II SA/Rz 712/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 6 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji -skargę oddala- II SA/Rz 712/09 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] lipca 2009r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.. ] (dalej SKO) po rozpatrzeniu wniosku A. M. o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2009r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2008r. nr [...] o zmianie decyzji tego organu z dnia [...] września 2007r. nr [...] w części dotyczącej końcowego terminu przyznania zaliczki alimentacyjnej i umarzającej postępowanie w przedmiocie przyznania A. M. odszkodowania od Burmistrza Miasta [...] w kwocie 1690zł z odsetkami. Skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podała, że jej niezadowolenie wynika z faktu, że decyzją z dnia [...] maja 2008r. Nr [...] Burmistrz Miasta [...] przyznał zaliczkę alimentacyjną w kwocie 170 zł, a prawidłowo zaliczka winna wynosić 300zł. Organy orzekające o przyznaniu zaliczki sztucznie zawyżyły dochód rodziny, czym naruszono prawo materialne (błąd dotyczy obliczenia pełnej składki na ubezpieczenie zdrowotne), co skutkowało przyznaniem zaliczki alimentacyjnej w niższej kwocie. W przypadku skarżącej składka na ubezpieczenie zdrowotne odliczona od podatku, wykazana w zaświadczeniu urzędu skarbowego z dnia [...] lipca 2007r. nie stanowi 7,75 % podstawy jej naliczenia, lecz 4,53657% i dlatego przy zastosowaniu wskaźnika 7,75% nastąpiło sztuczne zawyżenie dochodu. Skarżąca zwróciła się do Ministra Pracy i Polityki Społecznej o wyjaśnienie tej kwestii i w nadesłanym wyjaśnieniu Minister podał, że w przypadku, gdy wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne odliczona od podatku nie stanowi 7,75% podstawy jej wymiaru, w celu obliczenia pełnej składki nie można stosować wzoru zamieszczonego w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r., a wysokość składki należało potwierdzić innym zaświadczeniem. Organ ustalający świadczenie był zobligowany do pełnego odliczenia składki od przychodu. Skarżąca zaznaczyła, że prowadzenie sprawy przez okres dwóch lat i niezrozumienie tego problemu powoduje poczucie niesprawiedliwości i krzywdy oraz utratę zaufania do organów Państwa. W uzasadnieniu decyzji SKO przytoczyło przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i wyjaśniło, że postępowanie o stwierdzenie nieważności jest nadzwyczajnym środkiem wzruszenia decyzji administracyjnej. Kolegium definiując pojęcie rażącego naruszenia prawa wskazało na poglądy piśmiennictwa i orzecznictwa sądowoadministracyjnego. SKO stwierdziło, że decyzja Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2008r. nie pozostaje w sprzeczności z treścią przepisów art. 45 w zw. z art. 48 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 192, poz. 1378 ze zm. zwana dalej w skrócie p.o.u.a.) oraz art. 163 k.p.a. Decyzja ta nie pozostaje w sprzeczności z przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2002r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm. zwana dalej w skrócie u.ś.r. ) oraz wydanego na podstawie art. 23 ust. 5 tej ustawy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 86, poz. 732 ze zm. zwane dalej rozporządzeniem z 2.06.2005), które mają odpowiednie zastosowanie w sprawach o zaliczki alimentacyjne na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732 ze zm.) na mocy art. 41 p.ou.a. Brzmienie § 15 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005r. nie pozwala przy obliczaniu wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne, o którą pomniejsza się dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych ustalić jej procentowego udziału w podstawie naliczania i podzielić przez ten wynik tj. 4,53657%, a nie przez 7,75%, co zmieniłoby wynik obliczenia w sposób zadany przez skarżącą. Wskazują na to symbole użyte do wzoru i ich opis w przywołanym § 15 rozporządzenia. Stosownie do art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, dlatego organy nie mogły uwzględnić przedstawionej przez skarżącą interpretacji Ministra Polityki Społecznej. Sprawa przyznana zaliczki alimentacyjnej w kwocie 170 zł była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który w wyroku z dnia 24 lutego 2009r. stwierdził, że nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, a powołane w prawnomaterialnej podstawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane, potwierdzając słuszność zajętego stanowiska. W reasumpcji Sąd stwierdził, iż możliwą do przyznania dla córki D. P. była zaliczka w wysokości 170 zł. miesięcznie. Organ podał, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2008r. nr [...]. Nie można było uwzględnić wniosku o przyznanie odszkodowania za poniesioną szkodę w kwocie 1.690 zł z ustawowymi odsetkami od 7 października 2007r.na podstawie art. 160 k.p.a., gdyż przepis ten został uchylony przez art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 162, poz. 1692) z dniem 1 września 2004r. dlatego w tym zakresie postępowanie należało umorzyć na podstawie art. 105 §1 k.p.a. Wymienioną na wstępie decyzję skargą do Sądu zaskarżyła A. M. i zarzuciła nieprawidłowe obliczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne, która sztucznie podwyższyła dochód rodziny i pozbawiła uprawnienia do pobierania zaliczki alimentacyjnej na córkę D. P. w kwocie 300 zł miesięcznie za okres od 1 września 2007r. do 30 września 2008r. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2008r. zmieniającą decyzję [...] z dnia [...] września 2007r. w części dotyczącej końcowego terminu przyznania zaliczki alimentacyjnej dla D. P. w kwocie 170 zł miesięcznie od 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008r. przedłużając końcowy termin do dnia 30 września 2008r. wydanych z rażącym naruszeniem prawa materialnego – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu powtórzyła argumenty powołane w odwołaniu i podkreśliła, że organy popełniły rażący błąd przy obliczeniu pełnej składki na ubezpieczenie zdrowotne wg wzoru Rozporządzenia z 2.06.2005r. Nie do przyjęcia jest sposób obliczenia pełnej składki na ubezpieczenie zdrowotne, gdy z zaświadczenia urzędu skarbowego nie stanowi 7,75% podstawy jej wymiaru i dlatego do wzoru pod symbolem Pp błędnie wstawiono procentową wartość składki podlegającej odliczeniu od podatku, a nie odliczonej od podatku zgodnie ze znaczeniem symbolu Pp (wg wyjaśnień symboli w § 15 powołanego Rozporządzenia z 2.06.2005r. Skarżąca przedstawiła wyliczenie, wg którego składka na ubezpieczenie zdrowotne odliczona od podatku wykazana w zaświadczeniu urzędu skarbowego za 2006r. wynosiła 398,28 zł i stanowi 4,53657% podstawy jej wymiaru. Dodała, że druk zaświadczenia urzędu skarbowego nie zawiera danych o wysokości przychodu, stąd ustawodawca wprowadził takie rozróżnienie symbolami "Sp" i "Pp". W załączonych do akt sprawy PIT 11 i PIT 37 jest określona wysokość przychodu i istniała możliwość wyliczenia, jaki faktycznie % podstawy wymiaru stanowi składka na ubezpieczenie zdrowotne odliczona od podatku wykazana w zaświadczeniu urzędu skarbowego. Jeżeli uważano, że pełna składka musi być obliczona według wzoru, można to było zrobić prawidłowo bez naruszenia prawa materialnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Punktem wyjaśnia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) z dnia 24 lutego 2009r. sygn. akt II SA/Rz 825/08, który stal się prawomocny 23 kwietnia 2009r. Wyrokiem tym WSA uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2008r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] września 2008r. nr [...]; stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2008r. nr [...]; stwierdził nieważność decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] listopada 2008r. nr [...]. Z uzasadnienia wyroku wynika, że przyznanie zaliczki alimentacyjnej dla D. P. nastąpiło decyzją Burmistrz Miasta [...] z dnia [...] maja 2008r. nr [...]. W wyroku tym Sąd dokonał też merytorycznej oceny przyznanej zaliczki alimentacyjnej w wysokości 170 zł miesięcznie. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego. Wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne została obliczona według wzoru zawartego w § 15 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881 ze zm.) – wynosiła 449,67 zł i ta właśnie kwota prawidłowo została odliczona od dochodu rodziny skarżącej za 2006r. W tej sytuacji możliwym było przyznanie dla córki D. P. zaliczki alimentacyjnej w wysokości 170 zł. Sąd podał też, że skoro w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia [...] maja 2008r. nr [...] przyznająca zaliczkę alimentacyjną w wysokości 170 zł miesięcznie to dochodzenie słuszności poglądu skarżącej, że zaliczka winna być przyznana w wysokości 300 zł można dochodzić słuszności tego poglądu poprzez kwestionowanie powyższej decyzji w nadzwyczajnym trybie postępowania z racji tego, że decyzja jest ostateczna. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2009r. sygn. akt II SA/Rz 852/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozstrzygnął wątpliwości, co do treści wyroku z dnia 24 lutego 2009r. o tej samej sygnaturze wyjaśniając, że użyte na stronie dziewiątej uzasadnienia wyroku sformułowanie "w nadzwyczajnym trybie postępowania" oznacza postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej; postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Konsekwencją wskazanej przez WSA możliwości kwestionowania decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2008r. nr [...] w trybie nadzwyczajnym było złożenie przez skarżącą do SKO wniosku z dnia [...] maja 2009r. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji i przyznanie odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę w wysokości 1.690 zł. wraz z odsetkami za okres od 7 października 2007r. do chwili wypłaty od Burmistrza Miasta [...]. Analiza akt administracyjnych, a w szczególności środków zaskarżenia, jakie skarżąca kierowała do organów administracji i skarg wniesionych do WSA zakończonych wyrokiem z dnia 8 maja 2008r. sygn. akt II SA/Rz 939/07 i wyrokiem z dnia 24 lutego 2009r. II SA/Rz 825/09, jak i treści skargi w niniejszej sprawie jednoznacznie dowodzi, że skarżącą domaga się dokonania odliczenia składki zdrowotnej w sposób przez nią wskazany i opisany na wstępie niniejszego uzasadnienia. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa materialnego i procesowego. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu tego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (Jan Paweł Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz" LexisNexis Warszawa 2008r.). W związku z tym, że WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 24 lutego 2009r. sygn. akt II SA/Rz 825/09 dokonał merytorycznej oceny wysokości przyznanej zaliczki alimentacyjnej i stwierdził, że organy prawidłowo dokonały wyliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne według wzoru wymienionego w § 15 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881 ze zm.). Ocena prawna dotycząca prawa materialnego wyrażona w prawomocnym wyroku Sądu o decyzjach w sprawie wysokości zaliczki alimentacyjnej w zwykłym trybie wiąże organy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, jak również Sąd, który kontroluje wydane w tym nadzwyczajnym postępowaniu decyzje. W tym właśnie wyrażą się przestrzeganie art. 153 p.p.s.a. Nieprzestrzeganie tego przepisu podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę kontroli sądowej nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej (por. wyrok WSA w Olsztynie z 16.06.2009r. LEX – Komputerowy System Informacji Prawnej nr 501813; wyrok WSA w Łodzi z 17.03.2009r. sygn. akt I SA/Łd 1230/08 LEX nr 493588). Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd stwierdził, że skarga jest nieuzasadniona i dlatego na podstawie art. 151 w zw. z art. 153 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.