I OZ 211/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt VII SO/Wa 41/09 odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie wniosku S.P. o wymierzenie grzywny Ministrowi Sprawiedliwości – Prokuratorowi Generalnemu postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt VII SO/Wa 41/09 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z wniosku S. P. o wymierzenie grzywny Ministrowi Sprawiedliwości – Prokuratorowi Generalnemu w trybie art. 55 P.p.s.a. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką. Utrzymuje się z pracy oraz renty żony – co łącznie daje kwotę 1.869,00 zł - oraz ze sklepu wielobranżowego, który w 2008 r. osiągnął przychód w wysokości 17.987,50 zł (miesięczny przychód - 1.498,95 zł.) Wnioskodawca oświadczył, że córka jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako bezrobotna. Podał też, że posiada ½ udziału w domu o powierzchni 110 m, ½ udziału w nieruchomości rolnej o powierzchni 3,29 ha oraz ½ udziału w budynku gospodarczym. Dodał, że powyższe udziały uzyskał w drodze dziedziczenia po zmarłych rodzicach. W ocenie Sądu I instancji powyższe okoliczności wskazują, że S. P. nie wykazał swojej trudnej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z poczynionych ustaleń wynika, że wnioskodawca nie znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie. Na obecnym zaś etapie postępowania jedyny koszt, jaki wnioskodawca ma ponieść to wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. W zażaleniu na postanowienie S. P. wniósł o zobowiązanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do przeliczenia dochodu z uwzględnieniem trzyosobowej rodziny w jednym gospodarstwie domowym oraz o "zamieszczenie dodatkowego orzeczenia, które wg ustawy winien zamieścić z urzędu". Konkludując wniósł o "oddalenie w całości", ewentualnie uchylenie postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw, zatem nie może odnieść zamierzonego skutku. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i należycie uzasadnić podstawę żądania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności przedstawione przez skarżącego nie dawały podstaw do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie takie byłoby bowiem usprawiedliwione w sytuacji, w której strona nie byłaby w stanie ponieść pełnych opłat czy wydatków związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że częściowe zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie niniejszej taka sytuacja nie ma miejsca. Należy bowiem mieć na uwadze, że zarówno skarżący jak i jego żona uzyskują stały dochód miesięczny – wynagrodzenia ze stosunku pracy, z renty oraz z przychodów sklepu wielobranżowego. Pozwalają one, przy racjonalnym gospodarowaniu tymi środkami, na poniesienie kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 lutego 2010 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Kierując się powyższymi względami Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.