II SA/Kr 1508/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi Klasztoru [...] w K. na decyzję Wojewody z dnia 24 lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala. Starosta K. decyzją z dnia [...] marca 2009 r. znak [...] , wydaną na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 104 kpa, orzekł o odmowie zwrotu części działki nr 1 obr. [...] ewid. , m. K. , w granicach parcel katastralnych: l.kat. 2, l.kat. 3, l.kat. 4 i l. kat. 5 , b. gm. kat. G. , na rzecz Klasztoru [...] w K. W uzasadnieniu Starosta podał, że pismem z 7 grudnia 2007r. Klasztor [...] w K. wystąpił z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako ww. parcele b. gm. kat. G. m. K. W wyniku analizy dokumentacji geodezyjnej organ I instancji ustalił, iż z porównania treści mapy byłej gminy katastralnej G. z mapą ewidencyjną dla obrębu [...] ewid. Ś. wynika, że wywłaszczone (nabyte) na rzecz Skarbu Państwa parcele znajdują się obecnie w granicach działki ewidencyjnej nr 1 . Starosta wskazał, że protokołem z [...] kwietnia 1950 r. parcele: l.kat. 2 , l.kat. 3 , l.kat. 4 i l. kat. 5 b. gm. kat. G. , zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa przez Wojewódzkiego Pełnomocnika do spraw przejęcia dóbr "martwej ręki" w trybie przepisów ustawy z 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego (Dz. U. Nr 9, poz. 87 z późn. zm.). Orzeczeniem Wojewódzkiego Pełnomocnika do spraw przejęcia dóbr "martwej ręki" Nr [...] , po rozpatrzeniu odwołania Klasztoru [...] w K. , odmówiono wyłączenia od przejęcia na własność Skarbu Państwa powyższej nieruchomości. Następnie orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] października 1956r. nr [...] , potwierdzonym następnie protokołem zdawczo - odbiorczym z 5 czerwca 1957 r. przez Komisję Prezydium Rady Narodowej m. K. w sprawie wyłączenia od przejęcia na rzecz Skarbu Państwa w/w nieruchomości, prawo jej własności przywrócone zostało na rzecz dotychczasowego właściciela, tj. Klasztoru [...] w K. W okresie pomiędzy rokiem 1950, a 1956 na przedmiotowej nieruchomości wybudowany został przez Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych budynek szkolny oraz urządzone zostały place sportowe dla młodzieży. Wejście w teren nastąpiło na podstawie decyzji Przewodniczącego z [...] stycznia 1950 r. Pismem z 31 lipca 1963 r. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych [...] wystąpiła do Prezydium Rady Narodowej m. K. Urzędu Spraw Wewnętrznych z wnioskiem o wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa w zarząd i użytkowanie wnioskodawcy części nieruchomości położonej w gm. kat. G. , objętej Iwh [...] , składającej się z parcel: l.kat.6 , l.kat. 7 , l.kat. 2 , l.kat. 8 , stanowiących własność Zgromadzenia [...] w K. przy ul. [...] . W uzasadnieniu wskazano, iż przedmiotowa nieruchomość, zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] z 8 czerwca 1956r. przeznaczona była pod budowę szkoły ogólnokształcącej przy ul. G. i faktycznie zajęta pod budowę tejże szkoły w 1957r. W związku z powyższym, orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej z [...] 1963r. nr [...] , w oparciu o przepisy ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wywłaszczono, na rzecz Skarbu Państwa, w zarząd i użytkowanie DBOR [...] parcele: l kat. 4 o pow. 39 m2, l. kat. 3 o pow. 970 m2, l. kat. 2 o pow. 1.137 m2 i l. kat. 9 o pow. 18.500 m2, jako niezbędne na cele budowy szkoły ogólnokształcącej, zgodnie z lokalizacją szczegółową Nr [...] wydaną przez Miejski Zarząd Architektoniczno - Budowlany Prezydium Rady Narodowej w m. K. . Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie do Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych w W. - pismem z 9 grudnia 1963r. wniosło Zgromadzenie [...] w K. Dnia 30 maja 1964r. w formie aktu notarialnego Rep [...] , w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zawarta została umowa sprzedaży, z treści której wynika, że Skarb Państwa nabył od Zgromadzenia [...] w K. , prawo własności nieruchomości składającej się z parcel katastralnych: l.kat. 2 , l.kat. 3 , l.kat. 4 oraz l.kat. 5 b. gm. kat. G. z przeznaczeniem pod budowę szkoły w dzielnicy G. . Mając powyższe na uwadze, Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych w W. , decyzją z [...] stycznia 1965r. nr [...] orzekła o uchyleniu decyzji z [...] listopada 1963r. nr [...] , umorzeniu postępowania wywłaszczeniowo - odszkodowawczego oraz oddaliła wniosek o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości. W ocenie organu I instancji z dokonanych ustaleń wynika bezspornie, że już w dacie zawarcia wyżej powołanej umowy sprzedaży na przedmiotowej nieruchomości cel wywłaszczenia, określony jako budowa szkoły w dzielnicy G. , był zrealizowany. Tak więc w odniesieniu do nieruchomości