II FSK 1251/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Sędzia NSA Anna Dumas (sprawozdawca), Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt I SAB/Go 47/09 w sprawie ze skargi T. [...] S. A. w Z. na bezczynność Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. w przedmiocie bezczynności organu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną, Wyrokiem z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt I SAB/Go 47/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie ze skargi T. [...] S.A. z siedzibą w Z. zobowiązał Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. do wydania w terminie 30 dni od dnia otrzymania przez organ odpisu prawomocnego orzeczenia Sądu, rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku skarżącego z 15 grudnia 2006 roku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Stan faktyczny sprawy przedstawiony w zaskarżonym orzeczeniu przedstawia się następująco. W dniu 17 października 2000 r. w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 10 października 2000r. o numerach [...] wszczęto postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku T. [...] S.A. w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące: wrzesień, październik, listopad 1995r. Natomiast postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych [...] wystawionych w dniu 13 grudniu 2000 r. na zaległość dotyczącą podatku VAT za grudzień 1995 r. zostało wszczęte w dniu 2 stycznia 2001 r. W dniu 18 kwietnia 2005 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. dokonał aktualizacji tytułów wykonawczych o numerach [...]. Skarżąca w dniu 25 kwietnia 2005r. złożyła do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie zaktualizowanych tytułów wykonawczych. Organ w postanowieniu z dnia 5 maja 2005 r. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. W wyniku postępowania zażaleniowego, Dyrektor Izby Skarbowej w Z. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 27 lutego 2006 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. wydał postanowienie, na mocy którego odmówił uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie zaktualizowanych tytułów wykonawczych: [...] Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie do organu drugiej instancji. Dyrektor Izby Skarbowej w Z. postanowieniem z dnia 30 marca 2007 r. uchylił postanowienie organu pierwszej instancji, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ pierwszej instancji dokonał oceny prawnej w świetle przepisu § 9 ust. 1 b rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wydał w dniu 26 kwietnia 2009 r. postanowienie, na mocy którego odmówił uznania zarzutów w sprawie toczącego się postępowania egzekucyjnego. Skarżąca wniosło zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie. Dyrektor Izby Skarbowej w Z. postanowieniem z dnia 10 czerwca 2009 r. uchylił postanowienie organu I instancji, wskazując, że należy przedstawić przebieg postępowania egzekucyjnego w omawianej sprawie, a następnie ustalić, czy postępowanie to w dacie aktualizacji można było uznać za niezakończone. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 2 września 2009r. odmówił uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Skarżąca w dniu 7 września 2009r. wniosła zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego. Zażalenie nie zostało rozpoznane do dnia wniesienia skargi. W dniu 4 grudnia 2006 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego objętego tytułami wykonawczymi o numerach [...] z powodu wygaśnięcia zobowiązań podatkowych. Ponadto w dniu 15 grudnia 2006 r. złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] z uwagi na brak w obrocie prawnym decyzji Izby Skarbowej z dnia 20 grudnia 2000 r., które były podstawą ich wystawienia. Następnie w dniu 16 kwietnia 2008 r. Spółka wystąpiła ponownie z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego objętego tytułami wykonawczymi o numerach [...]. Z akt sprawy wynika, że we wszystkich postępowaniach wszczętych wnioskami złożonymi przez skarżącą organ egzekucyjny rozstrzygał już w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nastąpienie po uchyleniu zaskarżonych postanowień przez organ nadzoru, na podstawie art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazał nowe terminy zakończenia postępowania, podnosząc konieczność zakończenia w pierwszej kolejności postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne objęte zaktualizowanymi tytułami wykonawczymi o numerach [...]. Mając na uwadze brak podstaw do prowadzenia trzech odrębnych postępowań w tej samej sprawie, dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia 9 września 2009 r. połączył sprawy wszczęte wnioskami skarżącej z dnia 4 grudnia 2006 r., 15 grudnia 2006 r., 16 kwietnia 2008 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego objętego tytułami wykonawczymi o numerach [...] i dołączył wszelkie materiały zgromadzone w tych postępowaniach. Zawiadomieniem z dnia 10 września 2009 r. skarżąca została poinformowana, że ponowne rozpatrzenie wniosków o umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpi po uprawomocnieniu się postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Z. w przedmiocie zarzutów złożonych w dniu 25 kwietnia 2005 r, przez T. [...] S.A. w części dotyczącej toczącego się postępowania egzekucyjnego na podstawie zaktualizowanych tytułów wykonawczych [...]. Wyjaśniono, że wskazanie nowego terminu zakończenia przedmiotowego postępowania jest niezbędne z uwagi na konieczność zakończenia w pierwszej kolejności postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, objęte tytułami wykonawczymi o numerach [...], w którym z urzędu ocenia się zasadność umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżąca wniosła zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Dyrektor Izby Skarbowej w Z. postanowienie z dnia 5 listopada 2009 r. uznał zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie za nieuzasadnione. W dniu 9 grudnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga Spółki na bezczynność Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. W ocenie skarżącej bezczynność organu miała polegać na niezałatwieniu sprawy wszczętej wnioskiem podatnika w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego objętego tytułami wykonawczymi o nr [...], wobec czego zarzucono naruszenie Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezałatwienie sprawy w terminie i wniesiono o zobowiązanie organu do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku. Uzasadniając skargę strona wskazała, że w sytuacji, gdy organ wskazuje w zawiadomieniu jako powód niezałatwienia sprawy w terminie okoliczność, która nie ma bezpośredniego związku z rozpoznawaną sprawą, mamy do czynienia z oczywistą bezczynnością organu. W ocenie skarżącej taką okolicznością, która pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy było oczekiwanie organu na uprawomocnienie się rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania przez Izbę Skarbową zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie zaktualizowanych tytułów wykonawczych o nr [...]. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. I SAB/Go 47/09, uznał skargę za zasadną. Uzasadniając wydany wyrok Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zostały spełnione warunki formalne do wniesienia skargi na bezczynność organu. Skarżąca wniosła zażalenie w dniu 5 października 2009 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w Z. na niezałatwienie sprawy w terminie, co stanowi wyczerpanie środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 §1 P.p.s.a. w związku z art. 37 k.p.a. i otworzyło dla skarżącej możliwość wniesienia skargi na bezczynność organu do sądu administracyjnego. Sąd pierwszej instancji wywiódł, że na gruncie art. 3 § 2 pkt. 8 P.p.s.a. przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ ten nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosowniej czynności. W rozpoznawanej sprawie będzie miał zastosowanie art. 35 § 3 k.p.a. zgodnie z którym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Natomiast w myśl art. 36 § 1 Kpa, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Jednakże spełnienie przez organ wymogu z art. 36 § 1 Kpa nie wyklucza automatycznie istnienia bezczynność organu. Nie można w ocenie Sądu przyjąć poglądu, że wyznaczenie przez organ w trybie art. 36 § 1 Kpa terminu, automatycznie, bez żadnych konsekwencji dla tego organu, stanowi dotrzymanie terminu z art. 35 § 3 Kpa. Podkreślono, że w art. 36 § 1 Kpa, ustawodawca posłużył się pojęciem "nowy termin", a nie pojęciem "przedłużony termin". W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. pozostaje w bezczynności. Zdaniem Sądu określenie, że termin ponownego rozpatrzenia wniosków o umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpi po uprawomocnieniu się postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Z. w przedmiocie zarzutów złożonych w dniu 25 kwietnia 2005 r. jest nieprawidłowe, bowiem nie można odczytywać treści art. 36 Kpa w oderwaniu od jego kontekstu systemowego, w tym w szczególności art. 159 Kpa, który w poszczególnych paragrafach stanowi, że terminy określone są w dniach §1, tygodniach § 2, miesiącach § 3. Sąd podkreślił, że początek biegu terminu nie może być uzależniony od zdarzenia przyszłego, którego data nie jest pewna W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. zarzucił: - naruszenie przepisów prawa materialnego art. 35, 36 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż termin o przedłużeniu załatwienia sprawy podany musi być w tygodniach, miesiącach z konkretną datą oraz że okoliczności dotyczące prowadzonego postępowania w przedmiocie zarzutów nie mogą stanowić podstawy ustalenia daty pewnej pozwalającej przedłużyć termin sprawy, - naruszenie przepisów postępowania art. 183 P.p.s.a. w związku z nieważnością postępowania albowiem postępowanie w przedmiocie rozpoznania zarzutów jest również postępowaniem w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdy zarzuty te zostaną uznane za zasadne a przez to wydanie orzeczenia w sprawie, która toczy się już przed sądem administracyjnym w Gorzowie Wlkp. ze skargi T. [...] S.A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z .nr [...] z dnia 3 marca 2010 r., co stanowi uchybienie mające wpływ na wynik sprawy. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 35, 36 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. nie zasługują na uwzględnienie. Autor skargi kasacyjnej zarzuca jednocześnie błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Nie precyzując jednak na czym miała polegać błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie. Sąd pierwszej instancji słusznie przyjął, że organ egzekucyjny pozostaje bezczynny przy rozpoznaniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w określonym przez Kodeks postępowania administracyjnego terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Zgodnie z art. 36 § 1 kpa zawiadomienie strony o przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie określonym w art. 35 Kpa nie wyklucza automatycznie istnienia bezczynności organu. Zgodnie z art. 37 § 1 Kpa zażalenie przysługuje na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie (art. 35 § 1 Kpa) lub terminie ustalonym na podstawie art. 36 par. 1 Kpa. Wskazać należy, że w ramach postępowania egzekucyjnego zobowiązany może wnosić w trybie art. 34 u.p.e.a. zarzuty, może również składać wnioski np. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Okoliczność, że w wyniku rozpatrzenia zarzutów czy rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego mogą zapaść rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie może uzależniać rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania od rozpatrzenia zarzutów. Inny jest termin i tryb wnoszenia zarzutów i składania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że organ egzekucyjny pozostawał w bezczynności. Organ egzekucyjny uzależnił rozpoznanie wniosków o umorzenie postępowania egzekucyjnego od uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie zarzutów. Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie stanowi przeszkody czasowo wstrzymującej postępowanie, nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania. Oznaczenie terminu załatwienia sprawy do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie zarzutów uznać należy za nieprawidłowe. Początek biegu terminu nie może być uzależniony od zdarzenia przyszłego, którego data nie jest pewna. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 183 P.p.s.a. stwierdzić należy, że autor skargi kasacyjnej ograniczył się tylko do sformułowania tego zarzutu nie przedstawiając jednak uzasadnienia. Dla zachowania formy skargi kasacyjnej konieczne jest uzasadnienie podnoszonej podstawy skargi kasacyjnej przez wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone. Zarzut naruszenia prawa musi być postawiony wyraźnie, to znaczy należy wskazać konkretny przepis prawa i określić sposób jego naruszenia, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie powinien domyślać się intencji skarżącego i formułować za niego zarzuty. Tymczasem wymienionych wymogów zarzut kasacyjny naruszenia art. 183 P.p.s.a. nie spełnia, ponieważ autor skargi kasacyjnej nie podjął próby uzasadnienia tego zarzutu, wskazując jedynie, że wystąpiła nieważność postępowania, gdyż postępowanie w przedmiocie zarzutów jest również postępowaniem w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.