III SA/Wa 1654/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Urszula Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi "I." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego oddala skargę W dniu [...] października 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., działając jako wierzyciel należności określonej decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] września 2008 r., wystawił wobec l. Spółka z o.o. w W. (dalej jako "Skarżąca" lub "Spółka") tytuł wykonawczy: nr [...]. Powyższy tytuł obejmował zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. - w kwocie należności głównej 63.451 zł oraz należne odsetki za zwłokę. Wystawiony tytuł egzekucyjny został skierowany do organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego W., który na jego podstawie zawiadomieniem z dnia [...] października 2008 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Spółce w dniu [...] listopada 2008 r. Egzekucja z rachunku okazała się skuteczna. Bank w dniu [...] listopada 2008 r. zrealizował w całości przedmiotowe zajęcie. Pismem z dnia [...] listopada 2008 r. Skarżąca, na podstawie art. 33 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.: dalej powoływanej także jako "u.p.e.a.") zgłosiła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Spółki brak było wymagalności obowiązku, gdyż Spółka złożyła w dniu [...] września 2008 r. do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. wniosek o przyjęcie zabezpieczenia wykonania decyzji z dnia [...] września 2008 r. w trybie art. 224a § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Spółki złożenie takiego wniosku czyni bezprzedmiotowym (uniemożliwia) prowadzenie egzekucji, pomimo, iż wniosek został rozpatrzony odmownie. Ponadto Spółka wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zwrot nieprawidłowo wyegzekwowanych kwot na rachunek bankowy Spółki. W uzasadnieniu zarzutów Spółka podniosła ponadto, iż w jej ocenie nie spełnia ona definicji zobowiązanego, bowiem nie uchyla się od wykonania obowiązku, gdyż chciała zabezpieczyć wykonanie obowiązku określonego w decyzji, a przez pojęcie "zobowiązany" rozumie się min. osobę prawną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r., wydanym na podstawie art. 17 § 1, art. 34 § 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uznał zarzuty za bezzasadne oraz odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu Naczelnik podkreślił, iż fakt złożenia przez Spółkę wniosku o przyjęcie zabezpieczenia nie skutkuje wstrzymaniem ani też zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, dopiero wydanie postanowienia o przyjęciu proponowanej przez Spółkę we wniosku formy zabezpieczenia wstrzymałoby wykonanie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, a tym samym nie doszłoby do rozpoczęcia postępowania egzekucyjnego. Na powyższe postanowienie Naczelnika Spółka wniosła zażalenie. Zarzuciła mu naruszenie: - art. 33 pkt. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - poprzez zajęcie stanowiska, iż prowadzenie egzekucji było dopuszczalne pomimo złożenia przez Spółkę w dniu [...] września 2008 r. wniosku o przyjęcie zabezpieczenia wykonania decyzji oraz o wstrzymanie wykonania decyzji w trybie art. 224a § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej; - art. 6 i art. 8 K.p.a. - poprzez podejmowanie czynności, które naruszają zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa oraz zasadę działania organu na podstawie przepisów prawa. W dniu [...] sierpnia 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wydał postanowienie, którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. W uzasadnieniu Dyrektor podkreślił, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka wynikająca z art. 33 pkt. 2 ustawy egzekucyjnej, polegająca na braku wymagalności obowiązku wynikającego ze wstrzymania wykonania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Dyrektor dodał, że o przyjęciu lub odrzuceniu wniosku Spółki o zastosowaniu zabezpieczenia w formie przewidzianej w art. 33d Ordynacji podatkowej rozstrzyga organ podatkowy w formie postanowienia. Sam fakt złożenia wniosku o zabezpieczenie nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, dopiero wydanie postanowienia o przyjęciu proponowanej we wniosku formy zabezpieczenia wstrzymałoby wykonanie decyzji określającej wysokość zobowiązania. Skarżąca nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem organu II instancji zaskarżyła je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.. Spółka zarzuciła naruszenie: • art. 33 pkt 2 u.p.e.a. przez błędne uznanie, że postępowanie egzekucyjne wobec spółki nie było przedwczesne, mimo złożenia przez Spółkę w dniu [...] września 2008 r. wniosku o przyjęcie zabezpieczenia wykonania decyzji oraz o wstrzymanie wykonania decyzji w trybie art. 224a § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej, który nie został ostatecznie rozpoznany do momentu wszczęcia postępowania; • art. 8 KPA w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez podejmowanie przez wierzyciela – organ egzekucyjny czynności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Strona skarżąca powoływała się na zdarzenie - uniemożliwiające jej zdaniem, prowadzenie wobec niej postępowanie egzekucyjnego i czyniące to postępowanie bezprzedmiotowym - czyli złożenie w dniu [...] września 2006 r. wniosku o przyjęcie zabezpieczenia wykonania decyzji Dyrektora UKS z dnia [...] września 2008 r. Zdaniem Strony wyczerpuje to przesłankę wynikającą z art. 33 pkt 2 u.p.e.a. dot. zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Taka egzekucja była w opinii Strony przedwczesna, a więc niedopuszczalna, gdyż przedwczesne wszczęcie egzekucji jest