składającej się z ww. parcel katastralnych nie może być mowy o jej zbędności w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który odnosi się do nieruchomości wywłaszczonych dla realizacji przyszłego celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Odwołanie od powyższej decyzji do Wojewody wniósł Klasztor [...] w K. , domagając się jej uchylenia i zwrotu żądanej nieruchomości. W odwołaniu wskazano na treść art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz podniesiono, że, jak wynika z umowy wywłaszczeniowej z dnia [...] maja 1964r., celem wywłaszczenia była "budowa szkoły w dzielnicy G. ". Jest zaś faktem bezspornym, że po dniu 30 maja 1964r. na przedmiotowej nieruchomości nie rozpoczęto żadnych prac ani też nie zakończono prac, które mogłyby być zakwalifikowane jako budowa szkoły w dzielnicy G. Zdaniem odwołującego się powód, dla którego działanie takie nie miało miejsca, jest bez znaczenia z punktu widzenia decyzji o zwrocie nieruchomości albowiem w tym postępowaniu ustala się jedynie, jaki był stan faktyczny nieruchomości po 7 i 10 latach od wywłaszczenia. Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2009r. znak: [...] , wydaną na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Wojewoda podał, że w przedmiotowej sprawie celem wywłaszczenia, zgodnie z treścią umowy sprzedaży zawartej 30 maja 1964r. w formie aktu notarialnego w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, była budowa szkoły w dzielnicy G. Takie określenie celu wywłaszczenia znajduje również potwierdzenie w dokumentacji zgromadzonej w aktach przedmiotowej sprawy przez organ I instancji, a w szczególności wynika z zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...] z 8 czerwca 1956r. wydanego przez Miejski Zarząd Architektoniczno - Budowlany Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. , który wyraził zgodę "na lokalizację szczegółową szkoły [...] na terenie położonym w K. Dzieln. G. przy ul. [...] nr [...] (...)". Jednakże przedmiotowe parcele faktycznie zostały zajęte pod budowę szkoły już w latach: 1956-57, a zatem jeszcze przed zawarciem umowy sprzedaży z [...] listopada 1964r., mocą której Zakon [...] w K. , reprezentowany przez siostrę J.W. , zbył parcele na rzecz Skarbu Państwa. Wojewoda podkreślił, że pomimo wielokrotnych zmian stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości od początku jej pierwotnym przeznaczeniem było, po przejęciu własności przez Skarb Państwa, wykorzystanie pod budowę szkoły przy ul. G. przez Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych w K. Dyrekcja podjęła działania inwestycyjne zmierzające do budowy szkoły po przejęciu wskazanych parcel na własność Skarbu Państwa w 1950r., ale jeszcze przed zwrotem przedmiotowych nieruchomości pierwotnemu właścicielowi mocą orzeczenia z [...] października 1956r. Już w styczniu 1956r. budynek szkolny został oddany do użytku jako Liceum [...] w K. W latach następnych powstała sala gimnastyczna oraz infrastruktura w postaci boiska, budynku gospodarczego, asfaltowych alejek, urządzonej zieleni, ogrodzenia z siatki metalowej. Taka sytuacja spowodowała, iż w dacie wywłaszczenia, tj. w 1964r. szkoła przy ul. G. , stanowiąca faktyczną realizację celu wywłaszczania, już istniała. Budynek szkolny wraz z przyległą infrastrukturą był wykorzystywany zgodnie ze swym przeznaczeniem nieprzerwanie od początku swego istnienia. Obecnie w jego murach mieści się Liceum [...] w K. Wojewoda powołał się na treść wyroku WSA w Krakowie z 17 stycznia 2008r. sygn. akt II SA/Kr 633/06, zgodnie z którym regulacja art. 137 ust. 1 oznacza, że "pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność oceniania aktualnie. Jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy regulacja nastąpiła. Określone w punktach 1 i 2 terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Użyte w przepisie sformułowanie "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem w/w terminów roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie będzie mogło zostać zaspokojone. Nie do przyjęcia w ocenie Sądu jest koncepcja, wg której za zbędną należałoby uznać nieruchomość, na której ceł wywłaszczenia został zrealizowany, ale bez zachowania terminów, o jakich mowa" w przepisie art. 137 ugn). Podobne stanowisko zajął także WSA w Krakowie w wyroku z 30 czerwca 2008r. sygn. akt II SA/Kr 271/08, a NSA w wyroku 28 maja 2008r. sygn. akt I SA 2743/00 wskazał, że "Istotne jest to, że w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji grunt objęty treścią decyzji o wywłaszczeniu został wykorzystany zgodnie z celem określonym w tej decyzji". Dlatego też Wojewoda uznał, że Starosta K. prawidłowo przyjął, iż w przedmiotowej sprawie można było podjąć jedynie decyzję