II GSK 354/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-03-17
Skład orzekający: Janusz Drachal, Rafał Batorowicz, Wojciech Czajkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy błędne wpisanie powierzchni działek ewidencyjnych zamiast powierzchni rolnych w sekcji VII wniosku o przyznanie płatności obszarowych stanowi oczywistą omyłkę, która może być korygowana w każdym czasie, czy też jest to deklaracja merytoryczna, za którą odpowiedzialność ponosi wnioskodawca?Ratio decidendi
Sąd uznał, że błędne wpisanie powierzchni działek ewidencyjnych zamiast powierzchni rolnych w sekcji VII wniosku o przyznanie płatności obszarowych nie stanowi oczywistej omyłki, lecz jest merytoryczną deklaracją wnioskodawcy, za którą ponosi on odpowiedzialność. Wnioskodawca został wezwany do wyjaśnienia nieścisłości, a mimo to przesłana korekta zawierała nieprawidłowe dane. Organ nie jest zobowiązany do samodzielnego ustalania prawidłowych danych, a jedynie do weryfikacji złożonego wniosku i wezwania do usunięcia braków formalnych. Wnioskodawca ponosi odpowiedzialność za treść merytoryczną wniosku.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Po korekcie wniosku organ przyznał płatność w pomniejszonej wysokości, uznając, że dane zawarte w korekcie nie wyjaśniły wykrytych nieścisłości. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, wskazując na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną oraz na nieprawidłowe wypełnienie wniosku. WSA oddalił skargę spółki, uznając, że błędne wpisanie powierzchni nie było oczywistą omyłką. NSA oddalił skargę kasacyjną spółki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal (spr.) Sędziowie NSA Rafał Batorowicz del. WSA Wojciech Czajkowski Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 1535/09 w sprawie ze skargi M. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w pomniejszonej wysokości oddala skargę kasacyjną
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (sygn. akt V SA/Wa 1535/09).
Ze stanu faktycznego sprawy ustalonego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 12 maja 2008 r. M. Sp. z o.o. złożyła do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pismem z 24 października 2008 r. wezwał Spółkę do złożenia wyjaśnień w zakresie działek o nr 604/1, 608/2 i 608/4. Spółka w dniu 7 listopada 2008 r. nadesłała korektę wniosku wraz z załącznikami.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z [...] lutego 2009 r. odmówił przyznania skarżącej jednolitej płatności obszarowej (JPO) ze względu na fakt, iż dane zawarte w korekcie wniosku nie wyjaśniły wykrytych w sprawie nieścisłości.
Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] kwietnia 2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu niewłaściwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając ponownie sprawę Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z [...] czerwca 2009 r. przyznał Spółce jednolitą płatność obszarową w wysokości 24.376,03 zł, tj. w wysokości pomniejszonej o kwotę 11.590,83 zł. W uzasadnieniu decyzji organ uwzględnił argumentację skarżącej, iż na działce o numerze 608/2 i powierzchni 36,23 ha, na której położona jest działka rolna o powierzchni 33,00 ha, znajduje się przepust umożliwiający korzystanie z całej jej powierzchni, co w konsekwencji uniemożliwia uznanie jej za dwie odrębne działki rolne. Organ zaznaczył jednak, że informacja przedstawiona przez skarżącą dotycząca podanych przez nią wielkości działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie dopłat była niewystarczająca. Stąd też zaistniała konieczność przeprowadzenia kontroli wniosku pod kątem wątpliwości, co do sposobu wyjaśnienia uchybień wskazanych w wezwaniu. W konsekwencji przeprowadzonej kontroli organ musiał pomniejszyć wysokość jednolitych dopłat obszarowych.
Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpoznaniu odwołania Spółki, decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśnił, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności JPO w stosunku do powierzchni stwierdzonej wyniosła (123,08 ha – 106,00 ha)/106,00 ha x 100% = 17,08 ha /106 ha x 100% = 16,11 %. Stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha uprawy w 2008 r. wynosiła 339,31 zł. Podstawę do naliczenia JPO stanowi art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. UE. L. 2004 r., Nr 354, str.1), zgodnie z którym jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3%, lecz nie więcej niż 30%, wówczas kwota jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę odpowiadającą dwukrotności wykrytej różnicy. Stąd płatność JPO przyznana na 2008 r. wyniosła 24.376,03 zł.
