I SA/Sz 479/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Joanna Marska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 r. sprawy ze skargi "T" S.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 233 § 1 w związku z art. 239 i art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu zażalenia "T" SA w W. na postanowienie Prezydenta Miasta S. z dnia [...] o nałożeniu kary porządkowej w kwocie 2.500 zł, utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w związku z wszczętym postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2007 r., postępowaniem podatkowym w celu określenia "T" SA zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2007, pismem z 5 lutego 2008 r. Spółka została wezwana przez organ I instancji do przedłożenia w terminie 7 dni informacji niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. informacji dotyczących wartości linii kablowych oraz dostarczenia wykazu środków trwałych znajdujących się na terenie Gminy Miasto S. Równocześnie poinformowano stronę o skutkach niezastosowania się do wezwania. Pełnomocnik Spółki pismem z dnia 22 lutego 2008 r. wyjaśnił, że w związku z treścią art. 6 ust. 9 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnik podatku od nieruchomości nie ma obowiązku przedstawiania innych niż wymagane tym przepisem dokumentów dotyczących obiektów zadeklarowanych przez podatnika jako przedmiot opodatkowania tym podatkiem. W zakresie wezwania dotyczącego przedłożenia wykazu środków trwałych pełnomocnik Spółki wyjaśnił, że kwalifikacja składnika majątkowego na gruncie Klasyfikacji Środków Trwałych jest całkowicie bez znaczenia z punktu widzenia przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, wobec czego nie przedłożył organowi żądanego "wykazu środków trwałych". Uznając postępowanie podatnika za uniemożliwiające zakończenie wszczętego z urzędu postępowania podatkowego, Prezydent Miasta S. postanowieniem z dnia 4 marca 2008 r. na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 oraz § 5 i § 5a, art. 263 Ordynacji podatkowej nałożył na podatnika karę porządkową w kwocie 2.500 zł. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji, pełnomocnik Spółki wniósł o jego uchylenie wskazując, iż "strona nie ma obowiązku przedstawienia dowodów znajdujących się w jej posiadaniu, nawet na wezwanie organu podatkowego". W postępowaniu podatkowym ciężar dowodu obciąża wyłącznie organ podatkowy i nie może być przeniesiony na stronę postępowania podatkowego. Uznając, że Spółka nie miała obowiązku przekazania informacji, ani przedstawienia dokumentów wskazanych w wezwaniu organu I instancji, pełnomocnik Spółki wywiódł, że nawet gdyby taki obowiązek istniał, to jego niedochowanie nie skutkuje nałożeniem kary porządkowej, skoro taka sytuacja nie została wymieniona w art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu zażalenia, wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że odmowa przedłożenia żądanych dokumentów stanowi jedną z czynności wymienionych w art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem przez "udział w czynności" należy rozumieć nie tyle fizyczną obecność, lecz aktywne współdziałanie podatnika w celu dokonania określonej czynności przez organ. Wobec tego niezłożenie przez stronę dokumentów żądanych przez organ stanowi "odmowę udziału w innej czynności", polegającej na zbieraniu dowodów przez organ. Strona która nieprzedłożyła żądanych dokumentów podlega więc karze porządkowej - co zostało potwierdzone w orzecznictwie sądów administracyjnych. Organ odwoławczy nie zgodził się też ze stwierdzeniem zawartym w zażaleniu, iż strona postępowania podatkowego nie ma obowiązku przedstawiania organowi dokumentów (dowodów) znajdujących się w jej posiadaniu. Wprawdzie przepis art. 187 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, to jednak czynności procesowe podejmowane przez organ w zakresie gromadzenia materiału dowodowego powinny być wspierane przez podmiot biorący udział w postępowaniu. Organ II instancji nie podzielił także zarzutów Spółki co do naruszenia innych przepisów postępowania, stwierdzając, że zaskarżone postanowienie posiada wszystkie wymagane przez ustawę elementy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. pełnomocnik Spółki zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, polegające na nałożeniu kary porządkowej, pomimo iż kara ta została nałożona w związku z zaistnieniem zdarzenia, które nie zostało wskazane w wymienionym przepisie (art. 262 § 1 pkt 2) jako przesłanka nałożenia kary porządkowej i wniósł o uchylenie orzeczeń organów obu instancji oraz o zwrot kosztów postępowania. Pełnomocnik skarżącej, powołując się na treść art. 262 § 1 O.p., i wynikające z tego przepisu przypadki, w których nakłada się karę porządkową, stwierdził, że odmowa przedstawienia przez Spółkę wartości linii kablowych czy dostarczenia ewidencji środków trwałych nie została wymieniona wśród tych przypadków, a ponadto nie była bezzasadna. Zdaniem pełnomocnika udzielenie wyjaśnień w trybie art. 155 Ordynacji podatkowej nie stanowi dowodu w postępowaniu podatkowym. Wyjaśnienia takie nie mogą uzasadniać odstąpienia przez organ podatkowy od ciążącego na nim obowiązku ustalenia stanu faktycznego. W ocenie autora skargi wezwaniem tym nie można zastąpić obowiązku zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego. Są to bowiem wyłączne kompetencje organu i nie może on żądać, aby w tej kompetencji zastąpił go podatnik. Ponadto wskazano, że wezwanie w trybie art. 155 Ordynacji podatkowej może dotyczyć wyjaśnień takich kwestii jak wątpliwości powstałe w trakcie postępowania, wyjaśnienia sposobu rejestrowania zdarzeń w księgach podatkowych, czy wątpliwości co do treści deklaracji podatkowej, nie może służyć zaś wskazaniu podstawy opodatkowania. Ponadto, podobnie jak w zażaleniu, podniesiono, że strona nie ma obowiązku przedstawienia dowodów znajdujących się w jej posiadaniu, skoro zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w postępowaniu podatkowym ciężar dowodu obciąża wyłącznie organ podatkowy i nie może zostać przeniesiony na stronę postępowania. Autor skargi wskazał również, że odmowa złożenia dokumentów na żądanie organu podatkowego była zasadna, skoro zgodnie z przepisami art. 122 i art. 187 § 1 O.p., na organie podatkowym ciąży obowiązek zebrania kompletnego materiału dowodowego, a na podstawie tego materiału - ustalenie stanu faktycznego. Jest to wyłącznie kompetencja organu podatkowego i nie może on żądać, aby w tej kompetencji zastąpił go podatnik. W świetle cytowanych przepisów Ordynacji podatkowej, żądanie przez organ podatkowy przedstawienia dokumentacji technicznej dotyczącej budowli oraz ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych jest bezzasadne, a odmowa zadośćuczynienia temu żądaniu nie uprawniała organ do nałożenia kary porządkowej, zwłaszcza, że zgodnie z przepisem art. 6 ust. 9 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, obowiązkiem podatnika podatku od nieruchomości jest złożenie deklaracji podatkowej wykazującej obiekty podlegające opodatkowaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, powołując się na argumenty przywołane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: Skarga nie jest zasadna, a uchybienie w przepisach postępowania przez organy podatkowe nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. W sprawie spornym jest czy organ podatkowy zasadnie nałożył na stronę postępowania podatkowego karę porządkową za niewykonanie wezwania zawartego w piśmie z 5 lutego 2008 r., ewentualnie, czy Spółka mogła "zasadnie" odmówić wykonania wezwania organu podatkowego do przekazania informacji dotyczących wartości linii kablowych ułożonych w kanalizacji kablowej oraz dostarczenia wykazu środków trwałych znajdujących się na terenie Gminy Miasta S., z uwagi na obowiązek organów podatkowych określony w przepisach art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie jest kwestionowane przez skarżącą Spółkę, że ww. wezwanie zostało jej doręczone po wszczęciu przez Prezydenta Miasta S. postępowania podatkowego w celu określenia "T" SA zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2007, z powodu odmowy dokonania przez podatnika korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za ten rok podatkowy (wezwanie z 2 sierpnia 2007 r.). Wezwanie z dnia 5 lutego 2008 r. do przekazania informacji zostało oparte, jak wynika z jego treści, a co w polemice pomija autor skargi, o przepisy art. 155 w zw. z art. 122, art. 187 i art. 189 Ordynacji podatkowej, z których pierwszy stanowi o uprawnieniu organu podatkowego do wezwania strony lub innej osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy, natomiast zgodnie z art. 189 § 1 organ może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodu, będącego w jej posiadaniu. Odnosząc to upoważnienie organów podatkowych do argumentacji zarzutów skargi, należy uznać, że twierdzenie pełnomocnika Spółki, iż strona postępowania podatkowego nie ma żadnych obowiązków w zakresie zebrania materiału dowodowego, jest bezpodstawne. Przepis art. 122 O.p. nakłada na organy podatkowe obowiązek podjęcia "wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego", a przepis art. 187 § 1 tej ustawy stanowi o obowiązku zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że nałożone na organy podatkowe wskazanymi przepisami obowiązki nie oznaczają, że ciężar dowodu czy dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego spoczywa wyłącznie na organie podatkowym. Z obowiązku nałożonego przepisem art. 122 O.p. wynika, że na organie podatkowym spoczywa inicjatywa w zbieraniu dowodów i wyjaśnianiu stanu faktycznego, a temu celowi służy m. in. instytucja wezwania strony lub innej osoby do złożenia wyjaśnień niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego. Nietrafny jest zatem pogląd skarżącej Spółki, iż nie miała ona obowiązku przekazania informacji niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w postępowaniu podatkowym. Nie budzi bowiem wątpliwości, że szereg informacji dotyczących stanu faktycznego sprawy posiada podatnik i nie może być tak, by on decydował, które dane przekazać organowi podatkowemu, a które nie mają znaczenia w sprawie. Organ podatkowy, jako gospodarz postępowania, ma obowiązek zebrać dowody i ustalić stan faktyczny, ale to nie oznacza, że strona postępowania nie ma obowiązku przekazania dowodu, informacji lub wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy, na żądanie organu. W możliwości wezwania strony czy innej osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokumentu na podstawie art. 155 O.p., realizowany jest przez organ podatkowy obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W przedmiotowej sprawie strona postępowania była wzywana w sposób zgodny z wymaganiami określonymi w przepisie art. 159 O.p., organ wskazywał, jakich informacji oczekuje i dlaczego (pomniejszenie w deklaracji na podatek od nieruchomości za 2007 r. zobowiązania podatkowego w tytule "budowle" o wartość linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej). Po dokonaniu analizy treści spornego wezwania z dnia 5 lutego 2008 r. Sąd stwierdza zatem, że nie sposób zarzucić temu wezwaniu żadnej wadliwości. Odmawiając wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności ustalenia podstawy opodatkowania Spółka uniemożliwiła organowi podatkowemu przeprowadzenie postępowania podatkowego, a skoro odmowa przekazania informacji (złożenia wyjaśnień) była bezzasadna, nałożenie kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 O.p. należy uznać za zasadne, a zaskarżone postanowienie za wydane zgodnie z prawem. Jakkolwiek należy stwierdzić, że uzasadnienie podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia jest lakoniczne, ale nie ma to zdaniem Sądu istotnego wpływu na wynik sprawy. Także uznanie przez organy podatkowe, że skarżąca Spółka bezzasadnie odmówiła "udziału w czynności", gdy faktycznie bezzasadnie "odmówiła udzielenia wyjaśnień" dotyczących wartości przedmiotu opodatkowania i majątku na terenie Gminy, który podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, potwierdza, że naruszyła zasady postępowania podatkowego, co uzasadniało podjęcie przez organ podatkowy środków dyscyplinujących. Bezzasadna odmowa udzielenia wyjaśnień stanowi bowiem również jedną z faktycznych przesłanek (obok m. in. odmowy "udziału w innej czynności") do stosowania kary porządkowej na podstawie wskazanego przez organy podatkowe art. 262 § 1 pkt 2 O.p. Mając powyższe na względzie, uznając że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.