II OZ 183/10

Dnia 4 marca 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2010 roku, sygn. akt IV SA/Wa 2033/09 odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2009 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2010 roku, sygn. akt IV SA/Wa 2033/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy Stowarzyszeniu [...]. W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd I instancji podniósł, że Stowarzyszenie powinno w ramach planowania swojej działalności oraz wydatków przeznaczanych na nią przewidzieć realizację swoich praw przed sądem, a w konsekwencji również obowiązek ponoszenia kosztów sądowych. Podkreślił, że przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo powoduje, iż działalność stowarzyszenia jest w rzeczywistości finansowana ze środków publicznych. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie [...] domagając się jego uchylenia. W zażaleniu podniesiono, że działalność stowarzyszenia polega na reprezentowaniu interesu społecznego w sprawach z zakresu architektury i urbanistyki i nie wymaga żadnych środków, gdyż jest realizowana społecznie przez członków stowarzyszenia. Stwierdzono, że w szeregu innych spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwalniał Stowarzyszenie od kosztów sądowych. Podkreślono także, że odmowa przyznania prawa pomocy stanowi pozbawienie skarżącego prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy Sąd może przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym, jeżeli podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). W przedmiotowej sprawie skarżące Stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Nie jest wystarczającym twierdzenie, iż działalność Stowarzyszenia nie wymaga żadnych środków. Ponadto z twierdzeniem tym nie można się zgodzić. Jeżeli działalność Stowarzyszenia związana jest z realizacją jego praw przed sądem, to wiąże się ona także z obowiązkiem uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Stowarzyszenie powinno więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki czy to w formie składek członkowskich, czy też podjęcia działalności zarobkowej. Ponieważ skarżące Stowarzyszenie nie korzysta z żadnej możliwości zdobycia środków finansowych, nie może skutecznie żądać pokrycia kosztów postępowania przez Skarb Państwa. Ponadto przyznanie mu prawa pomocy byłoby naruszeniem ogólnie obowiązującej zasady pokrywania przez strony kosztów uczestnictwa w postępowaniu. Zwolnienie od tego obowiązku może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych, kiedy to strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na sfinansowanie swojej działalności, a o takiej sytuacji nie można mówić w sprawie niniejszej. Słusznie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy, zaś wydane w tym zakresie postanowienie w pełni odpowiada prawu. Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.