II SA/Wa 1276/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, WSA Sławomir Fularski (spr.), Protokolant Eliza Kusy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi W.J. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości 3. zasądza od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz skarżącego W.J. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w G. nie ustalił prawa do nagrody rocznej [...] W.J. za okres od [...] stycznia 2008 r. do [...] września 2008 r. w związku z niezakończeniem wszczętego wobec w/w funkcjonariusza postępowania dyscyplinarnego. W zawartym w rozkazie pouczeniu [...] W.J. został poinformowany o prawie złożenia odwołania do Komendanta Głównego Straży Granicznej, za pośrednictwem Komendanta [...] Straży Granicznej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozkazu. W dniu 14 kwietnia 2009 r. ( data nadania na poczcie – 9 kwietnia 2009 r. ) do Komendanta Głównego Straży Granicznej wpłynęło odwołanie [...] W.J., w którym wniósł on o uchylenie zaskarżonego rozkazu z dnia [...] marca 2009 r. w całości, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2009 r., działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej jako k.p.a. Komendant Główny Straży Granicznej stwierdził uchybienie przez [...] W.J. terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego nr [...] z dnia [....] marca 2009 r. Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w G. W uzasadnieniu organ wskazał, iż przedmiotowy rozkaz został wysłany odwołującemu się za pośrednictwem poczty. Jak zaś wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru powyższa decyzja była dwukrotnie awizowana w dniach 9 i 16 marca 2009 r. i nie została odebrana z urzędu pocztowego. Wobec powyższego należy stwierdzić, że przedmiotowy rozkaz został doręczony w trybie art. 44 k.p.a. W związku z powyższym termin do odbioru zaskarżonego rozkazu upłynął 23 marca 2009 r., natomiast od dnia 24 marca 2009 r. należy liczyć termin 14 dniowy do wniesienia odwołania. Tak więc, termin ten upłynął z dniem 6 kwietnia 2009 r., zatem odwołanie wniesione przez [...] W.J. w dniu 9 kwietnia 2009 r. zostało złożone z uchybieniem terminu. Organ dodał, że bez znaczenia jest fakt odbioru zaskarżonego rozkazu w dniu 26 marca 2009 r., gdyż w dniu 23 marca 2009 r. nastąpił skutek doręczenia decyzji, o którym mowa w art. 44 k.p.a. W konkluzji swojego rozstrzygnięcia, organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podniósł, że późniejsze ponowne doręczenie stronie decyzji organu I instancji nie powoduje ponownego otwarcia dla strony terminu do wniesienia odwołania, bowiem przepisy k.p.a nie przewidują możliwości przyjęcia dwóch różnych dat doręczenia decyzji. Nadto, późniejsze doręczenie decyzji, która została doręczna zastępczo, nie powoduje otwarcia od początku dla strony terminu do wniesienia odwołania. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się W.J., który działając przez swojego profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego P.U., pismem z dnia 1 lipca 2009 r. złożył skargę na ostateczne w toku instancji postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił obrazę art. 145 § 1 pkt. 7 k.p.a w związku z art. 44 § 3 i 4 k.p.a. poprzez jego zbędne zastosowanie, odmiennie od utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, wobec przyjęcia przez organ upływu 14 – dniowego terminu doręczenia zastępczego ze skutkiem doręczenia w sytuacji doręczenia przez pocztę decyzji skarżącemu po upływie tego terminu. W uzasadnieniu podniósł, iż skarżący odebrał decyzję z urzędu pocztowego osobiście w dniu 26 marca 2009 r., a następnie w terminie 14 dni od daty jej odbioru złożył w terminie, tj. 9 kwietnia 2009 r. odwołanie do Komendanta Głównego Straży Granicznej. Bieg terminu do wniesienia odwołania, w przypadku doręczenia zastępczego, rozpoczyna się w 15 – tym dniu od złożenia przesyłki we właściwym miejscowo dla adresata urzędzie pocztowym. W ten sposób liczony termin, biegnie od niepodjętej przez adresata przesyłki poleconej i następnie zwróconej nadawcy – organowi, który załącza ją do akt postępowania ze skutkiem doręczenia. W przypadku podjęcia przesyłki przez adresata we właściwym urzędzie pocztowym, nawet po upływie terminu 14 dni awizo, bieg terminu rozpoczyna się w następnym dniu od doręczenia, nawet jeżeli doręczenie nastąpiło po upływie terminu określonego w art. 44 k.p.a, gdyż należy uznać doręczenie jako dokonane bezpośrednio adresatowi. Wskazał, że takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, natomiast cytowane przez organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia tezy wyroków dotyczą sytuacji zastosowania normy art. 44 k.p.a w przypadku zwrotu nadawcy – organowi przesyłek poleconych niepodjętych w ogóle przez adresatów. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Dodatkowo zauważył, że późniejsza data odbioru decyzji – 26 marca 2009 r. uwidoczniona na potwierdzeniu odbioru decyzji przez E.M. nie powinna mieć wpływu na ocenę terminu doręczenia decyzji nie tylko z powodów wskazanych w postanowieniu. Dowód doręczenia budzi wątpliwości – data jest wyraźnie przerabiana, nie podano kim dla skarżącego jest osoba, która przedmiotową decyzję odebrała i dlaczego data odbioru została przerobiona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a." Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie nieustalenia skarżącemu prawa do nagrody rocznej za okres od [...] stycznia 2008 r. do [...] września 2008 r. narusza prawo. Sąd dopatrzył się bowiem naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie bowiem do art. 7 k.p.a. – w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Tak więc, dopiero po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, organ może wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia odwołania. W ocenie Sądu organ nie wypełnił w/w obowiązków, bowiem kwestia doręczenia skarżącemu decyzji o nieustaleniu nagrody rocznej nie została należycie wyjaśniona. Przede wszystkim, organ nie poczynił wystarczających ustaleń i nie podjął wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia w jaki sposób (zastępczy czy bezpośredni) skarżącemu została doręczona decyzja o nieustaleniu prawa do nagrody rocznej. Nadto, organ nie wyjaśnił w jakiej dacie nastąpiło faktycznie doręczenie przedmiotowej przesyłki, tj. 23 marca 2009 r., czy też 26 marca 2009 r. Nie zostało również przez organ wyjaśnione, dlaczego skoro termin przechowywania przesyłki na poczcie mijał już w dniu 23 marca 2009, przesyłka nie została jeszcze zwrócona do organu przed dniem 26 marca 2009 r., tylko nadal znajdowała się w placówce pocztowej. Organ nie ustalił również istotnej dla rozstrzygnięcia sposobu doręczenia przesyłki ( zastępczy czy bezpośredni ) kwestii, kto faktycznie odebrał przedmiotową przesyłkę. Pełnomocnik skarżącego podniósł bowiem, że skarżący odebrał ją osobiście, natomiast, ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że została ona odebrana przez E.M. – dorosłego domownika. W związku z powyższym, organ nie wyjaśnił nadto, czy istniała w ogóle podstawa do wydania w/w osobie przedmiotowej przesyłki, tj. czy E.M. posiadała jakiekolwiek umocowanie do odbioru na poczcie korespondencji kierowanej do skarżącego w postaci np. stosownego pełnomocnictwa. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Na podstawie art. 126 k.p.a. powyższy przepis stosuje się odpowiednio do postanowień. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie niewątpliwie naruszył przepisy postępowania art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę, organ, mając na uwadze wskazania Sądu, powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 k.p.a. w celu wyjaśnienia wszelkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia w związku z istniejącymi w/w wątpliwościami dotyczącymi kwestii odbioru przedmiotowej przesyłki. Jako dowód, zgodnie z art. 75 k.p.a organ powinien dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dopiero po dokonaniu powyższego można będzie bowiem rozstrzygnąć kwestię ewentualnego uchybienia przez skarżącego terminowi do wniesienia odwołania od decyzji o nieustaleniu prawa do nagrody rocznej. Następnie, organ uzasadni swoje stanowisko zgodnie ze wskazaniami Sądu, mając na uwadze treść art. 107 § 3 k.p.a. Uznając, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ) p.p.s.a jak w pkt. 1 wyroku. Orzeczenie w pkt. 2 wyroku oparto na podstawie art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a w związku z § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. z dnia 3.10.2002 roku, Nr 163, poz. 1349 ze zmianami ) bowiem skarżący był reprezentowany przed Sądem przez radcę prawnego.