o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skargę na powyższą decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Klasztor [...] w K. , domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty ,000 z dnia [...] marca 2009r., jak również zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Przedmiotowym decyzjom zarzucono rażące naruszenie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami polegające na jego niezastosowaniu, mimo zrealizowania ustawowych przesłanek zwrotu. W skardze, podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podniesiono, że po dniu 30 maja 1964r. na przedmiotowej nieruchomości nie rozpoczęto żadnych prac ani też nie zakończono prac, które mogłyby być zakwalifikowane jako budowa szkoły w dzielnicy G. , a zatem zaistniały przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W ocenie strony skarżącej decyzja Wojewody narusza podstawy ustroju Rzeczpospolitej Polskiej. Jest sprzeczna nawet z konstytucją lipcową Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej albowiem nawet komunistyczna konstytucja lipcowa nie pozwalała na regulowanie stanów prawnych przy pomocy decyzji o wywłaszczeniu. W skardze podkreślono, że Wojewoda zachowuje się bardziej bezprawnie niż komunistyczny Minister Rolnictwa, który w stalinowskich latach pięćdziesiątych doszedł do wniosku, iż przedmiotowa nieruchomość została niesłusznie znacjonalizowana i zwrócił ją prawowitym właścicielkom. Podniesiono, że Wojewoda nawet nie zauważył, że od daty zwrotu nieruchomości do daty jej wywłaszczenia komunistyczne władze korzystały z niej na podstawie cywilizowanych zasad cywilnoprawnych, w oparciu o umowę dzierżawy. Zdaniem strony skarżącej rozważania prawne i odwoływanie się do orzecznictwa sądów administracyjnych w przedmiotowym przypadku jest o tyle całkowicie chybione, że wszystkie powołane wyroki dotyczą sytuacji, w której cel wywłaszczenia został osiągnięty, tyle tylko, że po więcej niż 7 lub 10 latach od wywłaszczenia. Poglądy te są całkowicie bezużyteczne w przypadku, jeżeli do chwili orzekania o zwrocie cel wywłaszczenia, określony w decyzji wywłaszczeniowej jako budowa szkoły, osiągnięty nie został. W odpowiedzi na skargę Wojewoda ponownie wskazał, że w jego ocenie cel wywłaszczenia został zrealizowany i dlatego nie zachodzą przesłanki zwrotu określone w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda pozostawił Sądowi rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Skarga nie jest zasadna. Bezspornym w sprawie jest, że własność nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot przeszła na rzecz Skarbu Państwa - Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K. na mocy umowy sprzedaży z dnia [...] maja 1964r. Umowa ta wyraźnie stwierdza, że "tą umową objęta nieruchomość przeznaczona jest pod budowę szkoły w dzielnicy G. ". Bezspornym jest również, że na przedmiotowej działce obecnie znajduje się Liceum [...] w K. im. [...] . W toku postępowania administracyjnego ustalono i nie było to kwestionowane, że budynek obecnego Liceum został wybudowany w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku, a więc przed zawarciem umowy przenoszącej własność nieruchomości na Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych w K . Zatem już w dniu zawierania umowy cel w niej wymieniony, czyli "budowa szkoły w dzielnicy G. ", był zrealizowany. Można więc wysnuć wniosek, że umowa sprzedaży z dnia [...] maja 1964r. zawarta została nie celem budowy szkoły ale w celu uregulowania stanu prawnego nieruchomości, na której szkołę już wybudowano. Z treści obecnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, jak i poprzednio obowiązujących przepisów, wynikało i wynika, że pozyskiwanie nieruchomości dla realizacji celów publicznych może się odbywać w drodze umowy, a dopiero przy braku takiej możliwości wywłaszczenie następuje w drodze decyzji administracyjnej. Przyznać należy, że wywłaszczenie, zarówno dokonywane w drodze umowy, jaki i decyzji, nie mogło i nie może służyć jako instrument regulacji stanu prawnego nieruchomości. W niniejszej sprawie do takiego celu posłużono się jednak umową zawartą w dniu [...] maja 1964r., gdyż przy jej pomocy starano się "uporządkować" stosunki własnościowe przedmiotowej nieruchomości naruszone w wyniku kolejnych aktów administracyjnych wydawanych w latach 1950-1964. Takie działanie niewątpliwie nie może zasługiwać na aprobatę, co jednak nie zmienia faktu, że umowa sprzedaży funkcjonuje w obrocie prawnym i organy administracyjne orzekające w kontrolowanym postępowaniu nie mogły zignorować tej okoliczności. Co więcej ani organy administracyjne ani sąd administracyjny nie dysponują żadnymi instrumentami, które mogłyby służyć podważeniu skutków prawnych tej umowy, ponieważ orzekanie w przedmiocie wad prawnych umowy sprzedaży należy do kompetencji sądu powszechnego. Skoro jednak strona, pomimo kwestionowania ważności umowy, wybrała drogę postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości na drodze administracyjnej, to stwierdzić należy, że ponieważ niewątpliwym jest, że na przedmiotowej nieruchomości została zbudowana szkoła, zdaniem Sądu, nie można mówić, iż przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w umowie tj. "budowę szkoły w dzielnicy G". W wyroku z dnia 23 stycznia 2009r. sygn. akt II SA/Kr 1118/08 (Lex OMEGA nr 477381) WSA w Krakowie orzekł, że "Jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. W ocenie sądu nie jest do przyjęcia stanowisko, że nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został, co prawda, zrealizowany, ale po upływie wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami terminów." Sąd w niniejszej sprawie podziela ten pogląd i uznaje, że skoro zrealizowanie celu wywłaszczenia po upływie terminów z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie uzasadnia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, to tym bardziej w sytuacji, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w której cel wywłaszczenia został zrealizowany przed zawarciem umowy w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (umowy, której ocena ważności nie podlega ocenie w drodze administracyjnej), nie można mówić o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. W niniejszej sprawie już od 1956 roku (pierwszy rok użytkowania budynku obecnego Liceum ) cel uzasadniający zawartą umowę został zrealizowany i nie zmieniają tego wskazane wyżej zastrzeżenia co do umowy sprzedaży zawartej dnia [...] maja 1964r. Nie można zatem twierdzić, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których nastąpiło jej nabycie ww. umową. Podkreślić jeszcze raz należy, iż ponieważ źródłem prawa własności Skarbu Państwa nie była decyzja administracyjna ale czynność prawna - umowa sprzedaży, ocena jej ważności nie leży w kognicji organów administracji publicznej. Jak podkreślono w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2004 r. III CK 477/03 LEX nr 500186 akt administracyjny wymagał dla zachowania ważności istnienia podstawy materialnoprawnej, natomiast podstawą zawarcia umowy była zdolność do czynności prawnej stron, w ramach której formułowały one swe oświadczenia woli. Znalazło to wyraz w treści art. 6 ust. 1 ustawy z 1958 r. nakazującego wnioskodawcy zwrócić się "o dobrowolne odstąpienie nieruchomości" przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Nie może wobec tego budzić wątpliwości, że oferta zawarcia umowy stanowiła zdarzenie cywilnoprawne określone w art. 57 p.o.p.c. lub art. 66 k.c. (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2000 r., I SA 1184/99 - niepubl.) i dalsze czynności prowadzące do zawarcia umowy podlegały przepisom prawa cywilnego, które przyjmuje ogólne domniemanie skuteczności oświadczeń woli (art. 56 § 1 k.c.: "czynność prawna wywołuje (...) skutki"). Konsekwencją takiego założenia jest ustawowe określenie wad oświadczeń woli oraz innych wad czynności prawnych powodujących ich nieważność i konieczność dokonywania według tych samych przesłanek oceny zasadności powództwa opartego na zarzucie nieważności umowy. Powołując w sprawie cywilnej o nieważność umowy, argumentację przytoczoną dla uzasadnienia nieważności orzeczenia administracyjnego o wywłaszczeniu (...) należy zatem uwzględnić, że wypowiedziane tam poglądy o konieczności ustalenia terenów pod wywłaszczenie "naprzód" oraz wykazania ich niezbędności odnoszą się do chwili rozstrzygania wniosku w postępowaniu administracyjnym. Takich wymagań nie można stawiać uczestnikom negocjacji o zawarcie umowy, ponieważ właściciel mimo słabszej (z reguły) pozycji mógł odmówić zawarcia umowy i ponownie rozważyć celowość zawarcia porozumienia w toku postępowania po zapoznaniu się z treścią wniosku. Dostrzegając znaczenie braku równowagi stron w toku negocjacji o "dobrowolne odstąpienie" nie można formułować powszechnej reguły, nakazującej uznanie umowy za sprzeczną z prawem na podstawie faktów istotnych dla wydania orzeczenia o wywłaszczeniu. Dopiero wyjaśnienie okoliczności doniosłych dla zawarcia umowy sprzedaży może stanowić podstawę oceny ewentualnego istnienia wad oświadczenia woli sprzedającego albo wad tkwiących w treści czynności prawnej, powodujących brak skutków złożonych oświadczeń. W związku z powyższym Sąd uznał, że Wojewoda prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz właściwie zastosował do niego przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zatem nie można mówić, że organy administracji, co zarzucono w skardze, w sposób rażący naruszyły art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.