IV SA/Wa 1646/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi M. U. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2005 r. [...]; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata L. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2009 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte wnioskiem M. U. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] sierpnia 1984 r. Zakwestionowana przez wnoszącą o stwierdzenie nieważności decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] sierpnia 1984 r. orzekała o nieważności decyzji Miejskiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia w K. z dnia [...] marca 1977 r., stwierdzającej, że M. U. stała się właścicielką nieruchomości o powierzchni 1,95 ha, położonej w S. Wspomniany akt własności ziemi stwierdzał, że własność wskazanej nieruchomości wymieniona nabyła jako o współwłaścicielka na mocy art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Uzasadniając umorzenie powstępowania wszczętego wnioskiem M. U. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] sierpnia 1984 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że stosownie do treści art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Postępowanie administracyjne toczące się w sprawach, o których mowa wyżej podlega umorzeniu. Zdaniem Ministra, powołana regulacja oznacza, że od dnia jej wejścia w życie, to jest od 1 stycznia 1992 r., nie ma prawnej możliwości skutecznego wzruszenia w postępowaniach nadzwyczajnych (w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego) decyzji wydanych na podstawie wspomnianej ustawy z dnia 26 października 1971 r., które uzyskały przymiot ostateczności. Przepis art. 63 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 19 października 1991 r. nakazuje organom administracji umorzyć postępowanie w sprawach wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, zmiany lub uchylenia takich decyzji. Skuteczne zakwestionowanie przedmiotowych decyzji mogło nastąpić tylko do dnia 31 grudnia 1991 r. W obecnie obowiązującym stanie prawnym nie jest to Sygn. akt IV SA/Wa 1646/09 możliwe - nie ma możliwości badania legalności rozstrzygnięć podjętych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z powyższych względów konieczne było umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ stało się ono bezprzedmiotowe. M. U. złożyła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek o ponowne rozpatrzenie zakończonej decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Po rozpatrzeniu tego wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2009 r., w uzasadnieniu powtarzając zawartą w niej argumentację. M. U. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2009 r. wskazując, że jest ona dla niej bardzo krzywdząca. W obszernym uzasadnieniu skargi M. U. wywiodła, iż z mocy prawa stała się i pozostaje właścicielem nieruchomości opisanej w decyzji Miejskiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia w K. z dnia [...] marca 1977 r. Skarżąca zwróciła się o wnikliwe rozpoznanie sprawy wszczętej jej skargą. Zażądała także przyznania przez Sąd własności przedmiotowej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to w dacie jego wydania. Sąd administracyjny kontroluje zatem legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sygn. akt IV SA/Wa 1646/09 Skarga zasługuje na uwzględnienie z powodu uchybień, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 63 ust 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r., o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2004 r., Nr 208 poz. 2128 ze zm.). Stosownie do treści art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w odniesieniu do decyzji ostatecznych wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Zauważyć jednak należy, że wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności nie dotyczy aktu własności ziemi, tylko decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] sierpnia 1984 r. stwierdzającej nieważność aktu własności ziemi. Decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] sierpnia 1984 r. nie została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. W toku postępowania nieważnościowego ocenie podlegać będzie więc nie wydany w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych akt własności ziemi, tylko decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej stwierdzająca nieważność tego aktu. Zakaz wynikający z art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie dotyczy tej decyzji. Brak więc było podstaw do umorzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej, a Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w niedopuszczalny sposób rozszerzył stosowanie powołanego przepisu. Przepis art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa stanowi wyjątek od zasady wyrażonej m.in. w art. 156 i nast. kpa, że w przypadku, gdy decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z ustawowo wyliczonych wad nieważności, właściwy organ nadzoru zobowiązany jest do potwierdzenia tego faktu w drodze decyzji o stwierdzeniu nieważności ocenianej decyzji. Analizowany przepis - jako wyjątek od ustawowej zasady eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami kwalifikowanymi - nie może być rozumiany jako przepis wyłączający ocenę legalności także tych decyzji, którymi dokonano Sygn. akt IV SA/Wa 1646/09 oceny legalności decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi winien ocenić, czy decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] sierpnia 1984 r. dotknięta jest którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 kpa, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności. W związku z tym konieczne jest również ustalenie przez Ministra wszystkich stron postępowania i zapewnienie im możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Okoliczności podniesione przez M. U. w skardze nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Szczegółowe odnoszenie się do nich jest w ocenie Sądu niecelowe. Sąd nie ma też prawnych podstaw do przyznania skarżącej własności przedmiotowej nieruchomości. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.