I SA/Łd 775/09

Dnia 7 stycznia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędzia NSA Teresa Porczyńska Protokolant: Asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od pisma w sprawie braku podstaw prawnych do obniżenia podatku od nieruchomości o odpis amortyzacyjny wartości budowli 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz M. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy Z., na podstawie art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6a ust. 1 i 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz.U. z 2006 r. nr 121 poz. 844 ze zmianami), ustalił M.J. wymiar podatku od nieruchomości na rok 2009 w wysokości 97.511,- zł. W uzasadnieniu organ podatkowy przyjął m.in., że położone na nieruchomości podatnika budowle związane z działalnością gospodarczą miały wartość przekraczającą 4,6 mln zł, a należny od nich podatek przekraczał 87 tys. zł. Pismem datowanym na 17 marca 2009 r. (doręczonym organowi podatkowemu w dniu następnym) podatnik, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 4 ust. 5 wskazanej wyżej ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. wniósł o obniżenie wartości przedmiotu opodatkowania o odpis amortyzacyjny. Pismem z dnia 15 maja 2009 r. Wójt Gminy Z. poinformował stronę, że nie widzi podstaw do obniżenia podatku zgodnie z wnioskiem strony. Podstawę opodatkowania ww. podatkiem stanowiła dla budowli ich wartość początkowa brutto, a więc wartość nabycia lub wytworzenia, która nie podlegała pomniejszeniu o kwotę odpisów amortyzacyjnych. W odwołaniu podatnik uznając, że ww. pismo z 15 maja 2009 r. stanowiło w rzeczywistości decyzję, wniósł o jej uchylenie i wyliczenie podatku z uwzględnieniem wartości rynkowej przedmiotu opodatkowania. W jego ocenie podstawą opodatkowania była wartość przedmiotu opodatkowania z dnia powstania obowiązku podatkowego. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło niedopuszczalność ww. odwołania. W uzasadnieniu organ drugiej instancji podniósł, że odwołanie jest środkiem prawnym, którego celem jest weryfikacja sposobu załatwienia indywidualnej sprawy administracyjnej zakończonej wydaniem decyzji administracyjnej (art. 220 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60, ze zmianami). Tymczasem kwestionowane pismo Wójta Gminy nie zawierało rozstrzygnięcia, rozumianego jako wypowiedź w przedmiocie uprawnienia lub obowiązku strony postępowania. Zawierało jedynie wyjaśnienie co do tego w jaki sposób należy rozumieć powołany przez podatnika przepis art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W skardze na to postanowienie podatnik wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu wskazał, że w odpowiedzi na jego wniosek z dnia 17 marca 2009 r. organ podatkowy winien był wydać decyzję, nie zaś udzielać odpowiedzi zwykłym pismem. Powyższe pismo Wójta Gminy stanowiło mimo to – zdaniem strony – decyzję administracyjną, zawierało bowiem rozstrzygnięcie. Wójt Gminy odmówił bowiem uwzględnienia odpisu amortyzacyjnego zgodnie z wnioskiem strony. Podatnik podkreślił, że o kwalifikacji pisma Wójta nie powinna przesądzać nazwa pisma, ale jego treść. Wskazał również w odpowiedzi na jego wniosek (podanie) mogła być wydana wyłącznie decyzja, zatem pismo Wójta z dnia 15 maja 2009 r. należało właśnie tak potraktować. Ponieważ jednak pismo to nie zawierało wszystkich elementów formalnych decyzji organ drugiej instancji mógł je zwrócić do uzupełnienia. Skarżący wskazał ponadto, że wprawdzie w dniu 25 maja 2009 r. Wójt Gminy wydał z urzędu kolejną decyzję, nakładającą na niego niższy podatek, jednak uczynił to w oparciu o inne podstawy, niż tego oczekiwał podatnik. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje. Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż podane przez podatnika. Przede wszystkim zważyć należy, że ani organ pierwszej instancji, ani też Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ustaliły jaki w istocie charakter miał złożony przez podatnika wniosek z dnia 17 marca 2009 r. Nie ustaliły czy podanie to było odwołaniem od decyzji z [...], wnioskiem o wznowienie postępowania, wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji, czy też zostało złożone w innym celu. Okoliczność ta miała zaś kluczowe znaczenie dla dalszego toku postępowania. Podkreślić należy, że zgodnie z wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej, do obowiązków organów podatkowych należy załatwienie sprawy w postępowaniu podatkowym. Załatwienie sprawy powinno przebiegać przy zachowaniu właściwej procedury zgodnej z obowiązującymi przepisami prawa, przy zapewnieniu stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 123 § 1 o.p.), niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego (art. 121 § 2 o.p.) oraz przy poszanowaniu zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego (art. 127 o.p.). Jeżeli zatem podatnik występuje do organów administracji z pismem (podaniem), organy te – zanim podejmą procesową decyzję co do sposobu jego załatwienia – winny przede wszystkim ustalić czego podatnik w istocie się domaga (art. 169 § 1 o.p.). Obowiązek ten był już wielokrotnie podnoszony w doktrynie (por. m.in. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2009, wyd. Unimex, Wrocław 2009, str. 716-717) i nie budzi żadnych wątpliwości w orzecznictwie. Zgodnie przyjmuje się zatem, że o żądaniu strony postępowania, zawartym w złożonym przez nią piśmie, decyduje sama strona. Jeżeli charakter pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę osoby wnoszącej pismo (por. wyrok NSA z 17 września 1992 r., III SA 949/92, powołany przez B. Adamiak w ww. publikacji). W orzecznictwie podkreśla się również, że żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści wniesionego przez nią pisma, a nie na podstawie tytułu tego pisma (wyrok NSA z 2 marca 1987 r. III SA 92/87, powołany w ww. Komentarzu; wyrok NSA z 18 czerwca 2001 r., V SA 2462/00, niepubl.). Złożenie przez podatnika podania nawiązującego do uprzednio wydanego przez organ podatkowy rozstrzygnięcia (decyzji), nie zwalnia organu pierwszej instancji od obowiązku wyjaśnienia, czego właściwie dotyczy żądanie strony. Obowiązek ten wynika z powołanych wyżej przepisów art. 121 § 2, art. 122, art. 123 § 1 oraz art. 169 § 1 o.p. Jeżeli z pisma strony wysnuć można wniosek, że podatnik nie zgadza się z ustaloną przez organ podatkowy wysokością zobowiązania podatkowego, wówczas jako oczywisty jawi się wniosek, że pismo podatnika stanowić może wniosek o weryfikację tej decyzji, czy to w trybie zwykłym (art. 220 i nast. o.p.), czy też w nadzwyczajnym (art. 240 i nast. o.p.). Nieporadność strony w formułowaniu żądań, wynikająca zazwyczaj z niedostatecznej znajomości zasad postępowania przed organami podatkowymi, nie może być wykorzystywana przez te organy do załatwiania spraw w sposób odbiegający od obowiązujących zasad procedury podatkowej. W niniejszej sprawie skarżący wprawdzie oznaczył swoje pismo jako "wniosek", jednak okoliczność ta w żaden sposób nie przesądzała o charakterze tego pisma. Przeciwnie, skoro podatnik w sposób oczywisty nawiązał do wcześniej wydanej przez Wójta Gminy decyzji z [...] (zakwestionował bowiem wysokość podstawy opodatkowania przyjętej w tej decyzji), i wystąpił z określonym żądaniem, to okoliczności te winny stanowić dla Wójta Gminy (a w dalszej kolejności także dla Samorządowego Kolegium Odwoławczego) wskazówkę, że rozpoznanie tak wyrażonego żądania strony wymaga wydania procesowego rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że podatnik nie występował z prośbą o dokonanie interpretacji przytoczonego we wniosku przepisu, ale z żądaniem, które, w jego ocenie, znajdowało oparcie w tym przepisie. Załatwienie sprawy przez pisemne udzielenie informacji o tym, w jaki sposób organ pierwszej instancji interpretuje powołane przez podatnika przepisy, nastąpiło zatem z naruszeniem podstawowych zasad postępowania podatkowego. Reasumując, Wójt Gminy Z., dokonując oceny pisma z 17 marca 2009 r., winien był w pierwszej kolejności ustalić intencje podatnika i ewentualnie wezwać go do wypowiedzenia się w tym przedmiocie. Ponieważ tego nie uczynił dopuścił się naruszenia powołanych wyżej przepisów art. 121 § 2, art. 122, art. 123 § 1 oraz art. 169 § 1 o.p. Z kolei obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w niniejszej sprawie było wyjaśnienie rzeczywistych intencji podatnika, nie zaś procesowe rozpoznanie zasadności pisma, stanowiącego wyłącznie reakcję podatnika na czynność organu pierwszej instancji podjętą bez prawnego umocowania. Pismo to było wprawdzie zatytułowane "odwołanie", jednak fakt ten nie zwalniał organu odwoławczego od ustalenia (przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy) jego rzeczywistego znaczenia. W zależności od poczynionych ustaleń pismo to mogło bowiem zostać uznane za uzupełnienie odwołania, wniosku o wznowienie postępowania, czy też wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 6 lutego 2009 r. Wydając zaskarżone postanowienie bez właściwego ustalenia przedmiotu tego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło zatem powołany w jego podstawie art. 228 § 1 pkt 1 o.p. W ponownym postępowaniu, stosownie do powyższych rozważań, organy podatkowe obowiązane będą wyjaśnić rzeczywisty cel pisma strony skarżącej z dnia 17 marca 2009 r., a następnie nadać mu właściwy bieg. Na marginesie wskazać wypada, że na potrzebę ustalenia znaczenia ww. pisma strony skarżącej i nadania mu właściwego biegu, nie ma wpływu fakt, że Wójt Gminy Z. decyzją z dnia [...] zmienił wcześniej wydaną decyzję z [...]. Skoro bowiem może okazać się, że podatnik skutecznie wszczął postępowanie zmierzające do weryfikacji decyzji z dnia [...], postępowanie to powinno być przeprowadzone w pierwszej kolejności. Dopiero po jego przeprowadzeniu przy zachowaniu wymogów stawianych przez przepisy postępowania, organy podatkowe będą władne ocenić, czy wynik tego postępowania będzie miał wpływ na wydaną później decyzję. Mając na względzie powyższe rozważania sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami) uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzekł w oparciu o art. 200 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.Pij.