równoznaczne z brakiem wymagalności. W ocenie Sądu, w okolicznościach faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy ten argument nie jest zasadny. Dyrektor Izby Skarbowej odniósł się w sposób wystarczający do argumentów Skarżącej i wyjaśnił z jakich powodów uważa, iż w stanie faktycznym i prawnym istniejącym w rozpoznawanej sprawie powoływane przez Skarżącą okoliczności polegające na złożeniu przez nią wniosku o przyjęcie zabezpieczenia wykonania decyzji i podejmowane w ramach postępowania dotyczącego tego wniosku rozstrzygnięcia organów podatkowych, nie stanowiły przeszkody do wszczęcia i prowadzenia w stosunku do Skarżącej egzekucji administracyjnej. Zdaniem Sądu, stanowisko to jest co do swej istoty prawidłowe i nie narusza prawa. Przede wszystkim należy podzielić pogląd Dyrektora Izby Skarbowej, iż samo złożenie przez Skarżącą wniosku o przyjęcie zabezpieczenia nie wywołało skutku prawnego w postaci wstrzymania wykonania decyzji, a w konsekwencji niemożności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Pogląd przeciwny prezentowany przez Skarżącą i oparty na twierdzeniu, iż samo złożenie takiego wniosku czyni bezprzedmiotowym (uniemożliwia) wszczęcie postępowania egzekucyjnego - nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Tym bardziej nie znajduje takiego oparcia stanowisko Skarżącej, iż do momentu ostatecznego/prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej przyjęcia zabezpieczenia, przez co Skarżąca rozumie dwuinstancyjne postępowanie administracyjne oraz dwuinstancyjne postępowanie sądowe, nie istniała możliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a wszelkie czynności dokonane w postępowaniu egzekucyjnym są nieważne. W stanie prawnym obowiązującym w okresie, którego dotyczy rozpoznawana sprawa, wniesienie odwołania od decyzji organu podatkowego nie wstrzymywało wykonania tej decyzji (art. 224 § 1 Ordynacji podatkowej). O ile zatem nie nastąpiło wstrzymanie wykonania decyzji, możliwe i dopuszczalne było wykonanie, także przymusowe w drodze egzekucji administracyjnej, decyzji nieostatecznej. Oznacza to, iż od momentu doręczenia Skarżącej decyzji Dyrektora UKS z dnia [...] września 2008 r. dopuszczalnym było przystąpienie do jej wykonania w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji i nie stało temu na przeszkodzie ani wniesienie przez Skarżącą odwołania od tej decyzji, ani samo złożenie wniosku o przyjęcie zabezpieczenia jej wykonania. Dodać należy, iż egzekucja w niniejszej sprawie prowadzona była na skutek wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 r., a więc zobowiązania, które powstaje z mocy prawa. W takim przypadku wydawana decyzja ma charakter deklaratoryjny i jedynie potwierdza fakt istnienia takiego zobowiązania w wysokości wynikającej z przepisów prawa. Jeżeli więc Skarżąca w złożonym zeznaniu podatkowym nie wykazała podatku w prawidłowej wysokości i nie uiściła go w terminie, oznacza to, iż po stronie Skarżącej istniała zaległość podatkowa. Jak więc trafnie wskazuje organ egzekucyjny, pozostawanie przez stronę w zwłoce z zapłatą należności pieniężnej, bez względu na przyczyny, które stan taki spowodowały, skutkuje obowiązkiem podjęcia przez wierzyciela czynności zmierzających do wykonania zobowiązania. Nie ma więc podstaw, aby przyjąć, iż Skarżąca nie spełniała kryteriów pozwalających uznać ją za zobowiązanego w rozumieniu przepisów u.p.e.a. (art. 1a pkt 20), jak też, aby na przeszkodzie w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego stały ogólne unormowania zawarte w art. 1 pkt 1 i art. 6 § 1 u.p.e.a. nawiązujące w swej treści do okoliczności uchylania się zobowiązanego od wykonania ciążących na nim obowiązków. Gdyby zamiarem ustawodawcy było doprowadzenie do sytuacji, w której samo złożenie wniosku o przyjęcie zabezpieczenia wykonania decyzji czyniłoby niedopuszczalnym wszczęcie egzekucji, to niewątpliwie dano by temu normatywny wyraz. Skoro więc z obowiązujących przepisów nie wynika, aby sam fakt złożenia wniosku o przyjęcie zabezpieczenia w trybie art. 224a § 1 Ordynacji podatkowej stał na przeszkodzie wszczęciu i prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, a ponadto w obowiązującym wówczas stanie prawnym wykonaniu podlegały także decyzje nieostateczne, to nie ma podstaw aby uznać, iż skorzystanie przez wierzyciela z przysługujących mu uprawnień w postaci możliwości wystawienia w takiej sytuacji tytułu wykonawczego, a następnie prowadzenie na ich podstawie egzekucji, stanowiło naruszenie art. 8 KPA, dotyczącego obowiązku organów administracji prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa. Zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. oparty jest na twierdzeniu, iż z rażącym naruszeniem art. 224a § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej odmówiono uwzględnienia w pełni słusznego i zasadnego wniosku Skarżącej a następnie wszczęto postępowanie egzekucyjne przed ostatecznym (prawomocnym) zakończeniem postępowania w sprawie wniosku o przyjęcie zabezpieczenia. Zarzut ten jest nieuzasadniony, gdyż kwestia przyjęcia zabezpieczenia jest przedmiotem odrębnego postępowania, w którym Skarżącej służą stosowne środki zaskarżenia. Prawidłowość rozstrzygnięć wydawanych w tamtym postępowaniu nie może podlegać ocenie w rozpoznawanej sprawie, a ponadto z obowiązujących przepisów nie wynika, aby wszczęcie postępowania egzekucyjnego uzależnione było od uprzedniego rozstrzygnięcia przez dwie instancje administracyjne, a w przypadku skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego, dwie instancje sądowe - sprawy dotyczącej wniosku o przyjęcie zabezpieczenia. Mając na względzie powyższe rozważania i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji.