II GZ 60/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia H. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 748/09 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi H. J. na decyzję Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 748/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odmówił H. J. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi H. J. na decyzję Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] września 2009 r., nr [...], w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Referując na wstępie uzasadnienia stan faktyczny sprawy Sąd I instancji podał, iż zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z dnia 19 listopada 2009 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 168 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis tego zarządzenia skutecznie doręczono w dniu 30 listopada 2009 r. dorosłemu domownikowi B. J. - żonie skarżącego. Wobec nieuiszczenia wpisu we wskazanym przez Sąd terminie, postanowieniem z dnia 5 stycznia 2010 r. odrzucono skargę. Odpis tego orzeczenia wraz z uzasadnieniem doręczono skutecznie żonie skarżącego w dniu 12 stycznia 2010 r. W dniu 13 stycznia 2010 r. skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty od skargi, załączając zaświadczenie lekarskie o przebytej chorobie w okresie od dnia 28 listopada 2008 r. do 22 grudnia 2008 r. Wraz z wnioskiem uiścił opłatę od skargi w kwocie 168,00 zł. W piśmie procesowym z dnia 15 stycznia 2010 r. wskazał dalsze okoliczności na poparcie swojego wniosku. Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia Sąd I instancji podniósł, że skarżący uzasadniając swój wniosek wskazał, iż nie miał świadomości, że jedną ze skarg rozdzielono na dwie sprawy. Sądził zatem, że skoro złożył w tym samym czasie dwie skargi, to dokonując dwóch wpłat uczynił zadość obowiązkom określonym w wezwaniach. Sąd wyjaśnił, że w sprawach o sygnaturach III SA/Wr 746/09 i III SA/Wr 747/09, skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu również w dniu 19 listopada 2009 r. Z akt spraw wynika, że uiścił on wpisy od skarg we wspomnianych sprawach w dniu 30 listopada 2009 r. tj. w terminie wskazanym w wezwaniach. Sąd zwrócił uwagę, że to właśnie w wymienionych sprawach Sąd rozdzielił skargi, zaś sprawa będąca przedmiotem rozpoznania obejmowała drugą ze skarg złożonych przez skarżącego tj. na decyzję z dnia [...] września 2009 r., nr [...]. Z zarządzenia z dnia 19 listopada 2009 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu jednoznacznie wynikało jakiej sprawy dotyczyło. Znalazła się tam zarówno data, jak i numer zaskarżonej decyzji, co stanowiło dostateczną informację i pozwalało na rozeznanie w jakiej sprawie wpis należy uiścić. Reasumując Sąd I instancji przyjął, że nieopłacenie skargi w niniejszej sprawie nastąpiło przez niedopatrzenie ze strony skarżącego, czego jednak nie usprawiedliwiają okoliczności wskazane we wniosku. Brak należytej staranności przy załatwianiu swoich spraw nie może być uznany za okoliczność wyłączającą winę. Zażalenie na postanowienie z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 748/09, wniósł H. J., wskazując na błędną interpretację Sądu I instancji okoliczności przedstawionych we wniosku, pominięcie milczeniem ciężkiej choroby i stanu psycho-fizycznego umożliwiające normalne działanie, co jest naruszeniem art. 106 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Według art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, iż przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu powinno być oceniane z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć. Przy czym przez uprawdopodobnienie należy rozumieć środek zastępczy dowodu, nie dający pewności lecz tylko wiarygodność. W rozpoznawanej sprawie H. J., pismem z dnia 13 stycznia 2010 r., wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu swego wniosku powołał się na swój zły stan zdrowia oraz brak świadomości, że jedną ze skarg rozdzielono na dwie sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji odniósł się tylko do drugiej z przywołanych przez skarżącego okoliczności uprawdopodobniających jego brak winy w uchybieniu terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. nie odniósł się w żaden sposób do powołanych we wniosku problemów zdrowotnych skarżącego i załączonego do wniosku zaświadczenia lekarskiego (k. 27), co biorąc pod uwagę okres niedyspozycji skarżącego wskazany w zaświadczeniu, niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Pominięcie tych okoliczności przez Sąd I instancji stanowi naruszenie art. 86 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że nie należy zaświadczenia lekarskiego wskazującego na chorobę strony, automatycznie i bezkrytycznie uznawać za okoliczność wykluczającą, bądź też uzasadniającą istnienie winy w uchybieniu terminu uzasadniającego jego przywrócenie. Ocena w tym zakresie powinna być zawsze dokonywana z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą należy brać również pod uwagę kryterium starannego działania wymaganego przez osoby należycie dbające o swoje interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem (por. m. in. postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162, publ. Mon. Prawn. 2003/8/340, postanowienie SN z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt III CRN 448/71, publ. [w:] OSP 1972, nr 7, poz. 144, postanowienie SN z dnia 12 stycznia 1999 r., sygn. akt II UKN 667/98, publ. [w:] OSNP-wkł. 1999, nr 8, poz. 6). Nie przesądzając w tym momencie, czy wykazana zaświadczeniem lekarskim niedyspozycja skarżącego rzeczywiście usprawiedliwiała uchybienie terminowi, uznać należy, że kwestia ta wymaga wnikliwego rozważenia przez Sąd I instancji. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.