I OZ 723/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 30 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1229/09 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A.Z., M.R., A.C., M.Z., W.G., N.V., J.F., E.P. i E.K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił E.P. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 29 grudnia 2009 r., którym oddalona została skarga A.Z., M.R., A.C., M.Z., W.G., N.V., J.F., E.P. i E.K. na decyzję Ministra Infrastruktury. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2010 r., odrzucono skargę kasacyjną E.P. z uwagi na fakt, że reprezentujący ją M.K. nie uzupełnił braków formalnych środka zaskarżenia, bowiem nie wykazał, że spełnia przesłanki wynikające z art. 35 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., do bycia pełnomocnikiem strony. Orzeczenie to zostało doręczone na ręce wskazanego przez stronę pełnomocnika do doręczeń w dniu 27 kwietnia 2010 r. W dniu 24 maja 2010 r. (data stempla pocztowego) E.P., zastępowana przez radcę prawnego A.S., wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2009 r. W uzasadnieniu wniosku uczestniczka postępowania stwierdziła, że w jej opinii termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie od dnia 17 maja 2010 r., tj. od dnia doręczenia M.K. wezwania do uzupełnienia zażalenia z dnia 28 kwietnia 2010 r. W tym dniu uzyskał on pewność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zmieni swojej interpretacji przepisu art. 175 P.p.s.a. Z uwagi na wątpliwości interpretacyjne związane z tym przepisem nie można stronie przypisać winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi kasacyjnej. Następnie w dniu 7 czerwca 2010 r. E.P. uzupełniła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wskazała w nim, że postanowienie z dnia 16 kwietnia 2010 r. nie zostało doręczone jej pełnomocnikowi S.P., a zatem w ogóle nie rozpoczął biegu termin do zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu. Wnioskodawczyni dodała, że nie została pouczona o konieczności sporządzenia skargi przez doktora habilitowanego, spełniającego jednocześnie przesłanki art. 35 § 1 P.p.s.a., co stanowi wystarczającą przesłankę braku winy w powierzeniu sporządzenia skargi kasacyjnej doktorowi habilitowanemu nauk prawnych M.K. Rozpoznając wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż E.P. nie wskazała, aby w sprawie zachodziły przesłanki do przywrócenia terminu, bowiem nie wykazała, że nie ponosi winy w uchybieniu. Sąd zauważył, iż w pkt 2 pouczenia zwartego w piśmie z dnia 8 lutego 2010 r., znajduje się informacja, że "skargę kasacyjną może sporządzić adwokat lub radca prawny, doradca podatkowy – w sprawach obowiązków podatkowych lub rzecznik patentowy – w sprawach własności przemysłowej". Zastosowanie się zatem przez skarżącą do ww. pouczenia nie spowodowałoby ujemnych skutków dla strony i było ono prawidłowe, bowiem strona została pouczona kto może sporządzić skargę kasacyjną w jej imieniu. Podkreślono także, iż E.P. pouczona została o treści art. 35 § 1 P.p.s.a. i o tym, iż M.K. nie spełnia wymogów stawianych tym przepisem osobom działającym jako profesjonalni pełnomocnicy stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym uprawnieni do sporządzenia skargi kasacyjnej. Zażalenie na postanowienie z dnia 30 czerwca 2010 r. wniosła E.P., reprezentowana przez radcę prawnego, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Jako podstawę zażalenia wskazano naruszenie przepisów postępowania mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj: 1. art. 86 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 140 § 2 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd braku winy skarżącej nie reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika wynikającej z braku uzyskania w piśmie z dnia 8 lutego 2010 r. pełnego pouczenia nieodpowiadającego treści art. 175 § 1 i 2 P.p.s.a., a mianowicie o tym, iż "skargę kasacyjną może sporządzić adwokat lub radca prawny, doradca podatkowy – w sprawach obowiązków podatkowych lub rzecznik patentowy – w sprawach własności przemysłowej", a zatem całkowicie pomijającej kwestię warunków, które powinien spełnić dr habilitowany nauk prawnych, aby móc sporządzić skargę kasacyjną, 2. art. 141 § 4 w zw. z art. 175 § 2 P.p.s.a. poprzez stwierdzenie, iż skargę kasacyjną E.P. wniósł w imieniu skarżącej dr hab. M.K. w sytuacji, gdy wnoszącym skargę kasacyjną oraz pełnomocnikiem był S.P., syn skarżącej, któremu doręczono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, natomiast M.K. był osobą sporządzającą skargę kasacyjną, 3. art. 141 § 4 w zw. z art. 67 § 5 P.p.s.a. poprzez mylne stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż dr hab. M.K. był pełnomocnikiem do doręczeń dla skarżącej w sytuacji, gdy okoliczność taka nie miała miejsca, gdyż pełnomocnikiem E.P. w postępowaniu sądowoadministracyjnym był wyłącznie jej syn, S.P., któremu nie doręczono postanowienia Sądu z dnia 16 kwietnia 2010 r. W uzasadnieniu zażalenia jego autor podkreślił, iż Sąd nie wskazując w pouczeniu, iż skarga kasacyjna może być sporządzona przez sędziego, prokuratora, notariusza, radcę Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesora lub doktora habilitowanego nauk prawnych pozbawił skarżącą jakiegokolwiek pouczenia co do warunków, jakie powinien spełniać dr habilitowany nauk prawnych, aby móc sporządzić skargę kasacyjną. Zdaniem autora zażalenia brak takiego pouczenia postawił stronę przed koniecznością dokonania własnej interpretacji art. 175 § 2 P.p.s.a. przez pryzmat tego, czy pełnomocnikiem może być wyłącznie osoba spełniająca kryteria art. 35 P.p.s.a., czy też może nim być również pełnomocnik w rozumieniu art. 95 K.c. i art. 33 K.p.a. Ponadto, zdaniem pełnomocnika żalącej, Sąd błędnie przyjął, iż dr hab. M.K. był pełnomocnikiem dla doręczeń skarżącej, bowiem jedynym pełnomocnikiem skarżącej był jej syn, któremu nie doręczono postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną, zatem nie rozpoczął w ogóle biegu termin do wystąpienia zażaleniem na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną oraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia tego środka zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie pozbawione jest jakichkolwiek usprawiedliwionych podstaw, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył żadnego ze wskazanych przez stronę przepisów. Słusznie bowiem Sąd I instancji uznał, iż E.P. nie wykazała braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, co dawałoby podstawę do przywrócenia tego terminu zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. Wbrew stanowisku zawartemu w zażaleniu nie można przyjąć, iż E.P. została błędnie pouczona przez Sąd o sposobie wniesienia skargi kasacyjnej, szczególnie w zakresie przymusu adwokacko – radcowskiego, jakim obarczony jest ten sformalizowany środek zaskarżenia. W pouczeniu zawartym w piśmie z dnia 8 lutego 2010 r. Sąd zawarł informację o treści art. 175 § 1 P.p.s.a., wskazując, iż skarga kasacyjna winna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, pod rygorem odrzucenia jej przez Sąd. Pouczenie takie, skierowane do osoby nie reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika i niebędącej żadnym z podmiotów wskazanych w § 2 i 3 tego przepisu, uznać trzeba za całkowicie prawidłowe i odpowiadające wymogom stawianym przez art. 6 P.p.s.a, stanowiący jedną z podstawowych zasad postępowania sądowoadministracyjnego. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika żalącej się nie pozostawiało ono także żadnych wątpliwości co do interpretacji wskazanego przepisu, bowiem wprost wynikała z niego metoda dalszego postępowania strony gwarantująca jej prawidłowość podejmowanych czynności. Sąd wskazał bowiem, iż skoro w sprawie nie działał adwokat ani radca prawny, to niezbędnym będzie jego ustanowienie celem sporządzenia skargi kasacyjnej w imieniu skarżącej. Sporządzenie takiego środka zaskarżenia przez dr hab. nauk prawnych M.K., który nie mógł być pełnomocnikiem skarżącej w postępowaniu sądowoadministracynym, bowiem nie spełniał kryteriów stawianych przez art. 35 P.p.s.a., było działaniem wbrew wyraźnemu pouczeniu, jakiego Sąd udzielił stronie. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, iż postępowanie sądowoadministracyjne regulowane jest przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, niezrozumiałymi są zatem dywagacje na temat ewentualnego zastosowania przepisów Kodeksu cywilnego czy też Kodeksu postępowania administracyjnego w przedmiocie warunków, jakim musi odpowiadać osoba będąca pełnomocnikiem strony w postępowaniu. Rację przyznać trzeba także Sądowi I instancji w zakresie kwestii wniesienia skargi kasacyjnej przez osobę do tego nieuprawnioną. Nie można bowiem stwierdzić, aby Sąd ten błędnie przyjął, że osobą wnoszącą ten środek zaskarżenia był w istocie syn skarżącej, a nie dr hab. M.K., który skargę taką jedynie sporządził. Z treści skargi kasacyjnej wynika niewątpliwie, iż M.K. skargę kasacyjną sporządził i wniósł w imieniu E.P., który swoją legitymację do wystąpienia z takim środkiem zaskarżenia błędnie wywiódł z okoliczności posiadania tytułu dr habilitowanego nauk prawnych. Nie można przyjąć za trafne także stanowiska odnośnie niewłaściwego doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Żaląca się twierdzi bowiem, iż dr hab. M.K. nie był ustanowiony pełnomocnikiem do doręczeń skarżącej, a postanowienie z dnia 16 kwietnia 2010 r. winno być doręczone nie jemu, a synowi strony, S.P.. Twierdzeniom tym przeczy całość materiału zgromadzonego w sprawie, bowiem skarżąca wyraźnie wskazała M.K. jako swojego pełnomocnika (pełnomocnictwo z dnia 21 lutego 2010 r.), także jego adres zamieszkania wskazywany był przez cały tok postępowania jako adres właściwy do doręczeń pism kierowanych do skarżącej. Ponadto w aktach sprawy znajduje się także dokument z dnia 19 maja 2008 r., którym S.P., działający jako pełnomocnik pozostałych stron na mocy wcześniej udzielonych mu umocowań, udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego M.K., na mocy którego uprawniony on został do występowania w imieniu mocodawców S.P. w sprawach wskazanych w tym dokumencie nieruchomości, odbioru i kwitowania przesyłek z urzędów publicznych i poczty oraz do wglądu do wszelkich dokumentów związanych ze wskazanymi nieruchomościami. Podpis S.P. pod tym pełnomocnictwem potwierdzony został aktem notarialnym Rep. A Nr [...]. Pełnomocnictwo to w zakresie reprezentowana przed organami administracji na podstawie art. 33 § 1 K.p.a. należy uznać za prawidłowe, natomiast wobec wymogów z art. 35 § 1 ustawy P.p.s.a. ta osoba fizyczna nie mogła reprezentować strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z art. 35 § 1 P.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. W postępowaniu sądowoadministracyjnym skuteczne było jedynie upoważnienie, wynikające z omawianego aktu notarialnego, do "odbioru i kwitowania przesyłek z urzędów publicznych i poczty". Upoważnienie to nie zostało przez mocodawcę cofnięte, ani zniesione. W tej sytuacji zgodnie z art. 67 § 5 ustawy P.p.s.a. w przypadku ustanowienia osoby upoważnionej do odbioru pism w postępowaniu sądowym – doręczenia należy dokonywać tej osobie. Tym samym stwierdzić trzeba, iż doręczenie postanowienia z dnia 16 kwietnia 2010 r. do rąk M.K. równoznaczne było z doręczeniem go pełnomocnikowi strony, a tym samym rozpoczynało bieg wszelkich terminów związanych z ewentualnym zaskarżeniem tego orzeczenia, czy też żądaniem przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.