III SA/Lu 342/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Starszy inspektor Maria Filipek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu7 stycznia 2010r. sprawy ze skargi M. Ł. i M. Ł.-A. s.c. z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2009r. Nr[...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę 100( sto ) złotych tytułem kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. znak [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 7 kwietnia 2009 r. na postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania wnoszącemu, Dyrektor Izby Skarbowej w L. utrzymał zaskarżone postanowienie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że na polecenie Policji w dniu 29 kwietnia 2008 r. został usunięty z drogi i umieszczony na parkingu strzeżonym A. S.C. M. Ł., M. Ł. w L., pojazd marki Ford. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. orzekł o przejściu na rzecz Skarbu Państwa tego pojazdu. W dniu 19 stycznia 2009 r. do Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. wpłynął wniosek wspólników spółki A. S.C., w którym wystąpili o przyznanie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdu. Wnioskiem tym objęto zwrot kosztów i wynagrodzenia za usunięcie pojazdu z drogi oraz zwrot kosztów i wynagrodzenia za dozór sprawowany od daty usunięcia pojazdu z drogi do daty jego odbioru z parkingu. Po rozpatrzeniu wniosku Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. wydał postanowienie z dnia [...] lutego 2009 r., którym przyznał spółce zwrot wydatków i wynagrodzenie za dozór pojazdu za okres od 30 października 2008 r. do 9 stycznia 2009 r. w kwocie 720 zł brutto. Ponadto w tym samym dniu - na podstawie art. 66 § 1 kpa wydał postanowienie, którym zawiadomił wnioskodawców, iż w sprawie przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdu za okres od 29 kwietnia do 29 października 2008 r. uznaje się za niewłaściwy w sprawie. Wspólnicy A. s.c. złożyli zażalenie, w którym zarzucili nie ustosunkowanie się przez organ rozstrzygający sprawę do wniosku o zwrotu kosztów za usunięcie pojazdu. Postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. uwzględnił zażalenie w całości i zmienił zaskarżone postanowienie poprzez dodanie do sentencji rozstrzygnięcia słów: "oraz zwrotu kosztów i wynagrodzenia za usunięcie pojazdu z drogi". Wspólnicy spółki A. s.c. powołując się na art. 66 § 2 kpa skierowali do Komendanta Miejskiego Policji w L. odrębne podanie z dnia 2 marca 2009 r. w sprawie przyznania zwrotu kosztów i wynagrodzenia za usunięcie w dniu 29 kwietnia 2008 r. pojazdu z drogi oraz zwrotu kosztów i wynagrodzenia za dozór sprawowany nad tym pojazdem do dnia 29 października 2008 r. Komenda Miejska Policji w L. pismem z dnia 10 marca 2009 r. poinformowała, iż nie jest właściwa do rozpatrzenia niniejszej sprawy. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. wydanym w oparciu o art. 66 § 3 kpa zwrócił wspólnikom podanie z dnia 2 marca 2009 r. o zwrot kosztów i wynagrodzenia za usunięcie z drogi pojazdu oraz jego dozór za okres od 29 kwietnia do 29 października 2008 r., wskazując, że właściwy w sprawie jest sąd powszechny. Na postanowienie to wspólnicy A. s.c. złożyli zażalenie, uzasadniając je tym, że Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. nie uwzględnił żądania zastosowania w sprawie art. 65 § 1 kpa. Ponadto, w ich ocenie, zaskarżone postanowienie nie zawiera żadnego uzasadnienia faktycznego dotyczącego przyczyn, z jakich Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. uznał się za niewłaściwy w sprawie, wskazując na właściwość sądu powszechnego. Ponadto strony zarzuciły przewlekłość, polegającą na takim działaniu Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L., iż wniosek z dnia 19 stycznia 2009 r. pozostaje do dnia dzisiejszego bez realizacji. Rozpatrując zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że organ administracji publicznej nie jest związany wytycznymi wnioskodawcy co do sposobu załatwiania jego sprawy, lecz związany jest treścią żądania, którą ocenia. Organ wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, Skarb Państwa od momentu, kiedy stał się właścicielem pojazdu (upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu), zobowiązany jest do uiszczenia stosownych opłat na rzecz jednostki prowadzącej parking (wyrok NSA z dnia 8 września 2006 r. sygn. I OSK 1185/05, Lex nr 321159). Brak jest natomiast normatywnych podstaw do stwierdzenia, że organ egzekucyjny zobowiązany jest również do uregulowania należności za usunięcie pojazdu z drogi oraz jego dozór od dnia umieszczenia go na parkingu, do dnia, w którym stał się własnością Skarbu Państwa. Do zapłaty tych należności zobowiązany jest właściciel pojazdu na podstawie art. 130a ust. 5c ustawy Prawo o ruchu drogowym. Należność taka może być dochodzona zatem przez dozorcę w drodze procesu cywilnego. Organ odwoławczy uznał zatem, że w niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo zastosował przepis art. 66 § 3 kpa i na jego podstawie wydał postanowienie w przedmiocie zwrotu podania wnoszącemu z uwagi na właściwość sądu powszechnego. Jeżeli bowiem podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo, gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia. Skoro zatem w ocenie organów administracji zachodzi właściwość sądu powszechnego w przedmiotowej sprawie, to na organie administracji publicznej nie ciąży obowiązek przekazania sprawy do organu właściwego, a jedynie zwrot podania wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem. M. Ł. i M. Ł. na postanowienie to wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając błędne przyjęcie, że dochodzenie należności w zakresie objętym wnioskiem ma charakter cywilnoprawny i powinno następować przed sądem powszechnym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem wydane postanowienia organów obu instancji naruszają prawo. Organy obu instancji orzekając o zwrocie podania wnoszącemu, wadliwie przyjęły, że zachodzi stosunek cywilnoprawny pomiędzy podmiotem prowadzącym parking wyznaczony do umieszczania na nim pojazdów usuwanych z drogi, a właścicielem takiego pojazdu, usuniętego stosownie do art. 130a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.). W stanie sprawy, wspólnicy spółki wystąpili o zwrot kosztów i wynagrodzenia za usunięcie w dniu 29 kwietnia 2008 r. z drogi pojazdu oraz jego dozór sprawowany do dnia 29 października 2008 r. Pojazd ten został usunięty z drogi zgodnie z art. 130a ust. 1 i 2 oraz 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Do podjęcia takich czynności uprawnione są podmioty określone w art. 130a ust. 4 omawianej ustawy. Stosownie do art. 130a ust. 5a i 5c ustawy Prawo o ruchu drogowym, usunięcia pojazdu z drogi dokonuje jednostka wyznaczona przez starostę, a pojazd usunięty z drogi umieszcza się na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez starostę do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. W myśl natomiast art. 130a ust. 10 ustawy, pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Stosunek łączący przedsiębiorcę prowadzącego parking z organami administracji publicznej ma charakter stosunku administracyjno – prawnego, brak jest zaś jakiegokolwiek stosunku cywilno - prawnego między przedsiębiorcą a właścicielem pojazdu – obojętne czy jest to jeszcze pierwotny właściciel pojazdu usuniętego na parking, czy już Skarb Państwa z mocy ustawy (wobec pojazdu nieodebranego z parkingu mimo upływu sześciu miesięcy przechowywania). Należy stąd wyciągnąć wniosek taki, że przedsiębiorca prowadzący parking nie może domagać się wynagrodzenia bezpośrednio od poprzedniego właściciela pojazdu. Wynagrodzenie otrzymuje on wyłącznie w drodze decyzji administracyjnej. Założona konstrukcja braku roszczenia cywilnoprawnego pociąga za sobą również brak drogi sądowej przed sądem powszechnym. Zwrócił na to ostatnio uwagę Sad Najwyższy, który w postanowieniu z dnia 11 lutego 2009 r. (V CSK 332/08) wskazał, że stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie usuniętego z drogi pojazdu jest - także w okresie poprzedzającym przejście pojazdu z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa - typowym stosunkiem administracyjnym powstałym na skutek władczych działań organów administracyjnych. Podmiot, na którego parkingu pojazd został umieszczony w trybie określonym w art. 130a ust. 5c ustawy z 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, nie jest pozbawiony drogi sądowej w zakresie dochodzenia wynagrodzenia za przechowywanie takiego pojazdu; jest to - ze względu na publicznoprawny charakter stosunku prawnego w zakresie przechowywania pojazdu - droga przed sądami administracyjnymi, nie zaś powszechnymi. Orzekanie o wynagrodzeniu przedsiębiorcy następuje w drodze decyzji administracyjnej, zarówno za okres, kiedy pojazd, który został mu powierzony, był własnością jakiejś innej osoby, jak i po przejściu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa. To nie przejście prawa własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa kreuje ten stosunek administracyjno – prawny "przechowania", w tym wynikający z niego obowiązek zapłaty wynagrodzenia przedsiębiorcy za wykonywanie zadań powierzonych przez organ administracji, lecz sam fakt umieszczenia przez organ pojazdu na parkingu wyznaczonego do tego przedsiębiorcy. W tej sytuacji brak jest podstaw prawnych do tego, by organy administracji zwracały podania w sprawie wynagrodzenia za przechowanie pojazdu w trybie art. 66 § 3 kpa, lecz muszą załatwić je w drodze postępowania administracyjnego, ustalając we własnym zakresie właściwy do załatwienia sprawy organ. Zastosowanie instytucji zwrotu podania w oparciu o art. 66 § 3 kpa nie było więc prawidłowe, bowiem w sprawie tej – bazującej na relacjach administracyjno-prawnych, a nie stosunku cywilnoprawnym – sąd powszechny nie jest właściwy. Podsumowując - rzeczą organów administracji jest merytoryczne rozstrzygniecie sprawy, w tym ustalenie organu właściwego miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy (art. 19 kpa). Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ppsa należało orzec jak w pkt I sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 ppsa.