I SA/Kr 1613/09
WyrokWSA w Krakowie2009-12-21
Skład orzekający: WSA Ewa Michna, WSA Maja Chodacka, WSA Agnieszka Jakimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy ma obowiązek umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w przypadku bankructwa spowodowanego nieuczciwością kontrahenta, a także w sytuacji choroby żony i braku możliwości zarobkowania przez skarżącego?Ratio decidendi
Organ rentowy nie ma obowiązku umorzenia należności z tytułu składek, nawet w przypadku całkowitej nieściągalności, gdyż przepisy w tym zakresie opierają się na uznaniu administracyjnym. Bankructwo spowodowane nieuczciwością kontrahenta nie jest samoistną podstawą do umorzenia, zwłaszcza gdy skarżący nie wykazał prawomocnych orzeczeń sądowych w tej sprawie ani nie podjął kroków w celu dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. Sytuacja rodzinna i zdrowotna skarżącego, choć trudna, nie pozbawia go całkowicie możliwości zarobkowania, a prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem i obowiązkiem ponoszenia kosztów.Stan faktyczny
Skarżący E. C. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległych składek, uzasadniając wniosek całkowitym bankructwem spowodowanym nieuczciwością kontrahenta oraz chorobą żony. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, wskazując na brak przesłanek. Prezes ZUS utrzymał w mocy tę decyzję, argumentując, że nie wystąpiła całkowita nieściągalność należności, a sytuacja rodzinna i zdrowotna skarżącego nie pozbawia go możliwości zarobkowania. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując swoje argumenty.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 1613/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 grudnia 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędziowie: WSA Maja Chodacka (spr), WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2009r., sprawy ze skargi E. C., na Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 14 września 2009r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz, Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, - s k a r g ę o d d a l a -
Wnioskiem z dnia 26 stycznia 2009r. Skarżący E. C. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektoratu w S. o umorzenie należności z tytułu zaległych składek wynikających z decyzji organu. Prośba o umorzenie zadłużenia uzasadniona była całkowitym bankructwem spowodowanym nieuczciwością kontrahenta, a to Nadwiślańskiej Spółki "W." S.A. w T. Skarżący wskazał, iż był jedną z ofiar procederu określanego mianem "mafii węglowej". Do wniosku Skarżący dołączył kserokopię zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa skierowanego do Prokuratora Krajowego, umowę przelewu wierzytelności, postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 15 lutego 2007r. o nadaniu klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, wezwanie przedsądowe z dnia 10 lipca 2007r., a także uchwałę Zarządu "W" S.A. nr [...] w sprawie zasad sprzedaży węgla.
Po przeprowadzonym postępowaniu decyzją z dnia 23 czerwca 2009r. nr [...] organ odmówił umorzenia wnioskowanych należności z tytułu składek na:
- ubezpieczenia społeczne za sierpień 2003r., marzec 2004r. oraz od maja 2004r. do czerwca 2007r. w łącznej kwocie 31.465,96 zł;
- ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 2003r. do czerwca 2007r. w łącznej kwocie 15.101,54 zł;
- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od maja 2003r. do czerwca 2007r. w łącznej kwocie 3.728,38 zł.
W obszernym uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki do umorzenia zadłużenia.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek z powodu całkowitego bankructwa, którego doświadczył w bezpośrednim związku przyczynowo skutkowym z przestępczą działalnością urzędników Spółki "W" S.A. oraz innymi, co skutkuje brakiem możliwości regulowania swoich zobowiązań.
W uzasadnieniu wniosku Skarżący stwierdził, iż nie kwestionuje prawdziwości określonych zobowiązań. Skarżący jednak podkreślił, że fakt posiadania zaległości nie wynika z winy Skarżącego, lecz z faktu prowadzenia przez Holding Spółki "W" S.A. kreatywnej rachunkowości, co w konsekwencji doprowadziło do upadłości firmy kooperującej z holdingiem. Skarżący zawiadomił o tym właściwe organy ścigania.
Nadto Skarżący wskazał, iż Zakład może umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenie, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skarżący podkreślił, że w przedmiotowej sytuacji bez wątpienia mamy do czynienia z takim właśnie stanem rzeczy. Rodzina C. jest ofiarą przestępców w "białych kołnierzykach", uprawiających kreatywną rachunkowość w grupie kapitałowej zbudowanej na bazie Holdingu "W", w którym rolę spółki matki pełniła Spółka "W" S.A., właściciel wszystkich akcji "W" S.A. - spółki córki. Przestępczy charakter i zasady dokonywania nadużyć zbadała i opisała w stosownym dokumencie Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w K.
Ponadto Skarżący wskazał, iż choroba żony w postaci wylewu krwi do mózgu, czego następstwem jest paraliż i niezdolność do pracy została wywołana sytuacją bezpośrednio związaną z egzekucją fikcyjnych należności przez przedstawicieli księgowych oszustów Nadwiślańskiego Węgla.
Decyzją z dnia 14 września 2009r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia 23 czerwca 2009r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż wszystkie dokumenty przedłożone w toku prowadzonego postępowania, zarówno przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, zostały zbadane pod kątem ich wiarygodności i mocy dowodowej. Uznano, że nie budzą wątpliwości i jako takie są wiarygodne, a zatem wynikające z nich fakty winny być uwzględnione w toku ponownego rozpatrywania wniosku.
Na podstawie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ stwierdził, że przedmiotem ewentualnego umorzenia mogłoby być składki dotyczące wnioskodawcy jako ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem składek, natomiast zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), nie mogą w tym trybie podlegać umorzeniu składki dotyczące zatrudnionych pracowników.
Organ podkreślił, że umorzenie należności z tytułu składek w trybie wskazanych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład stosuje jedynie w sytuacjach szczególnie drastycznych, gdy ze względów na stan zdrowia, klęski żywiołowe, ubóstwo zobowiązanego, czy inne ważne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązanie się ze zobowiązania, zarówno w formie jednorazowej wpłaty, jak też w formie wpłat dobrowolnych w dłuższym okresie czasu (np. w ramach umowy ratalnej).
Wskazując na powyższe Zakład stwierdził, iż Skarżący nie udokumentował poniesionych strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych, co uzasadniałoby umorzenie należności.
Żona Skarżącego orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS została uznana za niezdolną do samodzielnej egzystencji na okres do listopada 2009r. i z tego tytułu pobiera miesięcznie dodatek pielęgnacyjny w kwocie 173,10 zł oraz emeryturę w wysokości 1.013,38 zł brutto. Z przedłożonych materiałów dowodowych wynika, że Skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy od 30 marca 2009r.
W związku z powyższym organ stwierdził, że schorzenia żony oraz stan zdrowia Skarżącego nie pozbawiają możliwości osiągania dochodów pozwalających na poprawę sytuacji finansowej rodziny. Z pisma nadesłanego przez urząd pracy wynika, że w dniu 19 czerwca 2009r. Skarżący został poinformowany o ofercie pracy jako kierowca kat. B,C.
Nadto Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz córką M. C. (zatrudniona w firmie F.) w domu należącym do dzieci: M., A. i J., które prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Jako jedyny z trójki właścicieli, w domu tym mieszka syn J. Skarżący poinformował również, że rachunki związane z utrzymaniem domu wystawiane są na Skarżącego i pokrywane z emerytury małżonki, jednak fakt ten nie został poparty żadnymi dowodami.
Ponadto organ podkreślił, że dnia 23 marca 2009r. Skarżący zeznał do protokołu o stanie majątkowym, spisanym przez poborcę Urzędu Skarbowego, że w budynku, który jest własnością dzieci Skarżący zajmuje tylko jeden pokój. W związku z powyższym organ wyraził wątpliwość, czy Skarżącego stać na całkowite ponoszenie opłat na dom, skoro zajmuje jedno pomieszczenie, a nie osiąga żadnych dochodów i utrzymuje się tylko z emerytury żony.
Organ wskazał nadto, iż zgromadzone w prowadzonym postępowaniu materiały dowodowe dają podstawę do stwierdzenia, że w dalszym ciągu nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek w trybie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W sprawie nie zachodzą także okoliczności określone w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Skarżący zeznał, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni ok. 2 ha. Naczelnik Urzędu Skarbowego nadal prowadzi względem Skarżącego postępowanie egzekucyjne.
Zadłużenie na koncie Skarżącego obejmuje również składki finansowane przez ubezpieczonych. W świetle art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, składki te nie podlegają odroczeniu, rozłożeniu na raty ani umorzeniu. Brak jest zatem podstaw do umorzenia zobowiązań w tym zakresie z mocy prawa.
Argument podnoszony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. brak możliwości spłaty zadłużenia z powodu bankructwa prowadzonej firmy, które nastąpiło w związku z nieuczciwością kontrahenta, nie może być podstawą do umorzenia należności. Prowadzenie działalności gospodarczej rodzi obowiązek ubezpieczenia, a tym samym obowiązek opłacania składek, które są należnościami publicznoprawnymi. Działalność prowadzona jest na własne ryzyko i wymaga, aby osoby ją prowadzące odpowiednio je kalkulowały i ewentualnie zaprzestały prowadzenia takiej działalności, która nie jest dochodowa.
Skarżący od wielu lat nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek, narażając się przez to na dodatkowe koszty (odsetki, koszty upomnienia, dodatkowe opłaty).
Należy również podkreślić, że powołane przepisy nie nakazują organowi wydającemu decyzję umorzenia należności wtedy, gdyby zaistniały wymienione w nich przesłanki, a jedynie umożliwiają - w ramach uznania administracyjnego - podjęcie korzystnej dla zobowiązanego decyzji, jeżeli organ uzna, że okoliczności przedstawione przez zobowiązanego i wynikające z akt sprawy uzasadniają celowość umorzenia i nie są sprzeczne z interesem finansów ubezpieczeń społecznych.
W skardze wniesionej przez E. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący podniósł takie same zarzuty, jak w uprzednio złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdził, iż nie zgadza się z zaskarżoną decyzją i wniósł o umorzenie wnioskowanych należności.
W odpowiedzi organu na skargę podtrzymano dotychczasowe stanowisko i wniesiono o oddalenie skargi.
Pismem z dnia 11 grudnia 2009r. Skarżący złożył wniosek o dopuszczenie dowodu z przedłożonego pisma – Prokuratury Rejonowej, zawiadamiającego o wszczęciu śledztwa w sprawie doprowadzenia E. C. w latach 2000-2002 do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Sąd postanowił dopuścić dowód z tego dokumentu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m. in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów.
Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa materialnego ani przepisów postępowania, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią przepisu art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca wskazał przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.
W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości.
Norma zawarta w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.
Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06 LEX nr 328895).
Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec Skarżącego. Organ orzekający ustalił, że Skarżący nie wykazał, iż obecny stan zdrowia uniemożliwia Mu podjęcie pracy zarobkowej. Zaległości mogą być dochodzone w trybie postępowania egzekucyjnego, takie postępowanie jest prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Skarżący posiada gospodarstwo rolne.
Nie było zatem pozbawione podstaw twierdzenie organu, iż w takim stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że istnieje stan całkowitej nieściągalności, zwłaszcza, gdy organ może prowadzić postępowanie egzekucyjne. Sam Skarżący nie próbował przy tym w ogóle wykazywać, iż spełniona została przesłanka całkowitej nieściągalności.
W ocenie Sądu zostało prawidłowo ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do Skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium.
Z kolei w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określone zostały w § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 41, poz. 1365), gdzie, jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.
Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym.
Ustawodawca, używając - w powołanych przepisach zarówno ustawy, jak i rozporządzenia - zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla wnioskodawcy sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. W takim przypadku sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcie będące wynikiem wyboru dokonanego przez organ administracji.
W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów podatkowych zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści tzw. kierunkowe dyrektywy wyboru (w tym przypadku: całkowita nieściągalność podatku, czy okoliczności przedstawione w § 3 rozporządzenia), stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dysponuje organ - zatem może on, ale nie musi umorzyć te należności wraz z odsetkami za zwłokę.
Należy ponownie, zdaniem Sądu, podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek zawartych w przepisach.
Uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wraz z odsetkami za zwłokę oznacza, że z woli ustawodawcy nawet stwierdzenie istnienia przesłanek, których wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ ma możliwość dokonania swobodnego wyboru w ocenie tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający zastosowanie ulgi.
Kontrola przez Sąd legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych rozstrzygnięć organy uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych oraz czy w ramach swego uznania nie naruszyły one zasady swobodnej oceny dowodów.
Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia. (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2007r. sygn. akt: II GSK 141/07 LEX nr 368197, wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2007r. sygn. akt: II GSK 141/07 LEX nr 368197).
Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście, gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.
Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził, iż Skarżący nie wykazał zaistnienia okoliczności, o których mowa w przepisach rozporządzenia. Organ stwierdził, iż Skarżący uzyskiwał dochody, nie wykazał, iż nie może podjąć dodatkowych zajęć zarobkowych, nie wykazał, by koszty utrzymania przewyższały możliwości zarobkowe Skarżącego, zważywszy na fakt utrzymywania domu, który nie jest własnością Skarżącego. Nie bez znaczenia jest także okoliczność podnoszona przez organ, iż Skarżący od wielu lat nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek, narażając się przez to na dodatkowe koszty (odsetki, koszty upomnienia, dodatkowe opłaty). Nadto Skarżący jest właścicielem nieruchomości, w związku z czym istnieje możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Odnosząc się do najistotniejszego argumentu Skarżącego, mającego – zdaniem Skarżącego – uzasadnić umorzenie należności, a to okoliczności związanej z bankructwem Skarżącego spowodowanym nieuczciwością kontrahenta, Sąd stwierdza, co następuje.
Taka okoliczność mogłaby być ewentualnie brana pod uwagę przez organ, ale tylko w przypadku istnienia prawomocnych orzeczeń sądowych w sprawie. Skarżący takich orzeczeń nie przedłożył. Tymczasem dopuszczone jako dowód w sprawie pismo Prokuratury Rejonowej o wszczęciu śledztwa w sprawie doprowadzenia E. C. w latach 2000-2002 do niekorzystnego rozporządzenia mieniem świadczy tylko o wszczęciu postępowania, a nie o tym, że takie przestępstwo zostało popełnione i kto je popełnił. Ponadto Sąd wskazuje, że Skarżący ma możliwość dochodzenia swoich roszczeń o odszkodowanie od nieuczciwych kontrahentów przed sądami powszechnymi. Skarżący nie wykazał, że takie postępowania odszkodowawcze się toczą, nie wskazał także z jakich powodów wnosi o umorzenie należności Skarbu Państwa, a nie ściga nieuczciwych kontrahentów. Same twierdzenia Skarżącego, czy przedłożone opinie nie mogą stanowić dowodu na okoliczność bankructwa Skarżącego spowodowanym nieuczciwością kontrahenta.
W tym kontekście trafne są twierdzenia podniesione przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż prowadzenie działalności gospodarczej rodzi obowiązek ubezpieczenia, a tym samym obowiązek opłacania składek, które są należnościami publicznoprawnymi. Działalność gospodarcza prowadzona jest na własne ryzyko przedsiębiorcy.
Z uwagi na szczególny charakter postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, którego cechy przedstawiono wyżej, należy stwierdzić, iż organy skrupulatnie wyszczególniły i uzasadniły wszystkie okoliczności faktyczne, które ich zdaniem wykluczają możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a zatem w ramach swego uznania nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów.
W konsekwencji należy stwierdzić, iż organy orzekające w sprawie wskazały na podjęte ustalenia i istniejące elementy stanu faktycznego, a także wyciągnęły z nich wniosek, iż nie zostały spełnione przesłanki umorzenia.
Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpatrując skargę i badając sprawę zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), tj. w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło