II SA/Op 352/09

WyrokWSA w Opolu2009-12-28

Skład orzekający: Ewa Janowska, Elżbieta Kmiecik, Elżbieta Naumowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, nawet bez faktycznego prowadzenia działalności i podlegania ubezpieczeniu społecznemu, stanowi przeszkodę do uznania osoby za bezrobotną w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, osoba figurująca w ewidencji działalności gospodarczej nie może być uznana za bezrobotną, nawet jeśli faktycznie nie prowadzi działalności i nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Alternatywa rozłączna w przepisie oznacza, że brak wpisu do ewidencji jest samodzielną przesłanką uzyskania statusu bezrobotnego. W związku z tym, organy prawidłowo wznowiły postępowanie i uchyliły decyzje przyznające status bezrobotnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewody Opolskiego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Nyskiego uchylającą wcześniejsze decyzje o uznaniu B. B. za osobę bezrobotną i o utracie tego statusu. Podstawą wznowienia postępowania było ujawnienie faktu posiadania przez B. B. wpisu do ewidencji działalności gospodarczej od 2003 roku. Skarżąca kwestionowała zasadność uchylenia decyzji, argumentując, że samo posiadanie wpisu nie pozbawia statusu bezrobotnego, jeśli faktycznie nie prowadzi działalności i nie podlega ubezpieczeniu społecznemu. Sąd częściowo uwzględnił skargę, uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty w części dotyczącej uchylenia decyzji Starosty z dnia 17 marca 2009 r., a w pozostałej części skargę oddalił.
Rozstrzygnięcie
1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Nyskiego z dnia [...], nr [...], w części dotyczącej uchylenia decyzji Starosty Nyskiego z dnia 17 marca 2009 r., nr [...], 2) w pozostałej części skargę oddala, 3) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w części, w której w punkcie 1 niniejszego wyroku została uchylona, 4) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz B. B. kwotę 257 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie statusu bezrobotnego i stwierdzenia utraty statusu bezrobotnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Nyskiego z dnia [...], nr [...], w części dotyczącej uchylenia decyzji Starosty Nyskiego z dnia 17 marca 2009 r., nr [...], 2) w pozostałej części skargę oddala, 3) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w części, w której w punkcie 1 niniejszego wyroku została uchylona, 4) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz B. B. kwotę 257 (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez B. B., reprezentowanej przez radcę prawnego – D. S., jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty Nyskiego z dnia [...], nr [...], uchylającą dwie decyzje własne: z dnia 22 kwietnia 2008 r. o uznaniu B. B. za osobę bezrobotną od dnia 14 kwietnia 2008 r. oraz z dnia 17 marca 2009 r. o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 9 marca 2009 r., i orzekająca o odmowie uznania B. B. za osobę bezrobotną z dniem 14 kwietnia 2008 r. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu: Decyzją z dnia 22 kwietnia 2008 r., nr [...], powołując się na przepisy art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., Starosta Nyski uznał B. B. z dniem 14 kwietnia 2008 r. za osobę bezrobotną, orzekając jednocześnie o odmowie przyznania jej prawa do zasiłku z uwagi na brak wymaganego okresu zatrudnienia w ciągu 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji. Natomiast po złożeniu przez B. B. pisma z dnia 9 marca 2009 r. zawiadamiającego o rezygnacji "z pośrednictwa (...) Urzędy Pracy", Starosta Nyski decyzją z dnia 17 marca 2009 r., nr [...], opartą o przepis art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a oraz art. 33 ust. 4 pkt 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) i art. 104 K.p.a., orzekł o utracie przez B. B. statusu osoby bezrobotnej z dniem 9 marca 2009 r. na wniosek strony. Następnie, postanowieniem z dnia 26 maja 2009 r., Starosta Nyski wznowił z urzędu - na podstawie art. 145 § 1, art. 147, art. 149 § 1 i art. 150 K.p.a. - postępowanie zakończone powyższymi decyzjami, wskazując, iż w dniu 8 maja 2009 r. B. B. dostarczyła zaświadczenie z Urzędu Miejskiego w P. potwierdzające posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, dokonanego w dniu 10 grudnia 2003 r., na którym widnieje data rozpoczęcia działalności od 1 stycznia 2004 r., co - w ocenie organu - uzasadniało zweryfikowanie powyższych decyzji. Decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 145 § 1 i art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., Starosta Nyski orzekł o uchyleniu decyzji z dnia 22 kwietnia 2008 r. oraz z dnia 17 marca 2009 r. i jednocześnie - na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) - orzekł o odmowie uznania B. B. za osobę bezrobotną z dniem 14 kwietnia 2009 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na fakt dostarczenia zaświadczenia o dokonanym w dniu 10 grudnia 2003 r. wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, który to wpis - wedle wyjaśnień Urzędu Miejskiego w P. z dnia 28 maja 2009 r. - nadal figuruje w ewidencji, po czym stwierdził, że z uwagi na posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej B. B. nie mogła figurować w ewidencji bezrobotnych urzędu pracy od 14 czerwca 2008 r. do 8 marca 2009 r. Wpis ten bowiem powoduje, że od tego samego dnia nie został spełniony warunek z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia (...). Od powyższej decyzji B. B. wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia (...), w brzmieniu obecnie obowiązującym, oraz naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a. W uzasadnieniu wskazała, że wadliwie organ uznał, iż nie może być bezrobotnym osoba posiadająca wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Wywiodła, że samo posiadanie wpisu nie pozbawia osoby statusu bezrobotnego, jeżeli nie podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia społecznego i nie należy do kręgu osób wymienionych w art. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zarzuciła, że orzekający organ oparł się wyłącznie na treści zapisu o rozpoczęciu działalności gospodarczej, wynikającego z ewidencji, podczas gdy pojęcie to jest jedynie pojęciem ewidencyjnym, które nie odwołuje się do faktycznego przystąpienia do obrotu gospodarczego, czyli do podjęcia działalności gospodarczej w znaczeniu używanym przez ustawę o promocji zatrudnienia (...). Wywiodła, że aby móc przypisać osobie prowadzenie działalności gospodarczej musi być ona nie tyle zarejestrowana jako podmiot gospodarczy, ale faktycznie tę działalność prowadzić, czyli przystąpić do obrotu gospodarczego. Podkreśliła, że prawo faktycznej działalności gospodarczej jest nierzadko uwarunkowane uzyskaniem dodatkowych licencji czy zezwoleń, a nadto nie bez znaczenia jest również zarejestrowanie się do celów skarbowych jako płatnika podatku dochodowego czy podatku VAT. Stwierdziła ponadto, że od dnia zarejestrowania w ewidencji nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej, a tym samym nie była objęta obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Zarzuciła również, że organ pierwszej instancji nie podjął kroków zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego i nie zwrócił się do Urzędu Skarbowego w N. lub do ZUS w N. z zapytaniem, czy od dnia 10 grudnia 2003 r. osiągała przychody z działalności gospodarczej oraz czy podlegała obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, czym naruszył wskazane w odwołaniu przepisy procedury administracyjnej. W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda Opolski decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania związanego z wydaniem zaskarżonych decyzji oraz podał, że we wniesionym odwołaniu strona podniosła, iż posiadanie wpisu do ewidencji nie pozbawia strony statusu bezrobotnego, jeżeli nie podlega on obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Następnie przytoczył art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia (...), uprawniający starostę do pozbawienia statusu bezrobotnego osobę niespełniającą wymogi z art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy i wskazał, że w myśl lit. f ostatnio powołanego przepisu status bezrobotnego może uzyskać osoba, która nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne (wyrok NSA z 28 czerwca 1984 r., sygn. akt I SA 86/84, publ. ONSA 1984, nr 1, poz. 59) stwierdził następnie, że wydając decyzję we wznowionym postępowaniu stosuje się przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu orzekania. Dalej wskazał, że strona złożyła dokumenty potwierdzające posiadanie przez nią wpisu do ewidencji od dnia 10 grudnia 2003 r., co skutkowało wznowieniem przez Starostę Nyskiego z urzędu postępowań dotyczących statusu osoby bezrobotnej oraz uchyleniem przez ten organ decyzji własnych i odmówieniem uznania odwołującej za osobę bezrobotną z dniem 14 kwietnia 2009 r. Końcowo organ odwoławczy stwierdził, że mając powyższe na względzie decyzję pierwszoinstancyjną należało uznać za zasadną. We wniesionej skardze pełnomocnik B. B. zarzucił, iż kwestionowana decyzja narusza art. 6 i 151 § 1 K.p.a. poprzez zastosowanie przepisów, które obowiązywały w dniu wydania skarżonej decyzji zamiast przepisów obowiązujących w momencie zarejestrowania się przez skarżącą w Powiatowym Urzędzie Pracy; narusza art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez uznanie, że posiadanie przez skarżącą wpisu do ewidencji stanowi istotną dla sprawy okoliczność faktyczną stanowiącą przesłankę do wznowienia postępowania, podczas gdy nie miała ona wpływu na treść tej decyzji z uwagi na fakt wejścia w życie zmienionego przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia (...) po wydaniu przez Starostę uchylonej decyzji; narusza art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia (...) poprzez uznanie, że bezrobotnym nie może być osoba posiadająca wpis do ewidencji, podczas gdy samo posiadanie wpisu nie pozbawia statusu bezrobotnego, jeśli osoba nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego; a także narusza art. 7, 8, 77 § 1 i 78 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Do skargi dołączył zaświadczenie ZUS z dnia 13 lipca 2009 r. i Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia 8 lipca 2009 r. wydane na okoliczność nieprowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej od 10 grudnia 2003 r. i niepodlegania w tym okresie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. W uzasadnieniu powtórzył i rozwinął argumentację podawaną wcześniej przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji dodając, że decyzja o uznaniu za osobę bezrobotną ma charakter decyzji deklaratoryjnej, która potwierdza istnienie dotychczasowego stosunku prawnego powstałego wcześniej z mocy przepisów prawa. Wskazując na orzeczenie powołane w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego stwierdził, że jako wyjątek od zasady stosowania przepisów obowiązujących w dniu orzekania w odniesieniu do takich decyzji organ winien stosować przepisy obowiązujące w chwili zarejestrowania się skarżącej w PUP. Wskazał również, że błędnie organy uznały, iż posiadanie przez skarżącą wpisu do ewidencji stanowi istotną dla sprawy nową okoliczność z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., uzasadniającą wznowienie postępowania, gdyż samo posiadanie wpisu nie stoi na przeszkodzie uznania osoby za bezrobotną, a skarżąca od dnia zarejestrowania w ewidencji nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej i nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Końcowo wskazał, że dołączone do skargi zaświadczenia zostały skarżącej doręczone dopiero po wydaniu zakwestionowanej decyzji i z tego względu nie mogły zostać wcześniej przedstawione organom orzekającym w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, przytaczając treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania tej decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W świetle powyższego, kontrola sprawowana przez Sąd obejmuje zgodność decyzji z prawem materialnym oraz przepisami procedury administracyjnej. Uwzględnienie skargi na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, ostatnio wskazanymi naruszeniami dotknięta jest tylko część zaskarżonej decyzji, jak i objętej rozpoznaniem - na podstawie art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji. Dla uporządkowania czynionych rozważań celowym jest przypomnienie, że przedmiotem kontroli Sądu stała się decyzja kończąca wszczęte z urzędu postępowanie wznowieniowe, którą uchylono dwie ostateczne decyzje rozstrzygające, po pierwsze, o statusie B. B. jako osoby bezrobotnej od dnia 14 kwietnia 2008 r. (decyzja z dnia 22 kwietnia 2008 r.), po drugie zaś, o utracie przez skarżącą tego statusu - na jej wniosek - z dniem 9 marca 2009 r. (decyzja z dnia 17 marca 2009 r.), i orzekająca o odmowie uznania B. B. za osobę bezrobotną z dniem 14 kwietnia 2008 r. Zaskarżona decyzja została więc podjęta w jednym z przewidzianych procedurą administracyjną nadzwyczajnych trybów, regulowanym przepisami art. 145 - 153 K.p.a. Wyjątkowy, nadzwyczajny charakter tego trybu wynika z faktu, iż stwarza on możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1 lub w art. 145 a § 1 K.p.a. Tryb ten stanowi zatem odstępstwo od określonej w art. 16 § 1 K.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej, dlatego - jak zgodnie podkreśla się w orzecznictwie i literaturze prawniczej - przepisy dotyczące wznowienia postępowania wymagają rygorystycznego i ścisłego ich stosowania. Zgodnie z art. 149 K.p.a., wszczęcie z urzędu trybu wznowieniowego wymaga wydania przez właściwy organ postanowienia (§ 1), które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2), przy czym od razu wskazać trzeba, że procedura administracyjna wskazuje także wyraźnie na sposoby (rodzaje) rozstrzygnięć, jakie kończą to postępowanie (art. 151 K.p.a.). Poczynienie tych kilku ogólnych uwag, systematyzujących problematykę wznowienia postępowania administracyjnego, stało się konieczne dla wykazania, że organ pierwszej instancji dochował wymogu formalnego związanego z prawidłowym wszczęciem omawianego postępowania, bowiem wydał w dniu 26 maja 2009 r. postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie opisanych wcześniej decyzji ostatecznych. Pozostało zatem ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające wzruszenie owych decyzji i czy podjęte przez organy rozstrzygnięcie zapadło z uwzględnieniem nakazów wynikających z art. 151 w zw. z art. 149 § 2 K.p.a. Odnosząc się do pierwszej z podniesionych kwestii, Sąd uznał za trafne stanowisko organów decyzyjnych, iż ujawnienie okoliczności zarejestrowania przez skarżącą w dniu 10 grudnia 2003 r. działalności gospodarczej, z jednoczesnym wskazaniem jej rozpoczęcia na dzień 1 stycznia 2004 r., stanowiło w niniejszej sprawie przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 145 § pkt 5 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jest poza sporem fakt powzięcia przez organ wiadomości o wpisie skarżącej do rejestru działalności gospodarczej i braku wykreślenia z tej ewidencji, dopiero w maju 2009 r. Jest to zatem dla organu nowa okoliczność, nieznana w dacie podejmowania decyzji o przyznaniu skarżącej statusu bezrobotnej, jak i decyzji o jego utracie. Ponadto, wbrew twierdzeniu B. B., okoliczność ta ma charakter istotny zważywszy na treść przepisów ustalających przesłanki uznania za osobę bezrobotną. Stosownie bowiem do obowiązującej w dniu podejmowania uchylonych decyzji, jednakowo brzmiącej treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 ze zm. oraz tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), zwanej dalej ustawą o promocji zatrudnienia (...), za bezrobotnego uznaje się osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, l, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli m.in. nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że treść komentowanego przepisu, zarówno w dacie podejmowania decyzji objętych wznowieniem postępowania, jak i w dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, była tożsama, stąd za zbędną i mylącą należy uznać informację organu odwoławczego o konieczności zastosowania przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu orzekania w trybie wznowieniowym, co sugerować mogło skorzystanie przez organy z regulacji w innym, nowym brzmieniu. Ta niefortunna i myląca informacja sprowokowała obszerny, teoretyczny wywód pełnomocnika skarżącej poświęcony problemowi stosowania odpowiednich przepisów w omawianym nadzwyczajnym trybie, który to wywód traci jednak na znaczeniu wobec faktu braku zmiany brzmienia przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia (...) od dnia 26 października 2007 r. Informacyjnie już tylko podać można, że przed tą datą ustawodawca stawiał wymóg, by osoba bezrobotna nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności albo nie podlegała na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników (tekst pierwotny art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f - Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001, zmieniony przez art. 1 pkt 1 lit. a) tiret trzecie ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. - Dz. U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1243, zmieniającej ustawę o promocji zatrudnienia (...) z dniem 26 października 2007 r.). Wracając do głównego nurtu rozważań podnieść należy, że skarżąca dokonała wadliwej interpretacji cyt. wcześniej art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia (...), wywodząc dla siebie korzystne skutki z faktu nieprowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i niepodlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Zdaniem Sądu, wykładnia językowa tej normy prawnej nie pozwala na uznanie za bezrobotną osoby, która figuruje w ewidencji działalności gospodarczej, choćby faktycznie nie prowadziła takiej działalności i nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Tak więc omawiany przepis - w porównaniu do jego brzmienia sprzed ostatniej nowelizacji - jest bardziej rygorystyczny, albowiem nakazuje wylegitymowanie się brakiem wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Taki wniosek wynika z faktu posłużenia się przez ustawodawcę w komentowanym unormowaniu alternatywą rozłączną. Przywołany przepis składa się niewątpliwie z dwóch zdań logicznych połączonych spójnikiem "albo". Taka konstrukcja oznacza możliwość wystąpienia samodzielnie wyłącznie przesłanki określonej w jednym z nich. Zakładając racjonalność ustawodawcy należy przyjąć, że zastosowanie alternatywy rozłącznej było zabiegiem nieprzypadkowym, mającym na celu podkreślenie, że niepodjęcie pozarolniczej działalności przez osobę posiadającą wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi inną niż niepodleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego przesłankę uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Konsekwencją przyjęcia odmiennego stanowiska, prezentowanego przez skarżącą, byłoby natomiast stwierdzenie, że zapis zawarty w pierwszym ze wskazanych zdań logicznych jest w istocie zbędny, gdyż w świetle przepisów o ubezpieczeniu społecznym fakt niepodjęcia działalności i tak skutkuje brakiem obowiązku opłacania składek na poszczególne rodzaje ubezpieczeń, o czym mowa w drugim z tych zdań. Dlatego też okoliczność niepodlegania przez skarżącą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego na podstawie odrębnych przepisów nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę treść wyjaśnianego przepisu. Podobnie, z tych samych powodów, bez znaczenia pozostaje także cała argumentacja skargi dotycząca braku prowadzenia przez B. B. działalności gospodarczej, a w dalszej konsekwencji za bezzasadne należy uznać zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procedury administracyjnej dotyczących postępowania dowodowego, co - w ocenie skarżącej - polegać miało na braku wystąpienia do Urzędu Skarbowego w N. i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w N. z pytaniem o osiąganie przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej i podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Z uwagi na powiedziane dotąd stwierdzić trzeba, że organy decyzyjne właściwie odczytały wyjaśniany przepis i trafnie przyjęły, iż w okolicznościach sprawy zaktualizowały się przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania, a w dalszej kolejności - uchylenie decyzji przyznającej skarżącej status osoby bezrobotnej i wydanie orzeczenia o odmowie przyznania jej takiego statusu z dniem 14 czerwca 2008 r. Odnotowania również wymaga, że działając w ten sposób organy administracji obu instancji prawidłowo, w tej części decyzji, zastosowały przepis art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., ponieważ uchyleniu decyzji z dnia 22 kwietnia 2008 r. towarzyszyło podjęcie rozstrzygnięcia o istocie sprawy. Co prawda, Sąd dostrzega niedostatki badanej decyzji w zakresie prawidłowego zastosowania art. 107 § 1 i 3 K.p.a., które polegały na braku pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji i ograniczeniu się jedynie do ogólnego powołania § 1 art. 145 K.p.a., bez konkretnego wskazania, o którą przesłankę chodzi, jednak wobec faktu opisowego przedstawienia w treści uzasadnienia podstawy wznowieniowej wymienionej w pkt 5 wskazanej regulacji oraz zważywszy na dokonanie zgodnej z prawem oceny, iż w dniu podjęcia zweryfikowanej decyzji skarżąca nie spełniała wymogów art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia (...), należało uznać, że wykryte naruszenie prawa procesowego nie miało wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a. Zgłoszone powyżej zarzuty co do naruszenia art. 107 § 1 i 3 K.p.a. dotyczą również tej części zaskarżonej decyzji, która odnosi się do uchylenia decyzji z dnia 17 marca 2009 r. o utracie przez B. B. - na jej wniosek - statusu osoby bezrobotnej z dniem 9 marca 2009 r., jednak w tym przypadku Sąd nie mógł pominąć okoliczności, iż organ pierwszej instancji naruszył również art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 149 § 2 K.p.a. Sygnalizowano już wcześniej, że zgodnie z pierwszym ze wskazanych przepisów, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 K.p.a., i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Organ odwoławczy nie dostrzegł, że wbrew wyraźnej treści przytoczonej regulacji organ pierwszej instancji ograniczył się jedynie do uchylenia decyzji z dnia 17 marca 2009 r. i nie zakończył, poprzez wydanie stosownej decyzji, postępowania wszczętego wnioskiem skarżącej z dnia 9 marca 2009 r. Zapominając o fakcie, iż postępowanie wznowieniowe nie polega wyłącznie na weryfikacji wadliwego aktu, organ nie załatwił sprawy administracyjnej stanowiącej przedmiot uchylonej decyzji, przy czym nadmienić trzeba, że przez rozstrzygnięcie o istocie sprawy należy rozumieć nie tylko wypowiedź w kwestii odmowy bądź uwzględnienia zgłoszonego żądania ale także, w zależności od okoliczności, podjęcie rozstrzygnięcia niemerytorycznego w postaci umorzenia postępowania. Przedstawione dotąd rozważania zmierzają do wykazania, iż wobec braku rozstrzygnięcia o istocie sprawy popełnione naruszenie przepisów procedury administracyjnej należało uznać za mogące mieć wpływ na wynik sprawy, co z kolei uzasadnia uchylenie decyzji organów obu instancji w omawianej części. Nadmienić tu trzeba, że brakującego rozstrzygnięcia nie stanowi z całą pewnością orzeczenie odmawiające uznania skarżącej za osobę bezrobotną z dniem 14 kwietnia 2008 r., które odnosi się do sprawy związanej z rejestracją skarżącej w tym dniu. Badając nadal zaskarżoną decyzję, Sąd stwierdził ponadto, że wydano ją z naruszeniem art. 62 K.p.a. Wskazana regulacja dopuszcza możliwość prowadzenia jednego postępowania w stosunku do kilku spraw administracyjnych dotyczących różnych stron, gdy prawa i obowiązki tych stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej. Przepis ten dotyczy zatem wielości stron w postępowaniu a taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie, bowiem decyzja z dnia 22 kwietnia 2008 r. o przyznaniu statusu bezrobotnej, jak i z dnia 17 marca 2009 r. o utracie tego statusu, wydane zostały na rzecz tej samej osoby. W ramach zwykłego, a nie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, organy administracji orzekałyby w tych przedmiotach w formie odrębnych decyzji, gdyż utrata statusu osoby bezrobotnej jest konsekwencją wcześniejszego uznania za taką osobę. Dlatego też orzekając w trybie wznowieniowym, należało rozstrzygnąć o każdej z tych spraw oddzielnie, prowadząc postępowanie jedno po drugim. Należy także dodać, że poza uregulowaniem zawartym w art. 62 K.p.a. brak jest przepisu przewidującego połączenie dwóch lub więcej toczących się już spraw tej samej strony do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, powyższe uchybienie przepisom postępowania nie uzasadniało jednak uchylenia w całości badanej decyzji, gdyż popełniony błąd nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy. Dokonując takiej oceny Sąd kierował się tym, że decyzja uchylająca rozstrzygnięcie przyznające skarżącej status bezrobotnej z dniem 14 czerwca 2008 r. i odmawiająca przyznania takiego statusu jest prawidłowa, i że w związku z częściowym uchyleniem zaskarżonej decyzji zapadnie w trybie wznowieniowym nowa, odrębna decyzja w przedmiocie utraty przez B. B. statusu bezrobotnej z dniem 9 marca 2009 r. Z tych wszystkich względów skargę należało uwzględnić jedynie w części, stąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono, jak w pkt 1 wyroku, natomiast na podstawie art. 151 P.p.s.a. - jak w punkcie 2 wyroku. Rozstrzygnięcie w zakresie wykonalności decyzji uzasadnia przepis art. 152 P.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania sądowego, na które składają się wynagrodzenie radcy prawnego i opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych powyżej rozważań Sądu, przy czym jeszcze raz wyraźnie powtórzyć trzeba, że obowiązkiem organów administracji w niniejszej sprawie jest wydanie decyzji, która swym zakresem obejmuje także rozstrzygnięcie o istocie sprawy. Poza tym, podjęta decyzja powinna wskazywać, oprócz przepisów prawa materialnego, konkretną normę prawną upoważniającą do działania w nadzwyczajnym trybie (przesłankę wznowieniową), zaś całą podstawę prawną decyzji należy szczegółowo omówić, odnosząc się jednocześnie do argumentacji strony.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło