II SA/Wa 1418/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Andrzej Góraj, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi L. Z. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę Minister Obrony Narodowej postanowieniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność wniosku L. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. z powodu uchybienie terminu określonego w art. 141 § 2 k.p.a. Do wydania powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego we W. decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. dokonał waloryzacji emerytury wojskowej L. Z. z dniem 1 marca 2009 r. W decyzji tej zawarto pouczenie o przysługującym stronie prawie odwołania do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. L. Z. skorzystał z przysługującego mu prawa i złożył odwołanie od powyższej decyzji do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. Jednocześnie w dniu 9 kwietnia 2009 r. L. Z., powołując się na art. 157 § 1 k.p.a. oraz art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66), zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o uchylenie decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego we W. Nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. z powodów określonych przepisami art. 156 § 1 pkt 2, 3, 7 k.p.a. Minister Obrony Narodowej postanowieniem Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. wydanym na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 z późn. zm.), zwrócił stronie przedmiotowy wniosek wskazując, iż od decyzji w sprawie waloryzacji emerytury zainteresowanemu przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego. W postanowieniu tym zawarte zostało pouczenie o przysługującym stronie w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia, wniosku do Ministra Obrony Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowienie to doręczono zainteresowanemu w dniu 4 maja 2009 r. W dniu 13 maja 2009 r. L. Z. złożył do Ministra Obrony Narodowej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniósł o ponowne ustalenie wysokości jego świadczeń emerytalnych wypłacanych przez wojskowe organy emerytalne po 1 stycznia 1999 r. Minister Obrony Narodowej postanowieniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z powodu uchybienia terminu określonego art. 141 § 2 k.p.a. wskazując, iż termin ten upłynął w dniu 11 maja 2009 r. W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, L. Z. podniósł, że jego wniosek skierowany do Ministra Obrony Narodowej o uchylenie w trybie administracyjnym decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego we W. w sprawie waloryzacji jego emerytury został mu zwrócony po 22 dniach bez merytorycznego rozpatrzenia, a postanowienie w sprawie zwrotu wniosku zostało podpisane przez Sekretarza Stanu Czesława PIĄTASA. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił do Ministra Obrony Narodowej i otrzymał kolejne postanowienie z dnia [...] czerwca 2009 r. podpisane także przez Sekretarza Stanu Czesława PIĄTASA. Skarżący przyznał, że być może spóźnił się ze złożeniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o dwa dni, jednak w postanowieniu nie podano podstawy prawnej z której wynika taki właśnie termin. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących podpisania postanowień Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz Nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. przez Sekretarza Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej do Spraw Społecznych i Profesjonalizacji Czesława PIĄTASA, organ podkreślił, iż działał on z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej wydanego na podstawie art. 268a k.p.a. w dniu 14 lutego 2008 r., opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Obrony Narodowej Nr 4, poz. 38. Organ podkreślił jednocześnie, iż wyznaczony termin 7 - dniowy do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wynika z przepisu art. 141 § 2 k.p.a. i pouczenie w tym zakresie zamieszczone zostało w postanowieniu Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zainteresowany złożył natomiast w dniu 13 maja 2009 r. za pośrednictwem Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego we W. z uchybieniem terminu do jego wniesienia, który upłynął w dniu 11 maja 2009 r. Wobec powyższego wniosek należało pozostawić bez rozpatrzenia. Niezależnie od powyższego organ podniósł, iż zgodnie z art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 z późn. zm.), od decyzji organu emerytalnego zainteresowanemu przysługuje odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Natomiast art. 32 ust. 2 przywołanej ustawy stanowi, że decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Norma ta wyraźnie zatem precyzuje, który organ jest w tych kwestiach właściwy. Tym samym w zakresie trybów nadzwyczajnych, co do zasad przewidzianych w k.p.a., ustawodawca zastrzegł tę właściwość dla wojskowych organów emerytalnych, którymi są dyrektorzy wojskowych biur emerytalnych i tylko te organy mogą zajmować się sprawą ewentualnych unieważnień decyzji zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lutego 2004 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin (Dz. U. Nr 67, poz. 618 z późn. zm.). Nadto organ podniósł, iż skarżący złożył pozew przeciwko WBE we W. do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. od decyzji waloryzacyjnej z dnia [...] marca 2009 r. (sygn. akt [...]). Sąd wyrokiem z dnia [...] maja 2009 r. pozew ten oddalił, a skarżący od wyroku tego w dniu 8 czerwca br. wniósł apelację. Skarżący w piśmie procesowym z dnia 5 grudnia 2009 r. podtrzymał zarzuty skargi. Ponownie podkreślił, że wnioski składał do Ministra Obrony Narodowej, a nie do Sekretarza Stanu w Ministerstwie, a w związku z tym w postanowieniu powinna być wskazana podstawa prawna upoważnienia dla Sekretarza Stanu. Podniósł ponadto, że w postanowieniu pouczono go tylko, iż może wystąpić z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 7 dni, bez wskazania podstawy prawnej, a w związku z tym miał prawo sądzić, że chodzi tu o 7 dni roboczych. Dni 9 i 10 maja 2009 r. były zaś dniami wolnymi od pracy, a więc 13 maja 2009 r. był siódmym dniem roboczym i w tym terminie złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Według skarżącego sprawa waloryzacji jego emerytury powinna być rozstrzygana na drodze postępowania administracyjnego oraz przed sądem administracyjnym, a nie przed sądem powszechnym. Skarżący podniósł też zarzuty merytoryczne dotyczące zasad waloryzacji jego emerytury od 1999 r. Do pisma załączył odpis postanowienia Sądu Okręgowego w W. XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2009 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie o sygn. akt [...] z powództwa A. S. o ponowne ustalenie świadczeń wypłacanych przez wojskowe organy emerytalne po 1 stycznia 1999 r. w związku z zagadnieniem prawnym, które zostało przedstawione do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga L. Z. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Na wstępie należy wyjaśnić, iż stosownie do treści art. 268a k.p.a. organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Przepis ten jest podstawą udzielania przez organ administracji publicznej upoważnień konkretnym, podległym mu pracownikom. Upoważnienie udzielone na podstawie art. 268a k.p.a. wywiera ten skutek, że zmienia się osoba wykonująca kompetencje organu w zakresie podejmowania czynności w prawnych formach działania administracji publicznej. Przepis ten umożliwia zatem temu, kto piastuje funkcję organu administracji, jest "nosicielem, dzierżycielem kompetencji" organu administracji publicznej, sprawne i płynne wywiązywanie się z szerokiego zakresu zadań nałożonych obowiązujących prawem (vide: Janusz Niczyporuk Dekoncentracja Administracji Publicznej, Wyd. UMCS, Lublin 2006 r. str. 113-116). Złożenie przez pracownika oświadczenia woli "z upoważnienia" należy zatem traktować jako oświadczenie woli organu administracji publicznej. W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie, jak też wcześniejsze postanowienie Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. o zwrocie skarżącemu jego wniosku z dnia 6 kwietnia 2009 r. podpisał z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej Sekretarz Stanu ds. Społecznych i Profesjonalizacji Czesław PIĄTAS, składając na tych postanowieniach swój podpis, który opatrzony został stosowną informacją, że działa on z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej oraz uwierzytelniony został odciskiem jego pieczęci urzędowej. Powyższe wskazywało jednoznacznie, że kompetencja Ministra Obrony Narodowej realizowana jest przez upoważnionego pracownika działającego w imieniu organu. Przepis art. 268a k.p.a. wymaga dla ważności upoważnienia zachowania formy pisemnej. W rozpatrywanej sprawie takiej formie uczyniono zadość, bowiem upoważnienie Sekretarza Stanu ds. Społecznych i Profesjonalizacji Czesława PIĄTASA do wydawania m. in. postanowień w sprawach dotyczących wojskowego zaopatrzenia emerytalnego wynika z podpisanego w dniu 14 lutego 2008 r. przez Ministra Obrony Narodowej upoważnienia, które opublikowane zostało w Dzienniku Urzędowym Ministra Obrony Narodowej z 2008 r. Nr 4, poz. 38. Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać należy, iż zgodnie z art. 66 § 3 k.p.a. na postanowienie w sprawie zwrotu podania wniesionego do organu służy zażalenie. Przepis art. 141 § 2 k.p.a. stanowi natomiast, że zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Jest okolicznością niesporną w niniejszej sprawie, iż postanowienie Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. o zwrocie wniosku zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 maja 2009 r., natomiast z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zainteresowany wystąpił do Ministra Obrony Narodowej dopiero w dniu 13 maja 2009 r. W postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2009 r., organ zawarł prawidłowe pouczenie o przysługującym stronie w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia wniosku do Ministra Obrony Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy. Siedmiodniowy termin do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął zatem w dniu 11 maja 2009 r., a wobec tego wniesiony w dniu 13 maja 2009 r. wniosek, nie mógł być przez organ merytorycznie rozpoznany. Warunkiem skuteczności czynności procesowej polegającej na wystąpieniu do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy jest bowiem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie tego terminu powoduje zaś bezskuteczność takiego wniosku. W sytuacji więc, gdy strona nie dochowała 7 -dniowego terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i nie złożyła jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej organ był zobowiązany, stosownie do treści art. 134 k.p.a., wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia tego wniosku. Przepis art. 134 k.p.a. nie daje organom administracyjnym swobody co do rozstrzygnięć w tym przedmiocie. Zgodnie z treścią powyższego przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Inaczej mówiąc, każde uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie chyba, że strona domaga się przywrócenia uchybionego terminu stosownie do art. 58 i nast. k.p.a., a wniosek ten zostanie uwzględniony. W niniejszej sprawie skarżący o przywrócenie terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wnosił, a zatem organ prawidłowo oceniając stan faktyczny sprawy zobowiązany był wydać postanowienie na mocy art. 134 k.p.a. Uchybienie bowiem temu obowiązkowi i merytoryczne rozpoznanie przez organ wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego po terminie stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § l pkt 2 k.p.a.). Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżone postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 czerwca 2009 r. odpowiada prawu chociaż w postanowieniu tym, w treści rozstrzygnięcia, użyto niewłaściwej terminologii "niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie z powodu uchybieniem terminu określonego w art. 141 § 2 k.p.a." W art. 134 k.p.a. przewidziane są dwie odrębne sytuacje procesowe: niedopuszczalność odwołania i wniesienie odwołania z uchybieniem terminu, natomiast w sprawie niniejszej zachodzi tylko ta druga sytuacja. Tego rodzaju uchybienie w treści rozstrzygnięcia nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późń. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.