II OSK 798/10

Sygn. akt II OSK 798 /10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 maja 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary Sędzia del. WSA Marzenna Linska - Wawrzon /spr./ Protokolant Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 stycznia 2010 r. sygn. II SA/Rz 527/09 w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 6 stycznia 2010r. sygn. akt II SA/Rz 527/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] maja 2009r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Stan faktyczny i prawny będący podstawą powyższego rozstrzygnięcia przedstawiał się następująco: Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Prezydent Miasta Stalowa Wola orzekł o wymeldowaniu T. B. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w Stalowej Woli. Organ stwierdził, że z analizy całego materiału dowodowego zebranego w prowadzonym postępowaniu wynika, że lokal z którego ma nastąpić wymeldowanie nie stanowi centrum życiowego T. B., gdyż jego centrum życiowe znajduje się w Anglii, gdzie pracuje i na stałe mieszka wraz rodziną, zaś sporadyczne i krótkotrwałe pobyty w Polsce, kiedy korzysta z jednego pokoju w przedmiotowym lokalu są jedynie pobytami czasowymi i nie zmieniają faktu stałego zamieszkania w Anglii. Organ zaznaczył, że opuszczenie miejsca stałego pobytu przez T. B. jest bezsporne, co pozwala stwierdzić wyczerpanie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), niezbędnych do wymeldowania z pobytu stałego. Od decyzji tej odwołanie wniósł pełnomocnik T. B. domagając się jej uchylenia. Pełnomocnik zarzucił przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów poprzez przyjęcie, że skarżący opuścił miejsce pobytu w sposób trwały, naruszenie art. 15 ustawy poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie występują przesłanki pozwalające na wymeldowanie z pobytu stałego oraz art. 9 ustawy poprzez przyjęcie, że zameldowanie T. B. ma charakter fikcji meldunkowej. Pełnomocnik wskazał też, że T. B. nie opuścił w sposób trwały lokalu, a z zeznań świadków wynika, że w czasie pobytu w Polsce korzysta z tego lokalu. Ponadto stwierdził, że właściciel lokalu R. B. od wielu lat zamieszkuje na stałe w Stanach Zjednoczonych wraz ze swoją żoną i dzieckiem, gdzie pracuje i gdzie znajduje się jego centrum życiowe i to jego meldunek w przedmiotowym lokalu jest fikcją. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Wojewoda Podkarpacki uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł o odmowie wymeldowania T. B. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w Stalowej Woli. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że dla rozstrzygnięcia istoty sprawy znaczenie ma, czy T. B. opuścił w rozumieniu art. 15 ust. 2 swoje miejsce pobytu stałego w lokalu znajdującym się w Stalowej Woli. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ wskazał, że o opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić tylko wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały. Wojewoda uznał, że T. B. nie opuścił miejsca pobytu stałego w przedmiotowym lokalu w sposób trwały. Nie zerwał definitywnie więzi z tym lokalem, gdyż ciągle do niego wracał po to, aby w nim mieszkać. Organ wskazał, że "uniemożliwienia T. B. dostępu do lokalu nie można uznać za jego dobrowolne opuszczenie". Oceny tej nie zmienia według organu fakt, że lokal został wynajęty innej osobie. Sytuacja byłaby inna, gdyby właściciel dysponował prawomocnym wyrokiem o eksmisji T. B. z przedmiotowego lokalu lub gdyby T. B. pozbawiony dostępu do lokalu sam zrezygnował z zamieszkiwania w nim. Odnosząc się do wskazanego w odwołaniu zarzutu, że R. B. jako właściciel lokalu sam w nim nie mieszka, Wojewoda wyjaśnił, że przedmiotem niniejszej sprawy jest tylko kwestia wymeldowania T. B. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu. Decyzję Wojewody zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie R. B., działający przez pełnomocnika, nie precyzując kierunku jej weryfikacji. Skarżący podniósł, że w przedmiotowym lokalu T. B. nie mieszkał, a jedynie zatrzymywał się tam w trakcie pobytów w Polsce. Ponadto podał, że centrum życiowe T. B. znajduje się w Wielkiej Brytanii, gdzie mieszka z żoną i dzieckiem oraz pracuje. Podniósł, że zameldowanie T. B. w lokalu nastąpiło bez jego wiedzy i zgody jako właściciela mieszkania, a T. B. nigdy nie ponosił kosztów utrzymania mieszkania. Skarżący zwrócił uwagę, że interwencja Policji w dniu 8 lutego 2009 r. zainicjowana była przez T. B. przed planowaną rozprawą administracyjną w Urzędzie Miasta Stalowa Wola w celu wykazania, że ma problemy z wejściem do w/w mieszkania. Rzeczy T. B. nie były wynoszone przez inne osoby z lokalu, gdyż w ogóle ich tam nie było. Zatrzymując się na krótkie okresy w tym lokalu T. B. zabierał rzeczy ze sobą. Skarżący podkreślił, że mieszkanie wynajął obecnie osobom trzecim, wcześniej udostępnił je grzecznościowo siostrzeńcowi T. B., który z tego tytułu uzurpuje sobie prawa do tego lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podkarpacki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, że w orzecznictwie przyjmuje się, że z zameldowaniem związane są dwa elementy: faktyczne przebywanie w oznaczonym lokalu oraz zamiar przebywania w nim. Nie można uznać za dobrowolne takiego opuszczenia lokalu, do którego strona została zmuszona, jeśli podjęła ona przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeśli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu został stwierdzony w postępowaniu karnym. Zdaniem Sądu tego typu znamion nie nosi opuszczenie przedmiotowego lokalu przez T. B., ponieważ swoje miejsce dotychczasowego stałego pobytu opuścił zupełnie dobrowolnie w 2005 r., wyjeżdżając do Anglii. W dacie orzekania przez organy swoje interesy życiowe skoncentrował w innym miejscu, co sam przyznał i co wynika z obszernego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W Anglii T. B. pracuje i mieszka wraz ze swoją żoną i dzieckiem, które tam się urodziło. Oznacza to, że lokal, którego sprawa dotyczy, nie stanowi jego centrum życiowego. Dlatego też Sąd uznał, że trafnie organ I instancji orzekł o wymeldowaniu T. B., ponieważ jego sporadyczne i krótkotrwałe pobyty w Polsce, kiedy korzystał z jednego pokoju w przedmiotowym lokalu, są pobytami jedynie czasowymi i nie zmieniają faktu stałego zamieszkiwania w Anglii. Faktu tego nie zmienia również pozostawienie części rzeczy osobistych w miejscu byłego zamieszkania. W ocenie Sądu dokonana przez organ odwoławczy ocena materiału dowodowego, prowadząca do odmiennych wniosków i skutkująca uchyleniem decyzji organu I instancji i odmową wymeldowania, jest wadliwa i dokonana z naruszeniem art. 80 k.p.a., ponieważ zeznania świadków, przede wszystkim sąsiadów, a także samego zainteresowanego T. B., nie potwierdzają wniosku Wojewody, że opuszczenie lokalu nie ma charakteru trwałego. Dowody te nie pozwalają też na stwierdzenie, że T. B. "ciągle do lokalu wracał po to, aby w nim mieszkać". Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik Wojewody Podkarpackiego, w której zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że opuszczenie lokalu położonego w Stalowej Woli przy ul. [...] ma charakter trwały. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, iż T. B. wypełnił hipotezę przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności pozwalającą na wymeldowanie go z pobytu stałego w w/w lokalu. Podniósł, że za życia swojej babci skarżący nie doznawał przeszkód w dostępie do mieszkania – do dnia 6 września 2008r. przebywał w nim wraz ze swoją żoną i córką, a wyjazd skarżącego za granicę ma charakter czasowy, spowodowany ciężką sytuacją ekonomiczną. Od września 2008r., kiedy wuj skarżącego R. B. złożył wniosek o wymeldowanie, zaczęły się problemy z dostępem do tego lokalu. W przedmiotowym lokalu T. B. pozostawił sprzęt gospodarstwa domowego, niezbędne wyposażenie i przedmioty osobiste, zabrał ze sobą za granicę klucze do mieszkania, ponieważ po powrocie zamierzał wejść do niego, ale zastał wymienione zamki. Powyższe okoliczności świadczą, według autora skargi kasacyjnej, że opuszczenie przez T. B. miejsca stałego zameldowania nie ma trwałego charakteru. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania sądowego, która w niniejszej sprawie nie występuje. Jako niezasadny należało uznać zarzut postawiony Sądowi Wojewódzkiemu co do naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 15 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wbrew wywodom przedstawionym przez autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji zaprezentował prawidłowe rozumienie normy prawnej zawartej w przepisie stanowiącym podstawę rozstrzygania, a w konsekwencji trafnie zakwestionował stanowisko organu odwoławczego. Zaznaczyć należy, że w ramach skargi kasacyjnej nie został podważony stan faktyczny sprawy przyjęty w zaskarżonym wyroku, który w swej istocie zawierał ustalenie, iż T. B. opuścił miejsce dotychczasowego stałego pobytu w 2005 roku, wyjeżdżając do Anglii, gdzie pracuje i mieszka wraz z żoną i dzieckiem. Natomiast sporadyczne i krótkotrwałe pobyty w Polsce, podczas których strona korzystała z pokoju w przedmiotowym lokalu, były pobytami czasowymi i nie zmieniały faktu stałego zamieszkiwania w Anglii. Sąd Wojewódzki na podstawie całokształtu ujawnionych w sprawie okoliczności przyjął, że lokal, będący własnością R. B., nie stanowi centrum życiowego T. B.. Jednocześnie Sąd uznał, że opuszczenie tego lokalu miało charakter dobrowolny, przy założeniu, że nie jest dobrowolnym takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeśli podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeśli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu został stwierdzony w postępowaniu karnym. Bezspornym w sprawie było, że T. B. nie korzystał z ochrony karnej, bądź cywilnych środków prawnych, służących ochronie naruszonego posiadania. Jedyną sytuacją odnotowaną w decyzji organu pierwszej instancji był jednorazowy incydent, gdy T. B. w marcu 2009 roku nie mógł dostać się do przedmiotowego lokalu po wymianie zamka w drzwiach, ale wskutek interwencji Policji otrzymał klucze i wszedł do lokalu. Oczywiście wspomniana okoliczność pozostała bez wpływu na ocenę sprawy w jej całokształcie. Niewątpliwie kilkuletni pobyt T. B. z rodziną za granicą nabrał charakteru stałego, co sprawiło, że miejsce w którym był zameldowany przestało być jego centrum życiowym, a co za tym idzie, nie mogło być traktowane jako miejsce pobytu stałego. W takim stanie sprawy Sąd Wojewódzki zasadnie stwierdził, że wadliwa była ocena materiału dowodowego dokonana przez organ odwoławczy, skutkująca w rezultacie uchyleniem decyzji pierwszoinstancyjnej i odmową wymeldowania. Należy podkreślić, że zawarta w wyroku ocena Sądu Wojewódzkiego w zakresie subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego była prawidłowa, podczas gdy autor skargi kasacyjnej nie przedstawił argumentów mogących podważyć wnioskowanie Sądu. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na mocy art. 184 ppsa.