II SA/Wa 1487/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula - Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Protokolant Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji o zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej oddala skargę Komendant Główny Staży Granicznej decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], stwierdzającą, że rozkaz dzienny Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] pkt [...] ppkt [...] z dnia [...] listopada 1991 r. o zwolnieniu A. W. ze służby w Straży Granicznej, na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. Nr 78, poz. 462), został wydany z naruszeniem prawa, tj. art. 156 § 1 pkt 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W motywach uzasadnienia organ wskazał, iż A. W. został z dniem [...] listopada 1991 r. zwolniony z dalszego odbywania służby kandydackiej w Straży Granicznej, na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 4 ustawy o Straży Granicznej, tj. skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Następnie organ podał, że A. W. pismem z dnia [...] października 2007 r., zwrócił się do Komendanta Głównego Straży Granicznej o przywrócenie do służby, z której został zwolniony na podstawie rozkazu dziennego z dnia [...] listopada 1991 r. We wniosku tym, A. W. wskazał na korzystne dla niego rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w K., który postanowieniem umorzył postępowanie karne w jego sprawie. W uzasadnieniu Sąd podał, że A. W., oskarżony o popełnienie przestępstwa [...], w dacie jego popełnienia nie był żołnierzem zasadniczej służby wojskowej lecz funkcjonariuszem Straży Granicznej i w związku z tym nie mógł być podmiotem popełnienia zarzucanego mu czynu zabronionego. Postanowienie to zostało wydane po uchyleniu przez Wojskowy Sąd Okręgowy w W. prawomocnego, skazującego wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w O. Dalej organ wyjaśnił, iż z wnioskiem o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozkazu dziennego z dnia [...] listopada 1991 r. wystąpił Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, gdyż rozkaz ten został wydany przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, co stanowiło naruszenie przepisów o właściwości. Jedynym bowiem przełożonym uprawnionym do zwalniania funkcjonariuszy ze służby w Straży Granicznej, na podstawie przepisów ustawy o Straży Granicznej w brzmieniu obowiązującym na dzień [...] listopada 1991 r., był Komendant Główny Straży Granicznej. Reasumując organ wskazał, iż rozkaz o zwolnieniu ze służby naruszał przepisy o właściwości, co stanowi podstawę do wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji, z uwagi jednak na fakt upływu terminu przedawnienia określonego w art. 156 § 2 k.p.a., nie można było orzec o nieważności rozkazu, a jedynie stwierdzić, iż został on wydany z naruszeniem prawa. Powyższa decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2009 r. stała się przedmiotem skargi A. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W jej uzasadnieniu skarżący zarzucił organowi, że nie przeprowadził postępowania w zakresie podstaw zwolnienia ze służby. Wskazał, że wyrok sądu garnizonowego został uchylony, a następnie postępowanie karne zostało umorzone, co oznacza, że wyrok od momentu jego ogłoszenia był błędny i tym samym rozkaz –wydany na jego podstawie od początku był dotknięty wadą nieważności – został wydany bez podstawy prawnej. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie zasad procedury poprzez rozpoznanie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przez ten sam organ, tj. Komendanta Głównego Straży Granicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w trybie nadzwyczajnym, a podstawę do wszczęcia postępowania nadzorczego stanowił wniosek Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej zawierający żądanie stwierdzenia nieważności, z powodu naruszenia przepisów o właściwości – art. 49 ówczesnej ustawy o Straży Granicznej, rozkazu Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] listopada 1991 r. o zwolnieniu A. W. ze służby w Straży Granicznej. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest ustalenie, czy decyzja administracyjna jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Konsekwencją stwierdzenia, że decyzja administracyjna jest obarczona którąkolwiek z tych wad, jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętej wadą. Tym samym winny być zniesione skutki prawne, jakie ta decyzja wywołała. Wyjątek od tej zasady stanowi, w myśl art. 156 § 2 k.p.a. sytuacja, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, albo gdy od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat. Zgodnie z art. 158 § 2 k.p.a. w przypadku stwierdzenia, że od dnia wydania decyzji upłynął wskazany okres czasu, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa wskazując równocześnie, z jakich przyczyn nie stwierdził nieważności decyzji. Kategoryczne brzmienie przepisu ("organ (...) ograniczy się") przesądza o tym, że stwierdziwszy naruszenie prawa, organ nadzoru jest zobligowany do jednoznacznego rozstrzygnięcia tej kwestii. Poza sporem jest, że rozkaz dzienny o zwolnieniu skarżącego ze służby w Straży Granicznej, został wydany i ogłoszony w dniu [...] listopada 1991 r. (ówczesna praktyka informowania o treści rozstrzygnięć nie nakładała obowiązku pisemnego potwierdzenia zapoznania się z ich treścią; ponadto potwierdzeniem zwolnienia, z tym dniem, ze służby kandydackiej był wpis dokonany w karcie ewidencyjnej prowadzonej przez Wojskową Komendę Uzupełnień). Rozkaz ten został podpisany przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej. Mając na uwadze treść przepisu art. 49 ustawy o Straży Granicznej w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania rozkazu, należało stwierdzić – i tak to uczynił organ w zaskarżonej decyzji – że jedynym organem uprawnionym do zwalniania funkcjonariuszy ze służby w Straży Granicznej, niezależnie od tego czy dotyczyło to funkcjonariusza w służbie stałej, przygotowawczej czy kandydackiej był Komendant Główny Straży Granicznej. Zatem wydanie rozkazu o zwolnieniu ze służby przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nastąpiło z naruszeniem przepisów o właściwości, tj. art. 49 ustawy o Straży Granicznej. W takiej sytuacji, zgodnie z wcześniejszymi wywodami Sądu, organ prawidłowo ustalił, że rozkaz jest obarczony wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., czyli że został wydany z naruszeniem przepisów o właściwości. Jednak, jak słusznie stwierdził to organ, należało mieć na uwadze termin przedawnienia określony w art. 156 § 2 k.p.a., zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia doręczenia decyzji lub jej ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W przedmiotowej sprawie rozkaz o zwolnieniu ze służby został ogłoszony w dniu [...] listopada 1991 r. natomiast wniosek o przywrócenie do służby w Straży Granicznej, który stał się podstawą wniosku Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej o stwierdzenie nieważności rozkazu o zwolnieniu, został złożony w dniu [...] października 2007 r., a więc po upływie okresu wskazanego w art. 156 § 2 k.p.a. Skoro zatem wydanie rozkazu o zwolnieniu ze służby nastąpiło z naruszeniem przepisów o właściwości, a od dnia ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, to organ zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 158 § 2 k.p.a. prawidłowo stwierdził wydanie zaskarżonego rozkazu z naruszeniem prawa. Równocześnie organ jednoznacznie wskazał na okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Nie można zgodzić się z zarzutem, że rozkaz o zwolnieniu został wydany bez podstawy prawnej. Zwolnienie skarżącego ze służby nastąpiło w oparciu o prawomocny, skazujący wyrok z dnia [...] września 1991 r., tj. na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 4 ustawy o Straży Granicznej. Przepis ten nakłada na organ obowiązek zwolnienia ze służby funkcjonariusza skazanego prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Istnienie tego wyroku w dacie wydania rozkazu o zwolnieniu ze służby nie budzi żadnych wątpliwości. Wyrok skazujący istniał aż do momentu jego uchylenia przez wojskowy sąd okręgowy, tj. do momentu wydania postanowienia z dnia [...] września 2007 r. Zauważyć dodatkowo należy, że rozstrzygnięcie wojskowego sądu okręgowego o uchyleniu prawomocnego wyroku sądu garnizonowego z dnia [...] września 1991 r. zostało wydane w trybie wznowienia postępowania karnego. Należy wyraźnie podkreślić, iż podstawą zwolnienia A. W. ze służby w Straży Granicznej był prawomocny wyrok skazujący. Nie można zatem podnosić, iż rozkaz został wydany bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. Fakt uchylenia wyroku skazującego nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności rozkazu z tego powodu, że obecnie odpadła przesłanka stanowiąca podstawę jego wydania. Wadą rozkazu o zwolnieniu ze służby było wydanie go z naruszeniem przepisów o właściwości, poza tą wadliwością, w sprawie nie istniała żadna inna przesłanka stwierdzenia nieważności. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu, że sprawa była rozpoznawana przez ten sam organ należy stwierdzić, iż nie ma on uzasadnionych podstaw. Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przekazał Komendantowi Głównemu Straży Granicznej, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., odwołanie A. W. od decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2009 r. jako organowi właściwemu, w celu podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Reasumując należy wskazać, że zaskarżona decyzja została wydana przez właściwy organ, skierowano ją do właściwej strony postępowania, opiera się na istniejącej podstawie prawnej, przy jej wydaniu nie doszło do rażącego naruszenia prawa, nadaje się do wykonania, a jej wykonalność nie powoduje czynu zagrożonego karą, nie zawiera także wad powodujących jej nieważność z mocy przepisów prawa. Z tych względów Sąd uznał wydane w sprawie decyzje za prawidłowe, a zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.