Organ odwoławczy wskazał, że Spółka ubiegała się o przyznanie płatności do powierzchni 123,08 ha (sekcja VII, kol. 4). W związku z wykrytą nieprawidłowością została przez organ I instancji wezwana do złożenia wyjaśnień. Dane zawarte w przesłanej korekcie wniosku nie wyjaśniły wykrytych w sprawie nieścisłości. W związku z tym powierzchnię działek ewidencyjnych: 604/1, 608/2, 608/4 kwalifikującą się do przyznania płatności ustalono na podstawie sekcji VI, kol. 10 wniosku oraz sekcji VII, kol. 6 wniosku. Powierzchnia wyniosła odpowiednio 55,00 ha, 33,00 ha i 18,00 ha. Organ odwoławczy podkreślił, iż w załącznikach graficznych będących integralną częścią wniosku Spółka zaznaczyła całą powierzchnię działek ewidencyjnych 604/1, 608/2, 608/4 jako powierzchnię użytkowaną rolniczo, co oznacza, że do płatności deklarowała całą powierzchnię wskazanych działek.
Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR zauważył, że Spółka poza wskazaniem, że błędnie zadeklarowała powierzchnię działek rolnych nie określiła powierzchni jaka powinna być zadeklarowana. Twierdzenie Spółki, iż organ I instancji wezwał do złożenia wyjaśnień, a nie do przedłożenia prawidłowo wypełnionego wniosku jest bezpodstawne ze względu na fakt, iż w odpowiedzi na wezwanie przesłano korektę wniosku, a dane zawarte w przesłanej korekcie nie wyjaśniły wykrytych w sprawie nieścisłości.
Organ drugiej instancji podał, iż zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.), płatności przyznawane są na wniosek rolnika. Pracownik organu nie ma możliwości samodzielnego naniesienia poprawek do złożonego wniosku, będącego oświadczeniem woli producenta rolnego. Czynności tej może dokonać jedynie wnioskodawca. Podkreślił, że wnioski rozsyłane są do rolników wraz z instrukcją ich wypełnienia. Ponadto Spółka podpisała oświadczenie, że znane jej są zasady przyznawania dopłat.
Od powyższej decyzji Spółka wniosła skargę do WSA w Warszawie, zarzucając jej naruszenie przepisu art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisu art. 80 w zw. z art. 9 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.) mającego istotny wpływ na wynik postępowania. Skarżąca Spółka podała, że jedynie omyłkowo wpisała w dziale VII w rubryce 4 wniosku powierzchnie działek ewidencyjnych zamiast ich powierzchni rolnych. Z działu VI rubryki 10 wniosku i załączonej do niego karty informacyjnej wynikało jednak bezsprzecznie, jaka powierzchnia gruntów rolnych na działce ewidencyjnej zgłoszona została do programów pomocowych oraz jaka jest suma trwałych użytków zielonych położonych na tej nieruchomości. Zanegowała stanowisko organów polegające na przyjęciu, że uzyskanie dopłat jest uzależnione od złożenia prawidłowego wniosku lub późniejszej jego korekty. W ocenie skarżącej organ jest zobligowany do zbierania dowodów, uzyskiwania wyjaśnień i dążenia do wszechstronnego ich rozważenia, skutkiem czego powinno być ustalenie prawidłowego stanu faktycznego i wydanie decyzji zgodnej z prawem.
Oddalając skargę Spółki WSA w Warszawie wskazał, że z treści art. 18 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że wypełniając wniosek o przyznanie płatności obszarowych wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność. Zgodnie natomiast z art. 138 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004 – z wyjątkiem przypadków siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3 %, lecz nie więcej niż 30 % stwierdzonego obszaru, to kwota jaka ma być przyznana w ramach programu płatności za jeden obszar jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę.
Sąd I instancji uznał, że w sprawie nie miały miejsca działania siły wyższej, a w wyniku przeprowadzonej kontroli doszło do wykrycia różnicy między zadeklarowanym, a stwierdzonym obszarem (świadczy o tym raport z kontroli administracyjnej wniosku obszarowego z dnia 28 sierpnia 2008 r.). Stwierdził, że dokonane "wykrycie" – wbrew zarzutom skargi – było samodzielnym działaniem organu, które doprowadziło do wezwania skarżącej Spółki do korekty danych zawartych w jej wniosku. W ocenie Sądu I instancji różnica procentowa (16,11%) między powierzchnią zadeklarowaną (123,08 ha), a stwierdzoną (106 ha) obszaru mieściła się w przedziale 3% - 30% i została prawidłowo przez organ wyliczona.
