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Oceniając działanie organów w kontrolowanej sprawie w aspekcie przepisów art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd uznał, iż podjęto wszystkie niezbędne czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego i dokonano jego rzetelnej oceny. Stwierdzono, że ujawnione okoliczności faktyczne sprawy pozwalały na wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego, a zaskarżona decyzja została należycie uzasadniona oraz powołano się w niej na dowody, na podstawie których zweryfikowano stan faktyczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż przeprowadzona w postępowaniu wyjaśniającym kontrola meldunkowa oraz zeznania świadków zasadniczo potwierdziły, że skarżący nie przebywa stale w spornym lokalu. Opuścił on bowiem miejsce zameldowania na pobyt stały z przyczyn osobistych (zamieszkał u konkubiny) i uczynił to wcześniej, niż miało miejsce ostatnie osadzenie w zakładzie karnym. Fakt opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu potwierdzili przesłuchani świadkowie, a także Kurator Zawodowy dla Dorosłych przy Sądzie Rejonowym w B.. Sąd przyznał, że przebywanie w zakładzie karnym nie stanowi o dobrowolnym opuszczeniu miejsca pobytu i w tym zakresie ocenę tej przesłanki można podjąć dopiero w odniesieniu do czasu opuszczenia zakładu karnego, a nieobecność w stałym miejscu zameldowania z powodu odbywania kary pozbawienia wolności może być uznana jako okoliczność uzasadniająca czasowy pobyt poza stałym miejscem zamieszkania tylko wówczas, gdy nieobecność ta pozostaje w związku przyczynowo skutkowym z osadzeniem osoby w zakładzie karnym. Sąd podzielił jednakże stanowisko organów orzekających w sprawie, co do tego, że nie ma związku przyczynowo skutkowego między opuszczeniem przez skarżącego przedmiotowego lokalu, a osadzeniem skarżącego w zakładzie karnym. Oceniając podnoszony przez skarżącego fakt pozostawienia w lokalu części rzeczy i mebli Sąd stwierdził, iż argument ten nie może prowadzić do wniosku, że nie została spełniona przesłanka opuszczenia lokalu, jak również do wniosku, iż w tym właśnie miejscu koncentruje się centrum życiowe skarżącego i jego codzienne sprawy bytowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił nadto uwagę, jako na dowód mający znaczenie w sprawie, na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w B., sygn. akt [...], z dnia [...] lipca 2004 r. orzekający eksmisję skarżącego z lokalu przy ulicy M. 44 w B. wydany w sprawie z wniosku matki skarżącego. Działając w imieniu skarżącego pełnomocnik zaskarżył opisany wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w części dotyczącej rozstrzygnięcia w przedmiocie oddalenia skargi na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] września 2009r. nr [...] wnosząc o jego uchylenie w części zaskarżonej i przekazanie sprawy do ponownego jej rozpoznania oraz zasądzenie od strony przeciwnej, na rzecz skarżącego, kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucono zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisów art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 139 poz. 993) polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu, w szczególności na błędnym przyjęciu, że skarżący z przyczyn osobistych opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały jeszcze przed ostatnim osadzeniem w zakładzie karnym, a pomiędzy opuszczeniem przez skarżącego przedmiotowego lokalu i osadzeniem go w zakładzie karnym nie ma związku przyczynowo-skutkowego, podczas gdy krótkotrwały pobyt poza miejscem zamieszkania, związany z incydentalnym nocowaniem u osób trzecich, podobnie jak osadzenie skarżącego w zakładzie karnym nie mogą stanowić o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu przez skazanego miejsca zameldowania na pobyt stały. Uzasadniając zaprezentowany zarzut i wnioski odwołano się do treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i wskazano, iż jedną z przesłanek wymeldowania jest opuszczenie miejsca pobytu w sposób trwały i dobrowolny. Dokonując interpretacji pojęcia "trwałego opuszczenia lokalu" autor skargi kasacyjnej powołał się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 6 marca 2003r. sygn. akt SA/Rz 2093/2000, zgodnie z którym o trwałym opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić dopiero wtedy, gdy nastąpiło zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem pobytu wskazujące, iż centrum życiowe osoby wymeldowanej znajduje się w innym miejscu. Dobrowolne opuszczenie lokalu zdefiniował skarżący kasacyjnie, jako wynikające z własnej woli osoby opuszczającej lokal przyjmując, iż może być o tym mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał, że lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Fakt przejściowej nieobecności, czy też występowania nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania, zdaniem autora skargi kasacyjnej nie upoważniają do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podkreślił, iż opuszczenie mieszkania z powodów bezprawnych działań bądź sytuacji faktycznych przymuszających do takiego zachowania nie są dobrowolne. Na poparcie zaprezentowanego stanowiska przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2003r. sygn. akt V SA 2323/2002 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2008r. sygn. akt III SA/Gd 329/2007 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2008r. sygn. akt III SA/Lu 529/2007. Tak zinterpretowany stan prawny autor skargi kasacyjnej odniósł do okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności do ustaleń faktycznych, które stały się udziałem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Stwierdził, że lokal położony przy ulicy M. 44 w B. pozostawał centrum życiowym skarżącego, czego nie niweczy krótkotrwały pobyt poza miejscem zamieszkania, związany z incydentalnym nocowaniem u osób trzecich, a do lokalu tego nie mógł wrócić z uwagi na wykonywanie kary pozbawienia wolności. Zaznaczono, iż wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przyjąć należy, że pomiędzy opuszczeniem przez skarżącego lokalu przy ul. M. 44 w B., a osadzeniem go w zakładzie karnym istnieje adekwatny związek przyczynowy, który wykluczył, by było to dobrowolne i trwałe opuszczenie miejsca zameldowania na pobyt stały. Nie ziszczenie się zatem niezbędnego do wymeldowania warunku stanowiło o naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny prawa materialnego przez niewłaściwe i bezpodstawne zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a więc przez błąd subsumcji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej p.p.s.a, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że działając ex offcio, Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, o czym stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a., a jeśli nie wystąpią przesłanki nieważności postępowania określone w § 2 tego przepisu, Sąd ten związany jest granicami skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza dla Naczelnego Sądu Administracyjnego - brak uprawnienia do samodzielnego dokonywania konkretyzacji jej zarzutów i wychodzenia poza ramy nią wyznaczone, a dla wnoszącego tę skargę - obowiązek prawidłowego określenia jej podstaw, konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a odnośnie do zarzutu naruszenia prawa procesowego ponadto wykazania, że podnoszone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec faktu, iż w rozpoznawanej sprawie nie występuje żadna z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., należało przejść do rozpoznania zarzutów postawionych w inicjującej postępowanie skardze kasacyjnej. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano przepis art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie formułując jednak żadnych konkretnych zarzutów procesowych. Taka konstrukcja, bez wskazania, jakie normy prawne zostały naruszone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu powoduje, że merytoryczna ocena zasadności zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego nie mogła zostać przeprowadzona. Naczelny Sąd Administracyjny upoważniony jest do kontroli zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w aspekcie tych norm prawnych, których uchybienia dopatruje się skarga kasacyjna. Nie może tej skargi uzupełniać ani domyślać się, do naruszenia których przepisów ustawowych autor skargi nawiązuje (por. J. P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz 2004r. str. 259). Zważyć jednak przyjdzie, iż wbrew wskazanemu jako podstawa prawna wniesionej skargi kasacyjnej przepisowi art. 174 pkt 2 P.p.s.a., przedstawiono w petitum, jak i w dalszych jej wywodach, zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci niewłaściwego zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 139 poz. 993) zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności. W tak wyznaczonych granicach możliwa była kontrola zaskarżonego wyroku, jednakże zarzut ten nie mógł przynieść zamierzonego skutku. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniono, iż niewłaściwe zastosowanie wskazanej regulacji przybrało postać błędu subsumcji, gdyż zastosowano wskazaną regulację prawną mimo, że pomiędzy opuszczeniem przez skarżącego lokalu, w którym był zameldowany, a osadzeniem go w zakładzie karnym istniał adekwatny związek przyczynowy, który wykluczał potraktowanie faktu opuszczenia mieszkania, jako dobrowolne i trwałe. Zgodnie ze stanowiskiem judykatury błąd w subsumcji wyraża się tym, iż stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznany zostaje za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2001 r., sygn. I CKN 102/99). Zaznaczyć trzeba, że ocena zasadności przedstawionego zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie konkretnego, ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2008r. sygn. akt [...] i powołane w nim orzecznictwo). Tymczasem wywody przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawierają w istocie polemikę z ustalonym przez organy stanem faktycznym, który w całości zaaprobowany został w zaskarżonym wyroku. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego kasacyjnie wyroku daje podstawę do stwierdzenia, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyjął jako słuszne ustalenia organu dokonane na podstawie zeznań przesłuchanych świadków i wypowiedzi Kuratora Zawodowego dla Dorosłych przy Sądzie Rejonowym w B.. Ustalenia te, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pozwalały przyjąć, iż skarżący nie przebywał stale w spornym lokalu, opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały z przyczyn osobistych (zamieszkał u konkubiny) i uczynił to wcześniej, niż miało miejsce ostatnie osadzenie w zakładzie karnym. Sąd ten wyraźnie wskazał, iż podziela stanowisko organów, co do braku związku przyczynowo-skutkowego między opuszczeniem przez skarżącego przedmiotowego lokalu, a jego osadzeniem w zakładzie karnym. Tak zatem został ukształtowany stan faktyczny sprawy, do którego zastosowano regulację zawartą w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Powracając do oceny słuszności skargi kasacyjnej w aspekcie powyżej dokonanej analizy uzasadnienia zaskarżonego wyroku stwierdzić należy, iż wywiedziono w niej w istocie zarzut niewłaściwego zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności w stosunku do stanu faktycznego przyjętego przez autora tej skargi, a nie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Podkreśla się tam, iż "wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego", pomiędzy opuszczeniem przez skarżącego lokalu, a jego osadzeniem w zakładzie karnym istnieje związek przyczynowy. Przypomnieć jednak należy, że we wniesionej skardze kasacyjnej jej autor nie sprecyzował zarzutu opartego na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, nie jest przeto władny ingerować w stan faktyczny ustalony w toku postępowania administracyjnego, a przyjęty w zaskarżonym wyroku, jako prawidłowy. Za utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy nadto pogląd, co do tego, iż zarzutem naruszenia prawa materialnego nie można zwalczać prawidłowości poczynionych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych (przykładowo por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2004r. sygn. akt FSK 192/04, publ. w ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 68). Konfrontując stanowisko wyrażone w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku z normatywną treścią przepisu art. 15 § 2 ustawy o ewidencji ludności zdeterminowaną kierunkiem jego wykładni, stwierdzić przyjdzie, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny, akceptując interpretację zastosowanego przez organ prawa materialnego, dodatkowo jeszcze samodzielnie odczytał hipotezę tej normy prawnej posiłkując się utrwalonym już stanowiskiem sądów administracyjnych, a także poglądem zaprezentowanym przez Trybunał Konstytucyjny. Podkreślił, powołując się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zaprezentowane w wyroku z dnia 27 maja 2002r., sygn. akt K20/01 publ. OTK-A 2002r. nr 3 poz. 34, iż ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego a nie stanu prawnego, a nadto służy ochronie interesów samych zainteresowanych. Zauważył, że spełnienie przesłanki opuszczenia lokalu przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe, dobrowolne i wynika z własnej woli, a także wtedy, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Zwrócono uwagę, iż rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Analizując przypadek nieobecności w stałym miejscu zameldowania z powodu odbywania kary pozbawienia wolności stwierdzono, iż może być ona uznana, jako okoliczność uzasadniająca czasowy pobyt poza miejscem zamieszkania tylko wówczas, gdy nieobecność ta pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z osadzeniem osoby w zakładzie karnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, interpretując art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawidłowo odczytał przesłanki wymagane do wymeldowania osoby, która opuściła miejsce jej pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Również nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż w zaskarżonym wyroku poddano ocenie te elementy stanu faktycznego, które uznać można w kontekście brzmienia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności za fakty prawotwórcze, decydujące o możliwości zastosowania powyższej regulacji prawnej. Powtórzyć można, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął za organami administracji istotne dla sprawy ustalenie o braku związku przyczynowo-skutkowego między opuszczeniem przez skarżącego przedmiotowego lokalu, a osadzeniem skarżącego w zakładzie karnym ze względu na fakt opuszczenia miejsca zameldowania na pobyt stały z przyczyn osobistych, co nastąpiło wcześniej, niż miało miejsce ostatnie osadzenie w zakładzie karnym. Przyjęty w zaskarżonym wyroku stan faktyczny, a więc trwałe i dobrowolne opuszczeniem przez skarżącego lokalu, w którym był zameldowany, jakie miało miejsce przed osadzeniem skarżącego w zakładzie karnym, został zasadnie uznany za odpowiadający hipotezie powołanego w skardze kasacyjnej, jako naruszony, przepisu prawa materialnego, podczas gdy autor skargi kasacyjnej nie przedstawił argumentów mogących podważyć wnioskowanie Sądu. Skarga kasacyjna nie ma przeto usprawiedliwionych podstaw, co uzasadniało jej oddalenie zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, ponieważ przepisy art. 209 oraz art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 P.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348, ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowane oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło