I OSK 556/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie NSA Anna Łukaszewska - Macioch Jerzy Solarski (spr.) Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 849/09 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (zwany dalej WSA) wyrokiem z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 849/09 uwzględnił skargę A. K. uchylając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (zwanej dalej Kolegium) z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa Łódzkiego z dnia [...] maja 2009 r., [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci (P. T. i J. K.) za okres od 1 stycznia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. oraz orzekającej zwrot nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego na te dzieci za okres od 1 lutego 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi w wysokości 206,50 zł. W uzasadnieniu przedstawiono następującą argumentację faktyczną i prawną: decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Marszałek Województwa Łódzkiego, na podstawie art. 1, art. 2, art. 3, art. 4 – 6, art. 14, art. 21, art. 23a, art. 25, art. 29, art. 30 i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., zwanej dalej u.ś.r.), rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.Urz.WE L Nr 74, z dnia 5 lipca 1971 r. ze zm.) oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 (Dz.Urz.WE L z dnia 27 marca 1972 r. ze zm.), odmówił A. K. prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci na okres od 1 stycznia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. i jednocześnie przypisał do zwrotu tytułem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych kwotę [...] zł z odsetkami wyliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie [...] zł. Organ ustalił, że A. K. na podstawie decyzji Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. otrzymała świadczenia rodzinne na dzieci P. T. i J. K. na okres od 1 września 2005 do 31 sierpnia 2006 r. W dniu 9 lutego 2009 r. wpłynęła informacja z brytyjskiej instytucji ds. świadczeń rodzinnych, że A. K. podjęła zatrudnienie w W. B. od 25 stycznia 2006 r. i ubiega się o brytyjskie świadczenie rodzinne, co legło u podstaw decyzji Marszałka. Wobec odwołania A. K. kwestionującego między innymi ustalenia dotyczące pobytu stałego na terenie W. B., Kolegium utrzymało w mocy tę decyzję eksponując dodatkowo, że w związku z informacją brytyjskiej instytucji o podjęciu zatrudnienia, Burmistrz Gminy Ż. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. uchylił od dnia 25 stycznia 2006 r. decyzję własną przyznającą stronie świadczenia rodzinne. Wskazano, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a ponieważ wnioskodawczyni podjęła od 25 stycznia 2006 r. zatrudnienie w W. B., nie może pobierać świadczeń rodzinnych w Polsce. Nadto A. K. pomimo prawidłowych pouczeń w tym zakresie, nie poinformowała organu, który świadczenie przyznał, o tym fakcie. W skardze na tę decyzję A. K. sformułowała zarzuty naruszenia przepisów postępowania naprowadzając, że nie dopuszczono dowodów dotyczących charakteru pobytu skarżącej w W. B. oraz osiąganego przez nią dochodu. Uwzględniając skargę WSA stwierdził, że decyzje organów zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 1 ust. 3 u.ś.r.. Podkreślono, że decyzje zostały oparte na dwóch ustaleniach faktycznych: 1) utracie statusu osoby zamieszkującej w Polsce oraz 2) ubieganiu się skarżącej o świadczenia w W. B. Art. 1 ust. 3 u.ś.r. wskazuje, że świadczenia uregulowane prawem krajowym przysługują osobom zamieszkującym na terytorium RP przez okres zasiłkowy (od 1 września do 31 sierpnia), chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego stanowią inaczej. W ocenie WSA, regulacje o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zawarte w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.Urz.WE L Nr 74, z dnia 5 lipca 1971 r. ze zm.) oraz w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 (Dz.Urz.WE L z dnia 27 marca 1972 r. ze zm.), stanowią wyłącznie zbiór norm kolizyjnych i same – na tle rozpatrywanej sprawy – nie przesądzają o nabyciu i zakresie nabytych w . B. świadczeń. Rolą organu było zatem ustalenie, czy skarżąca poprzez wyjazd do W. B. i podjęcie tam zatrudnienia od dnia 25 stycznia 2006 r. utraciła status osoby posiadającej zamieszkanie na terytorium RP, stając się osobą podlegającą ustawodawstwu obcego państwa. Skoro u.ś.r. nie reguluje pojęcia zamieszkiwania, organy obowiązane były wykazać w postępowaniu wyjaśniającym, czy skarżąca nadal spełnia określone w art. 25 k.c. warunki stawiane osobie posiadającej miejsce zamieszkania, a więc czy m.in. posiada w RP swój główny ośrodek działalności i centrum życiowe. Organy tymczasem nie ustaliły ani charakteru, ani też czasu, na jaki skarżąca opuściła kraj; nie badały, czy po wyjeździe A. K. odwiedzała męża i dzieci, którzy pozostali w kraju. Podjęcie pracy w W. B. w dobie swobody przemieszczania się pomiędzy Państwami Członkowskimi nie przesądza automatycznie o porzuceniu zamiaru stałego pobytu w RP. O utracie krajowego zasiłku rodzinnego nie mógł przesądzić też fakt wystąpienia do właściwej instytucji brytyjskiej z wnioskiem o ustalenia praw do świadczeń zagranicznych. Zakaz kumulacji świadczeń krajowych i zagranicznych dotyczy tylko takiej sytuacji, w której osoba "podlega ustawodawstwu państwa", do którego wyjechała. Tylko wówczas marszałek województwa (art. 21 ust. 1 pkt 2 u.ś.r.) jest właściwy do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych z uwzględnieniem świadczeń przysługujących poza granicami RP, a organ właściwy (wójt), który przyznał świadczenie krajowe ostateczną decyzją, do jej uchylenia z mocą od oznaczonego dnia, na podstawie art. 23a ust. 5 u.ś.r. Organy nie podjęły żadnych działań w celu ustalenia, czy zachodzi "podleganie" skarżącej ustawodawstwu brytyjskiemu. Nie wyjaśniono na podstawie jakich przepisów owo podleganie może zachodzić, ani też do jakich świadczeń ustawodawstwo to skarżącą uprawnia. Pojedyncza informacja o podjęciu zatrudnienia w W. B. nie jest w tym względzie dostateczna. Ustalono wyłącznie, że w przypadku zatrudnienia w innym Państwie Członkowskim UE powstaje pierwszeństwo w stosowaniu przepisów kraju zatrudnienia (art. 73 rozporządzenia nr 1408/71). Najpierw jednak należało ustalić podstawę powstania tytułu do świadczenia i wykluczyć – uwzględniając rodzaj tego świadczenia i fakt jego nabycia – możliwość jego kumulatywnego pobierania (uzupełniania się) ze świadczeniem krajowym, na podstawie art. 10 § 1 lit. a rozporządzenia nr 574/72. Wszystkie te naruszenia doprowadziły do uchylenia decyzji obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). W skardze kasacyjnej Kolegium reprezentowane przez radcę prawnego zaskarżyło opisany wyrok w całości, zarzucając naruszenie: 1. prawa materialnego, w postaci: a) art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano dowolnej oceny, która nie przystaje do stanu prawnego i faktycznego, przy pominięciu prymatu prawa krajowego nad normami wspólnotowymi; b) art. 1 ust. 3 u.ś.r. poprzez niewłaściwe zastosowanie, bowiem w przypadku zaistnienia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego zamieszkiwanie na terytorium RP nie ma znaczenia jako przesłanka nabycia świadczeń rodzinnych, gdyż przepisy o koordynacji mają znaczenie decydujące i norma ta nie kształtuje w sposób samodzielny kwestii uprawnień do świadczeń rodzinnych; c) art. 23a ust. 1, 2 i 2a w zw. z art. 1 ust. 3 poprzez rażąco błędną wykładnię, gdyż sam wyjazd członka rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych nie mający charakteru turystycznego, leczniczego lub związanego z kształceniem dziecka poza granicami RP, lecz zarobkowy, daje podstawę do ustalenia, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a zatem nie zachodzi konieczność ustalania okresu pobytu, okoliczności pobytu, zmiany miejsca zamieszkania i przyjeżdżania do kraju; d) art. 23a ust. 1 w zw. z ust. 4, 5 i 6 u.ś.r. poprzez rażąco błędną wykładnię, polegającą na utożsamieniu pojęcia "podlega ustawodawstwu państwa" z pojęciem "nabycia uprawnień do świadczeń" poza granicami RP, w sytuacji gdy informacja uprawnionej jednostki organizacyjnej o zatrudnieniu poza granicami RP i wystąpieniu o przyznanie prawa do świadczeń poza granicami RP daje podstawę do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczeń od momentu podlegania ustawodawstwu innego państwa i wydania nowej decyzji przez marszałka w zakresie świadczeń rodzinnych; e) art. 23a ust. 1, 5 i 6 u.ś.r. poprzez rażąco błędną wykładnię, polegającą na nieodróżnianiu poszczególnych faz działań dwóch odrębnych organów w przypadku zaistnienia stosowania przepisów o koordynacji, 2. przepisów postępowania, w postaci: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że miało miejsce naruszenie norm prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) art. 145 § 1pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że miało miejsce naruszenie postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy; c) art. 135 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie, bowiem pominięto fakt, że w obrocie prawnym jest decyzja ostateczna i decyzja ta wiąże stronę, organy oraz sądy; d) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a., poprzez nieprawidłowe przedstawienie stanu faktycznego i prawnego, przedstawienie niespójnej i schematycznej oceny prawnej, z pominięciem orzecznictwa sądowego oraz brak wyraźnych wskazań co do dalszego postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że WSA nie ograniczył się do oceny legalności zaskarżonej decyzji ale posłużył się również kryterium słusznościowym; pominął prymat prawa krajowego nad prawem wspólnotowym. WSA skupiając się na znaczeniu terminu "zamieszkiwanie" pominął fakt, że zgodnie z art. 1 ust. 3 u.ś.r. regulacje o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mogą wykluczać (w drodze wyjątku) zastosowanie reguły obejmującej wymóg zamieszkiwania w RP w okresie zasiłkowym. Przepisy art. 23a ust. 1 i u.ś.r. uzależniają ustanie prawa do krajowych świadczeń już od "przebywania poza granicami RP" oraz od "wyjazdu członka rodziny". Istotnym dla sprawy jest tylko to, czy wyjazd członka rodziny nie miał charakteru turystycznego, leczniczego lub związanego z kształceniem dziecka. We wszystkich pozostałych przypadkach wyjazd wpływa na sytuację świadczeniową rodziny. Wydanie przez organ właściwy decyzji uchylającej decyzję o przyznaniu świadczenia w kraju od dnia podjęcia zatrudnienia poza granicami RP obliguje marszałka do ustalenia praw do świadczeń w drodze własnej decyzji (art. 23a ust. 5 i 6 u.ś.r.). Nie ma potrzeby ustalania, czy świadczenie zagraniczne zostało przyznane, wypłacone i za jaki okres czasu. Podjęcie zatrudnienia w Państwie Członkowskim powoduje, że osoba ta podlega ustawodawstwu tego państwa. Brytyjskie instytucje potwierdzające zatrudnienie "mają (...) większą praktykę" i z pewnością powiadamiają organy w RP tylko w takich sytuacjach, w których ustawodawstwo świadczeniowe obcego państwa uzasadnia korzystanie ze świadczeń zagranicznych. Nie ma potrzeby weryfikowania ich zgłoszeń. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. WSA zastosował nieprawidłowo, gdyż obok naruszeń prawa materialnego Sąd ustalił naruszenie przepisów postępowania. Naruszenie procedury wymaga stwierdzenia możliwości istotnego wpływu naruszenia na wynik sprawy, więc rozstrzygnięcie łączące ww. podstawę z podstawą z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest nieuprawnione. WSA nie wykazał ponadto w jaki sposób uchybienia organów (polegające na naruszeniu art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a.) mogły rzutować na odmienny wynik sprawy. Rozciągnięcie zakresu oceny WSA na decyzję pierwszej instancji (art. 135 p.p.s.a.) odbyło się z naruszeniem prawa, gdyż pominięto funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia krajowe. Wskazania WSA co do dalszego postępowania są "lakoniczne" i nie spełniają wymogów określonych w art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. Na tych podstawach sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, względnie o uchylenie wyroku i przekazania sprawy WSA do ponownego rozpoznania, a także o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanych w skardze kasacyjnej podstaw. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty oparte na obu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a. Wobec tego w pierwszej kolejności należy poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania, w ramach którego wskazano na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że miało miejsce naruszenie norm prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że miało miejsce naruszenie postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, art. 135 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie, bowiem pominięto fakt, że w obrocie prawnym jest decyzja ostateczna i decyzja ta wiąże stronę, organy oraz sądy, jak również naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a., poprzez nieprawidłowe przedstawienie stanu faktycznego i prawnego, przedstawienie niespójnej i schematycznej oceny prawnej, z pominięciem orzecznictwa sądowego oraz brak wyraźnych wskazań co do dalszego postępowania. W realiach sprawy zarzuty te są nieusprawiedliwione. WSA uchylając decyzje organów obu instancji dokonał - z uwagi na braki w materiale dowodowym - po części abstrakcyjnej wykładni przepisów prawa materialnego, w tym art. 1 ust. 3 i art. 23a u.ś.r. oraz przepisu art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.Urz.WE L Nr 74, z dnia 5 lipca 1971 r. ze zm.), jak również art.10 § 1 lit.a rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 (Dz.Urz.WE L z dnia 27 marca 1972 r. ze zm.) i stwierdzić należy, że wykładnia ta zasługuje na aprobatę. Zasadnie wskazano na relacje, jakie zachodzą pomiędzy treścią art. 1 ust. 3 a art. 23a ust. 2 u.ś.r. Pierwszy z przepisów przewiduje nakaz ustalania przez organy zamieszkiwania osoby (posiadania miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c.) na terytorium RP, a od braku takiego miejsca zamieszkania uzależnia utratę prawa do świadczeń. Jednocześnie wskazuje, że reguły tej nie stosuje się – w drodze wyjątku – gdy przepisy o koordynacji wyraźnie tak stanowią. Rację należy przyznać WSA, że organy nie wskazały żadnego przepisu koordynacyjnego obowiązującego osoby zarobkujące w W. B., który z "wyjazdem członka rodziny" do tego państwa w rozumieniu art. 23a ust. 2 u.ś.r. wiązałby podstawę do podlegania ustawodawstwu tego państwa ze skutkiem rodzącym tytuł do świadczenia rodzinnego (art. 23a ust. 5 u.ś.r.). Nie można inaczej rozumieć "ustalenia podlegania ustawodawstwu", jak tylko jako wymóg: a) wskazania na przepis, który wyraźnie predestynuje pracownika przybywającego z innego Państwa Członkowskiego jako świadczeniobiorcę, albo b) wskazania aktu (rozstrzygnięcia, czynności) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie zagraniczne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu. Dopóki nie zostanie wykazane wystąpienie takiego wyjątku od zasady określonej w art. 1 ust. 3 u.ś.r., dopóty działa domniemanie, że osoba zamieszkująca w RP korzysta ze świadczeń przyznanych ostateczną decyzją wójta w kraju, aż do końca okresu świadczeniowego. Trafnie WSA więc przyjął, że dla stosowania przepisów rozporządzeń Rady, dotyczących zbiegu świadczeń względnie ich kumulacji, organy administracji winny ustalić charakter oraz rodzaj uzyskanych świadczeń z państwa członkowskiego, w którym zatrudniona jest /była/ A. K. Nie jest wystarczające powoływanie się na informację, jaka wpłynęła od brytyjskiej instytucji ds. świadczeń rodzinnych, że matka P. T. i J. K. podjęła zatrudnienie w W. B. i ubiega się o brytyjskie świadczenia rodzinne. Przy tego rodzaju informacji Marszałek Województwa winien konkretnie ustalić, jakiego rodzaju świadczenia rodzinne przyznawane są w W. B., czy prawo miejsca zatrudnienia przewiduje świadczenia odpowiadające przyznawanemu w Rzeczypospolitej Polskiej świadczeniu rodzinnemu i wreszcie - które z tych świadczeń – oraz czy w ogóle – A. K. w okresie objętym niniejszym postępowaniem pobierała. Powyższe braki postępowania wyjaśniającego zasadnie przez WSA zostały zakwalifikowane jako naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji przedwczesne było dokonanie subsumcji stanu faktycznego pod przepisy art. 73 rozporządzenia Rady Nr 1408/71 i art. 10 rozporządzenia Rady Nr 574/72. Jeśli chodzi o przepis art. 135 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i zarzut błędnego zastosowania tych regulacji, bowiem pominięto fakt, że w obrocie prawnym jest decyzja ostateczna /Burmistrza Gminy Ż. z dnia [...] lutego 2009 r./ to przypomnieć należy, że zaskarżonym wyrokiem WSA uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa Łódzkiego z dnia [...] maja 2009 r., [...]. Orzekał więc w granicach tej sprawy /art.134 § 1 p.p.s.a./ a w celu usunięcia naruszenia prawa, ze względu na stwierdzone braki w zakresie postępowania i konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co najmniej w znacznej części, wyeliminował z obrotu prawnego również decyzję organu I instancji. Nie objął natomiast orzeczeniem decyzji Burmistrza Gminy Ż., gdyż na tym etapie dokonywanie oceny tego rozstrzygnięcia było przedwczesne. Zatem nie naruszył powyższych przepisów w sposób zarzucany skargą kasacyjną. Nie jest trafny również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż sporządzone przez WSA uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom powyższego przepisu. W szczególności zawiera przedstawienie stanu sprawy, streszcza zarzuty skargi i stanowisko organu, a także wskazuje przepisy prawa dokonując jednocześnie ich analizy, która – jak już wyżej zaznaczono – nie budzi zastrzeżeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie naruszają też prawa zamieszczone w uzasadnieniu wyroku wytyczne dla organów, będące konsekwencją stwierdzonych braków postępowania wyjaśniającego. Ponieważ zarzut oparty na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. okazał się nieusprawiedliwiony a WSA nie stosował prawa materialnego, a jedynie abstrakcyjnie dokonał jego interpretacji, dlatego w tym przypadku i na tym etapie postępowania zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły podlegać ocenie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a.