Odnosząc się do zarzutów skargi, że skarżąca omyłkowo wpisała w sekcji VII w kolumnie 4 powierzchnie działek ewidencyjnych zamiast ich powierzchni rolnych, Sąd I instancji zauważył, że taka deklaracja skarżącej była konsekwentna, ponieważ powierzchnia działek ewidencyjnych wskazana została nie tylko w sekcji VII w kolumnie 4 wniosku lecz także w sekcji VII kolumny 6 wniosku, a także ponownie w sekcji VII w kolumnie 4 korekty wniosku oraz dwukrotnie na załącznikach graficznych wniosku, w których obrysowany został cały obszar działek ewidencyjnych. Nazwy kolumn 4 i 6 w sekcji VII wniosku nie budzą wątpliwości jakie wartości winny być w nich ujęte. Stąd też zdaniem Sądu konsekwentnego deklarowania przez skarżącą we wniosku w sekcji VII kolumna 4 powierzchni działek ewidencyjnych nie można uznać za oczywistą omyłkę, a tylko oczywiste błędy, zgodnie z art. 19 rozporządzenia nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE. z 2004 r., Nr 141, str. 18) mogą być skorygowane w każdym momencie po złożeniu wniosku, w przypadku gdy właściwe władze je wykryją.
WSA stwierdził, że organy wywiązały się zarówno z obowiązku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego (wezwanie strony do wyjaśnienia wątpliwości), jak też z obowiązku informowania o okolicznościach mających wpływ na sytuację prawną stron.
Nawiązując do zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a. Sąd I instancji uznał, że organy obu instancji oceniły całość materiału dowodowego uznając za udowodniony fakt zadeklarowania przez skarżącą powierzchni 123,08 ha oraz powierzchni stwierdzonej na poziomie 106,00 ha. Wskazał, że w myśl art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego to strona zobowiązana jest dostarczyć organowi dowody na poparcie okoliczności, z których wywodzi skutek prawny w postaci uprawnienia do płatności. Organ badający uprawnienia strony do otrzymania płatności nie jest zatem zobligowany do podejmowania dodatkowych działań celem wyjaśnienia określonych czynności – to strona zobowiązana jest udowodnić istnienie faktów mających znaczenie dla sprawy. Zdaniem Sądu organy trafnie oceniły, że skarżąca nie wyjaśniła stwierdzonych w sprawie nieścisłości, co powodowało pomniejszenie przyznanej płatności. Na żadnym etapie postępowania Spółka nie złożyła spójnej i niebudzącej wątpliwości korekty wniosku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła M. Sp. z o.o. z siedzibą w W., wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi Spółka zarzuciła naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., poprzez oddalenie skargi na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie w sytuacji, gdy WSA powinien był uchylić zaskarżoną decyzję, jako wydaną bez rozpatrzenia całości zebranego materiału dowodowego (zasada zupełności postępowania dowodowego), co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej przez Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie.
2. art. 141 § 4 p.p.s.a z uwagi na błędne ustalenia WSA w Warszawie oraz niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie przyjęcia, że:
• wniosek o przyznanie jednolitych płatności obszarowych nie został wypełniony z oczywistą omyłką, na którą powoływała się strona skarżąca w trakcie postępowania administracyjnego,
• wskazanie prawidłowych danych w sekcji VII kol. 4 i 6 wniosku o przyznanie płatności stanowi wyłączną podstawę do uznania, jakie powierzchnie gruntów zostały zadeklarowane we wniosku, a nadto w zakresie przyjęcia, iż prawidłowe ujęcie tych wartości w sekcji VI. w kol. 10 wniosku i na stanowiącej jego integralną część karcie informacyjnej pozostaje bez wpływu na wysokość przyznanych jednolitych płatności obszarowych.
3. art.135 p.p.s.a. w związku z naruszeniami, o których mowa w pkt 1 i pkt 2 skargi kasacyjnej z uwagi na niepodjęcie przez WSA działań, mających na celu usunięcie stanu niezgodnego z prawem, a tym samym utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie jako decyzji wydanej z naruszeniem przepisów prawa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor stwierdził, że organ odwoławczy nie wskazał, dlaczego informacja przedstawiona przez Spółkę w odwołaniu z dnia 12 marca 2009 r., dotycząca wielkości działek rolnych objętych wnioskiem, uznana została za niewystarczającą. Ponadto organ nie podał, co w zakresie dowodowym stanowiło podstawę odmowy wypłaty płatności w pełnej wysokości. Kasator wskazał, że w świetle art. 75 k.p.a. za dowód w sprawie należało dopuścić także raport z kontroli administracyjnej wniosku obszarowego z dnia 28 sierpnia 2008 r. (k. 11-13 akt adm.) dokonanej przez organ I instancji. Dowód ten nie został uwzględniony w uzasadnieniach rozstrzygnięć organów obu instancji. Jego zdaniem organy nie wykazały, z czego wywiedziono różnicę w powierzchni działek. Konsekwencją pominięcia powyższego dowodu, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, było naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ uzasadnienie faktyczne decyzji nie zawierało wszystkich istotnych elementów. To z kolei doprowadziło do naruszenia art. 80 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż organ nie wziął pod uwagę i nie rozpatrzył całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie.
Motywując zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., pełnomocnik skarżącej Spółki podał, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wyjaśniono dlaczego błąd popełniony przez Spółkę we wniosku nie był tzw. błędem oczywistym. Zdaniem kasatora WSA bezpodstawnie przyjął, iż wskazanie prawidłowych danych w sekcji VII kol. 4 i 6 wniosku stanowi wyłączną podstawę do uznania, jakie powierzchnie zostały w nim zadeklarowane, zaś prawidłowe ujęcie tych danych w sekcji VI kol. 10 pozostaje bez wpływu na wysokość naliczonej płatności. Podniósł ponadto, że w związku z wezwaniem organu I instancji do sprecyzowania wniosku, Spółka złożyła stosowane wyjaśnienia poprzez przedstawienie korekty wniosku oraz wniesienie odwołania od decyzji z dnia 25 lutego 2009 r. Stąd też, organ I instancji po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania dysponował pełną informacją na temat stanowiska skarżącej Spółki i deklarowanej przez nią powierzchni. Autor skargi kasacyjnej podał, że Spółka skorygowała pierwotnie wskazaną wartość użytków rolnych poprzez powołanie się na błąd logiczny polegający na wstawieniu w sekcji VII rubryce 4 wniosku powierzchni ewidencyjnej działki zamiast jej powierzchni rolnej. Prawidłowa powierzchnia została wskazana w dziale VI rubryka 10 i karcie informacyjnej. Kasator stwierdził również, że Spółka nie mogła wiedzieć, jakich dokładnie danych oczekuje od niej organ, gdyż wezwanie sformułowane było w tym zakresie niejednoznacznie, a żaden przepis nie zobowiązywał jej do przedłożenia organowi wyjaśnień poprzez wskazanie konkretnych danych liczbowych. Ponadto żaden przepis nie wskazuje także na to, iż dane z określonej sekcji i kolumny formularza wniosku mają przeważające znaczenie dla pozytywnego rozparzenia sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednak takich przesłanek.
Wnosząca skargę kasacyjną Spółka zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu jedynie uchybienie w zakresie przepisów procesowych. Wskazując na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 107 § 3, art. 80, art. 77 § 1, art. 7) podała, że Sąd I instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję ponieważ została ona wydana wbrew zasadom zupełności postępowania dowodowego i prawdy obiektywnej. Natomiast zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wyjaśniono podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W ocenie kasatora, mimo błędnego określenia powierzchni gruntów rolnych w sekcji VII wniosku o przyznanie płatności do gruntów, organ powinien prawidłowe wartości wywieźć z informacji zawartej w sekcji VI tego wniosku oraz innych pism składanych w sprawie.
Tak sformułowane zarzuty kasacyjne Naczelny Sąd Administracyjny uznał za pozbawione usprawiedliwionych podstaw.
Należy zauważyć, że postępowanie w sprawach dotyczących przyznania płatności obszarowych, zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ma charakter wnioskowy. Oznacza to, że jest ono wszczynane jedynie na wniosek zainteresowanego podmiotu i prowadzone w zakresie określonym przez niego we wniosku. Wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej oraz płatności uzupełniającej zawiera oświadczenia i zobowiązania związane z płatnością, której dotyczy. Oświadczenia te obejmują przede wszystkim powierzchnię działek ewidencyjnych, w stosunku do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności oraz informacje o sposobie wykorzystania działek rolnych. Szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać wnioski dotyczące przyznania płatności obszarowych, określa w rozporządzeniu minister właściwy do spraw rolnictwa, mając na względzie zabezpieczenie przed nieuzasadnionym przyznawaniem płatności, zawarcie we wnioskach danych niezbędnych do prawidłowego przyznania płatności oraz przepisy Unii Europejskiej. Ustalony - na podstawie wskazanych przepisów - wzór formularza zawiera zatem rubryki, których prawidłowe uzupełnienie przez wnioskodawcę ma umożliwić organowi ustalenie okoliczności faktycznych, które zdaniem ubiegającego się o dopłatę uzasadniają przyznanie dopłaty w określonej wysokości. Dane zawarte we wniosku mają także umożliwiać weryfikację ich prawdziwości.
Zarówno z przepisów krajowych, jak również z przepisów Unii Europejskiej wynika, że postępowanie w sprawach dotyczących płatności obszarowych jest sformalizowane. Zatem nie jest bez znaczenia, jak twierdzi autor skargi kasacyjnej, w jakiej formie przekazywane są właściwemu organowi dane, od których uzależniona jest wysokość dopłaty. Udzielenie dopłaty we wnioskowanej wysokości uzależnione jest - jak wspomniano - od prawidłowego zadeklarowania we wniosku wielkości powierzchni działek użytkowanych rolniczo, w przypadku natomiast wezwania przez organ wnioskodawcy do korekty wniosku, od prawidłowej korekty (również na urzędowym formularzu).
W tego rodzaju postępowaniu oświadczenia woli wnioskodawcy i ewentualne korekty składane są na formularzu (którego treść jest ściśle określona w przepisach prawa). Nie jest więc dopuszczalne - co do zasady - uzupełnianie wniosku w innej formie. Organ jest związany danymi wskazanymi we wniosku (korekcie). Przyjęcie odmiennego stanowiska stanowiłby w istocie zaprzeczenie ustanowionemu sformalizowanemu modelowi postępowania w sprawach o dopłaty. Podgląd prezentowy przez kasatora, że organ powinien z pism składnych przez stronę wywieźć rzeczywistą powierzchnię działek zgłoszonych do dopłat, w sytuacji kiedy wielkości podane we wniosku i korekcie nie są prawidłowe, przeczy temu założeniu.
Należy podkreślić, że na Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przyjmującej wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności objętej ustawą z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach szczególnych i ewentualnego wezwania wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych tego wniosku. Jednakże za treść merytoryczną tego wniosku, w tym także w zakresie żądanych płatności, odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. Wprawdzie nie można generalnie wyłączyć w postępowaniu w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych obowiązków organu wynikających z przepisów art. 7 i 9 k.p.a., to jednak nie mogą one być tak daleko posunięte, aby organ miał ponosić odpowiedzialność za stronę merytoryczną wniosku producenta rolnego. W przeciwnym bowiem razie, organ musiałby niejednokrotnie stawać przed koniecznością przeprowadzenia odpowiednich dochodzeń sprawdzających w zakresie treści wniosku. W istocie musiałby on podejmować czynności z urzędu, prowadzące do konwalidacji niezgodnego z prawdą oświadczenia wnioskodawcy, a to - jak wspomniano - nie należy do obowiązków organu. Co więcej podważałoby to sens przepisów dyscyplinujących wnioskodawców w zakresie żądanych dopłat, w tym przewidujących finansową odpowiedzialność producentów rolnych z tytułu ubiegania się o pomoc nie znajdującą koniecznych podstaw faktycznych i prawnych.
Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, Spółka po przeprowadzeniu przez organ kontroli administracyjnej została wezwana do weryfikacji wniosku. W tym wezwaniu precyzyjnie określono dane, co do których powstały wątpliwości oraz wskazano na sposób dokonania korekty (przesłanie na piśmie, bądź w razie wątpliwości osobiste stawiennictwo wnioskodawcy w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR). Mimo to przesłana korekta w dalszym ciągu zawierała nieprawidłowe dane. W sekcji VII (zatytułowanej "Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych") kolumna 6 ("powierzchnia działki rolnej"), Spółka konsekwentnie podała w tej kolumnie powierzchnię ewidencyjną działek, ponadto w załącznikach graficznych wniosku oraz korekty obrysowała cały obszar ewidencyjny działek, jako użytkowany rolniczo.
Odnosząc się do zarzutu Spółki, że zarówno organy, jak też Sąd I instancji rozstrzygając niniejszą sprawę oparły się na wartościach zadeklarowanych przez skarżącą w sekcji VII kolumna 4 i 6, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu, że jednolita płatność obszarowa naliczana jest m. in. na podstawie zadeklarowanej powierzchni rolnej działki. Te dane winny być prawidłowo określone właśnie we wskazanej wyżej części formularza, o czym można się dowiedzieć chociażby z instrukcji dołączonej przez organ do wniosku. W przypadku wątpliwości wnioskodawca może skorzystać z pomocy pracowników organu, o czym wnosząca skargę kasacyjną była pouczona. Z tej możliwości jednak nie skorzystała.
Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok nie naruszył wskazanych przez kasatora przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczących postępowania dowodowego. Nie naruszył także art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ uzasadnienie orzeczenia spełnia wymogi określone w tym przepisie. W szczególności zawiera odniesienie do zarzutów Spółki dotyczących kwestii sposobu wypełnienia wniosku (na formularzu) oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia.
Przedstawiony przez kasatora zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. stanowiący w istocie konsekwencję zarzutów omówionych powyżej, nie mógł także zostać uwzględniony.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło