II SA/Wa 1834/09
WyrokWSA w Warszawie2010-01-11
Skład orzekający: Andrzej Góraj, Ewa Marcinkowska, Ewa Pisula-Dąbrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna nakazująca zwolnienie lokalu mieszkalnego, przydzielonego w trybie administracyjnym funkcjonariuszowi, który następnie utracił status funkcjonariusza, może być wydana na podstawie przepisów ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, a nie przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów?Ratio decidendi
Decyzja administracyjna nakazująca zwolnienie lokalu mieszkalnego, który był w dyspozycji organów Państwowej Straży Pożarnej i znajdował się w budynku przeznaczonym na cele służbowe, może być wydana na podstawie przepisów ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, nawet jeśli osoba zajmująca lokal utraciła status funkcjonariusza. Przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów stosuje się do takich lokali tylko w sprawach nieuregulowanych przepisami szczególnymi, a ustawa o Państwowej Straży Pożarnej reguluje te kwestie w sposób szczególny, nadając prymat stosunkowi administracyjnemu nad cywilnoprawnym.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę W. M. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, która utrzymała w mocy decyzję nakazującą W. M. zwolnienie zajmowanego lokalu mieszkalnego. W. M. zajmował lokal od 1987 r. na podstawie decyzji o przydziale, jednak w 1989 r. zwolnił się ze służby. Organy administracji uznały, że po utracie statusu funkcjonariusza W. M. nie ma tytułu prawnego do lokalu, a sprawa podlega przepisom ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Skarżący kwestionował zastosowanie tych przepisów, domagając się stosowania ustawy o ochronie praw lokatorów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie Ewa Marcinkowska (spr.), Ewa Pisula-Dąbrowska, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Komendant Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do zwolnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego oddala skargę
W. M. wniósł skargę na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w L. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Komendant Wojewódzki Straży Pożarnej w L. decyzją z dnia [...] grudnia 1986 r., na wniosek W. M., przydzielił mu od dnia 1 stycznia 1987 r. lokal mieszkalny przy ul. [...] w L. będący własnością tut. Komendy Wojewódzkiej, z prawem zameldowania najbliższych członków rodziny tj. żony i dziecka.
W. M. z dniem 31 października 1989 r. zwolnił się ze służby w Straży Pożarnej. Pismem z dnia 14 listopada 1990 r. Z-ca Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej w L. poinformował W. M., iż utracił on prawo pozostawania w zajmowanym lokalu mieszkalnym, zobowiązując go do zajęcia stanowiska w kwestii opuszczenia tego lokalu.
Na skutek przeprowadzonej kontroli w Komendzie Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej, Najwyższa Izba Kontroli w zaleceniach pokontrolnych z dnia 3 stycznia 2007 r. wniosła m. in. o wdrożenie procedury eksmisyjnej w stosunku do osoby zajmującej lokal mieszkalny przy ul. [...], która przed 1990 r. utraciła prawo do jego zajmowania.
[...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. wezwał W. M. do opuszczenia lokalu przy ul. [...] zajmowanego bez tytułu prawnego, w terminie 30 dni, pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego.
W. M. odmówił zwolnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego powołując się na fakt, iż posiada przydział na ten lokal od dnia 1 stycznia 1987 r. wydany przez Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej w L.
[...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją nr [...] w dniu [...] maja 2008 r. wzywał W. M. do zwolnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w L. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że strona nie posiada prawa do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, gdyż nie jest strażakiem mianowanym na stałe i nie posiada uprawnień emerytalnych "policyjnych". Wskazał, że strona od chwili utraty statusu funkcjonariusza nie posiada tytułu prawnego do zajmowania lokalu, będącego w zasobach Państwowej Straży Pożarnej. Orzekł, że wobec strony stosuje się przepis art. 83. ust. 1 pkt 7 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej według którego, zajmowanie przez strażaka zwolnionego ze służby lokalu mieszkalnego znajdującego się w budynku przeznaczonym na cele służbowe lub na terenach zamkniętych stanowi podstawę do wydania wobec niego decyzji administracyjnej o zwolnieniu lokalu mieszkalnego. Organ podniósł ponadto, że żona strony M. M. posiada lokal mieszkalny w miejscowości pobliskiej w rozumieniu ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, a więc nie występuje przesłanka zapewnienia lokalu zamiennego.
Od decyzji tej W. M. odwołał się do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, wnosząc o jej uchylenie w całości. W odwołaniu zarzucił organowi I instancji, że nie uznaje decyzji o przydziale lokalu przy ul. [...] jako tytułu prawnego. Ponadto, że [...] Komendant Wojewódzki nie zaproponował lokalu zastępczego, o którym mowa w art. 84 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Stwierdził też, że nieruchomość zabudowana w B., będąca własnością jego żony, jest działką rekreacyjną.
Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej rozpoznając powyższe odwołanie decyzję nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. uchylił decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w postępowaniu przed organem I instancji doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, o którym mowa w art. 10 § 1 k.p.a., ponadto zachodzi potrzeba podjęcia dodatkowych czynności wyjaśniających w sprawie.
W toku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji ustalił, że w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] zamieszkuje W. M. wraz z rodziną tj. żoną i synem.
Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...][...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej nakazał W. M. oraz członkom jego rodziny zwolnić lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w L., w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż W. M. nie przysługuje prawo do zamieszkiwania ww. lokalu, jak również do zapewnienia przez [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP zamiennego lokalu mieszkalnego. Uprawnienia mieszkaniowe określone w ustawie o Państwowej Straży Pożarnej przysługują bowiem wyłącznie strażakom, a W. M. w dniu wejścia w życie przepisów ustawy o Państwowej Straży Pożarnej (tj. 1 stycznia 1992 r.), nie był funkcjonariuszem pożarnictwa ani w rozumieniu tej ustawy, ani też dekretu o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa, ponieważ na swój wniosek został zwolniony ze służby w jednostkach ochrony przeciwpożarowej z dniem 31 października 1989 r. W związku z tym nie mógł zostać strażakiem w trybie art. 129 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Nie został również przyjęty do służby w Państwowej Straży Pożarnej. Nie przysługują mu też uprawnienia emerytalne i rentowe wynikające z faktu pełnienia służby w jednostkach ochrony przeciwpożarowej, a po 1992 r. w Państwowej Straży Pożarnej. W związku z tym nie ma w sprawie zastosowania przepis art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, w myśl którego funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty mają prawo do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji właściwego ministra lub innego organu. W sprawie nie mają też zastosowania przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.). Uregulowania tej ustawy nie mają bowiem zastosowania do lokali mieszkalnych wchodzących w skład zasobów mieszkaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Do najmu lokali mieszkalnych pozostających w dyspozycji jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji nie miały także zastosowania przepisy ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787). [...] Komendant Wojewódzki PSP podniósł ponadto, iż nie może korzystać z ochrony lokator zamieszkujący w służbowym lokalu mieszkalnym należącym do zasobów mieszkaniowych MSWiA w sytuacji, gdy jego żona jest właścicielką domu, którego powierzchnia i istniejąca infrastruktura pozwalają na zamieszkiwanie w nim przez stronę i jego rodzinę. Skoro, zgodnie z art. 81 pkt 2 i 3 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej strażakowi nie przydziela się lokalu mieszkalnego z powodu posiadania przez niego lub jego małżonka innego lokalu mieszkalnego lub domu, to tym bardziej prawo do takiego lokalu nie może przysługiwać osobie, która strażakiem nie jest i na dodatek ma możliwość korzystania z innego lokalu. Odnosząc się do stanowiska strony, że dom w B. nie nadaje się do zamieszkiwania ze względu na brak centralnego ogrzewania, organ podniósł, że istniejąca infrastruktura na działce nr [...] jest wystarczająca do stworzenia sobie warunków do zamieszkiwania w znajdującym się na niej budynku.
W odwołaniu od powyższej decyzji W. M. zarzucił organowi I instancji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 83 ust. 1 pkt 7 i pkt 8 oraz ust. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej poprzez ich zastosowanie podczas, gdy w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, a także naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i art. 20 k.p.a. poprzez rozpoznanie i załatwienie sprawy w przedmiocie uznania budynku położonego w miejscowości B. gm. D. za budynek mieszkalny, podczas, gdy organ I instancji nie był uprawnionym do samodzielnego określania kategorii budynków w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.
W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej rozpoznając odwołanie decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że nieruchomość zabudowana położona w L. przy ulicy [...] znajduje się w trwałym zarządzie Komendy Wojewódzkiej PSP, a władztwo nad tą nieruchomością Komenda Wojewódzka posiada od 1965 r. Budynek, w którym znajduje się lokal nr [...] zajmowany przez W. M. stanowi część tej nieruchomości. Bezspornym zdaniem organu zatem jest, iż przedmiotowy lokal należy do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów oraz, że znajduje się w budynku przeznaczonym na cele służbowe, o którym mowa w art. 83 ust. 1 pkt 7 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej.
Przepisy ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, i Służby Więziennej oraz ich rodzin, w sposób szczególny uregulowały status prawny tych lokali oraz krąg osób, które są uprawnione do uzyskania tytułu prawnego do takiego lokalu, a także zasady postępowania i zwalniania lokali w przypadku gdy lokale zajmowane są przez osoby bez tytułu prawnego. Przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 200l r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. Przepis art. 83a ust. 7 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej odsyła zaś do przepisów ww. ustawy jedynie w sprawach nieuregulowanych w ustawie resortowej i wynikających z wzajemnych praw i obowiązków najemcy i wynajmującego. Ustawodawca w ust. 6 tego artykułu wskazał zaś, w stosunku do zajmujących lokale, o których mowa wyżej, na nadrzędność stosunku administracyjnego nad cywilno-prawnym. Stanowisko strony o konieczności stosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, a nie ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, jest zatem nieuprawnione.
Organ odwoławczy podniósł ponadto, iż w dniu 30 grudnia 1986 r., gdy W. M. otrzymał przydział lokalu uprawnienia mieszkaniowe strażaków określały przepisy dekretu z dnia 27 grudnia 1974 r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa (Dz. U. z 1974 r., Nr 50, poz. 321 ze zm.). W świetle art. 17 ust. 1 tego dekretu W. M. nie należał do kategorii strażaków, którym przysługiwało uprawnienie do lokalu mieszkalnego, a zatem otrzymał przydział lokalu bez podstawy prawnej. Stosunek służbowy z W. M. został rozwiązany z dniem 31 października 1989 r. na prośbę strony w trybie art. 32 ust. 1 pkt 6 ww. dekretu. W dniu zwolnienia ze służby nie posiadał on uprawnień emerytalno - rentowych związanych z pełnieniem służby w jednostkach ochrony przeciwpożarowej. Pismem Z-cy Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej z dnia [...] listopada 1990 r. został zaś skutecznie poinformowany, że utracił prawo do pozostawania w zajmowanym lokalu. W dniu wejścia w życie przepisów ustawy o Państwowej Straży Pożarnej tj. 1 stycznia 1992 r., W. M. nie był funkcjonariuszem pożarnictwa ani w rozumieniu tej ustawy, ani też dekretu o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa, ponieważ na swój wniosek został zwolniony ze służby w jednostkach ochrony przeciwpożarowej z dniem 31 października 1989 r. i w związku z tym nie mógł zostać strażakiem w trybie art. 129 ust. 1 ww. ustawy. Nie został również przyjęty do służby w Państwowej Straży Pożarnej. Nigdy zatem nie nabył uprawnień do lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 74 ust. 1 tej ustawy, gdyż uprawnienie to przysługuje strażakowi.
Strona nie nabyła również uprawnień do lokalu mieszkalnego na podstawie przepisów art. 29 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.
Za chybiony, w ocenie organu odwoławczego należy także uznać argument strony, iż wobec braku cofnięcia decyzji o przyznaniu tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego położonego w L. przy ul. [...] jego tytuł prawny do lokalu mieszkalnego uległ przekształceniu w umowę o odpłatne używanie lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu jednostek samorządu terytorialnego zgodnie z ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 5 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, tytułem prawnym do lokalu będącego w dyspozycji MSWiA jest decyzja administracyjna o przydziale.
Organ odwoławczy za niezasadny uznał także zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 7 oraz art. 20 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego wyjaśnienie stanu faktycznego dotyczącego budynku w B. odbyło się z należytą starannością wymaganą przepisem art. 7 k.p.a. Organ I instancji w swej decyzji nie wyszedł poza ustalenia wynikające ze zgromadzonych dokumentów. Uzyskane wyjaśnienia służyły obiektywnemu określeniu sytuacji mieszkaniowej strony, ale nie miały istotnego wpływu na rozstrzygniecie sprawy, gdyż Komendant Wojewódzki PSP nie jest zobowiązany do zapewnienia W. M. lokalu zamiennego, o którym mowa w art. 11 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
W skardze na powyższą decyzję skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, W. M. zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego, a mianowicie:
1. art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej
załatwienia mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
2. art. 20 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ I instancji był uprawniony do samodzielnego określania kategorii budynków w rozumieniu
przepisów prawa budowlanego;
3. art. 83 ust. 1 pkt 7 i pkt 8 oraz ust. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o
Państwowej Straży Pożarnej poprzez ich zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji o zwolnieniu zajmowanego lokalu przez skarżącego i członków jego rodziny, podczas gdy w świetle zebranego w toku postępowania materiału dowodowego nie można było stwierdzić, że skarżący wraz z rodziną zajmuje go bez tytułu prawnego;
4. art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów,
mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego polegające na błędnym uznaniu, iż wobec braku uregulowań w kwestii wstąpienia w stosunek najmu w ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, nie miał on zastosowania w niniejszej sprawie.
Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniósł, iż w jego ocenie organ II instancji nie uczynił zadość obowiązkom ciążącym na nim z mocy przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości kluczowych kwestii dla przedmiotowego postępowania, w szczególności nie ustosunkował się w sposób należyty do zarzutów stawianych w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 20 k.p.a. skarżący ponownie podniósł, iż organ I instancji nie jest organem uprawnionym do samodzielnego określania kategorii budynków w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Określenie rodzaju budynku wymaga wiedzy technicznej, która jest niezbędna do podjęcia decyzji o tym czy dany budynek spełnia kryterium zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. Zachowując należytą staranności przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ II instancji powinien zatem w sposób dokładny i zupełny ustalić stan prawny budynku położonego w miejscowości B. w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a przede wszystkim to, czy budynek ten może być uznany za budynek mieszkalny.
Przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji orzeczenia sądów administracyjnych nie znajdują natomiast zastosowania do niniejszego postępowania, gdyż odnoszą się do innych stanów faktycznych i prawnych, stąd też zastosowanie analogii do niniejszej sprawy oraz powoływanie się na powyższe rozstrzygnięcia w treści uzasadnienia skarżonej decyzji jest nieuzasadnione i błędne.
Skarżący podkreślił, że lokal mieszkalny przy ul. [...] został mu przydzielony w dniu 30 grudnia 1986 r. na mocy decyzji Urzędu Wojewódzkiego Komendy Wojewódzkiej Straży Pożarnej w L. z dniem 1 stycznia 1987 r. jako pracownikowi Komendy Wojewódzkiej Straży Pożarnej w L. Decyzja ta do dnia dzisiejszego jest decyzją prawomocną i fakt, iż od dnia 31 października 1989 r. nie jest już strażakiem nie ma dla powyżej decyzji żadnego znaczenia, w przypadku gdy nie została ona uchylona. W momencie przyznania mu lokalu mieszkalnego nie obowiązywały jeszcze przepisy ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Z dniem 1 listopada 1989 r. jego tytuł prawny do lokalu mieszkalnego uległ zatem przekształceniu w umowę o odpłatne używanie lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu jednostek samorządu terytorialnego zgodnie z ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. W myśl przepisu art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy stali się wraz z rodziną lokatorami tego lokalu. Organ II instancji niesłusznie zatem podnosi, iż nigdy nie posiadał on prawa do lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w L. Decyzja, na mocy której uzyskał to prawo, była prawomocna i nie była przedmiotem żadnego postępowania zmierzającego do stwierdzenia jej nieważności. Bezzasadne jest więc zastosowanie wobec skarżącego art. 83 ust. 1 pkt 7 i pkt 8 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej.
W ocenie skarżącego do niniejszej sprawy zastosowanie powinien mieć przepis art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Nie mają natomiast do niego zastosowania przepisy ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, gdyż przed wejściem w życie powyższej ustawy nie był już strażakiem.
Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny zasadności wniesionej przez W. M. skargi na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma uzasadnionych podstaw.
Decyzja nakazująca W. M. oraz członkom jego rodziny zwolnienie lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w L. wydana została na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 96 poz. 667 z późn. zm.). W świetle tych przepisów decyzję administracyjną o zwolnieniu lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych albo podległych mu organów wydaje się w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, znajdującego się w budynku przeznaczonym na cele służbowe lub na terenach zamkniętych, przez strażaka zwolnionego ze służby lub zajmowania lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że nieruchomość położona w L. przy ul. [...] zabudowana budynkiem administracyjno-mieszkalnym i gospodarczym pozostaje w zarządzie Komendy Wojewódzkiej PSP w L., a od 1965 r. znajduje się w posiadaniu tej Komendy.
Jak słusznie podniósł organ przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej oraz ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, i Służby Więziennej oraz ich rodzin, w sposób szczególny uregulowały status prawny lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz podległych mu organów.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 200l r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych albo podległych mu organów tylko wtedy, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. Przepis art. 83a ust. 7 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej odsyła zaś do przepisów ww. ustawy jedynie w sprawach nieuregulowanych w ustawie resortowej i wynikających z wzajemnych praw i obowiązków najemcy i wynajmującego.
Kwestie dotyczące lokali mieszkalnych dla strażaków będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych albo podległych mu organów regulują przepisy rozdziału 8 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej.
Powyższe przepisy w sposób szczególny regulują krąg osób, które są uprawnione do uzyskania tytułu prawnego do takiego lokalu, a także zasady przydzielania i zwalniania tych lokali. Uprawnienia mieszkaniowe określone w ustawie o Państwowej Straży Pożarnej przysługują wyłącznie strażakom, a W. M. w dniu wejścia w życie przepisów ustawy o Państwowej Straży Pożarnej (tj. 1 stycznia 1992 r.) nie był funkcjonariuszem pożarnictwa ani w rozumieniu tej ustawy, ani też dekretu z dnia 27 grudnia 1974 r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa (Dz. U. Nr 50 poz. 321).
W. M. wraz z rodziną uzyskał prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] znajdującym się w budynku przy ul. [...] w L. od dnia 1 stycznia 1987 r. na podstawie decyzji o przydziale lokalu z dnia [...] grudnia 1986 r. wydanej przez Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej w L. Skarżący był wówczas zatrudniony w Komendzie Wojewódzkiej Straży Pożarnej w L. na stanowisku [...].
Stosunek pracy z W. M. został jednak rozwiązany z dniem 31 października 1989 r. na prośbę funkcjonariusza na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 6 dekretu z dnia 27 grudnia 1974 r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa.
Z dniem rozwiązania stosunku służbowego oraz utraty statusu funkcjonariusza pożarnictwa skarżący utracił tym samym tytuł prawny do dalszego zajmowania lokalu znajdującego się w dyspozycji Komendanta Wojewódzki Straży Pożarnej w L.
Bez znaczenia w niniejszym postępowaniu dotyczącym zwolnienia zajmowanego lokalu pozostaje natomiast, podniesiona w decyzji organu odwoławczego kwestia, czy w świetle przepisów dekretu z dnia 27 grudnia 1974 r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa skarżący spełniał warunki do uzyskania w 1986 r. przydziału tego lokalu mieszkalnego.
Pismem z dnia 14 listopada 1990 r. Z-ca Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej w L. poinformował W. M., iż utracił on prawo pozostawania w zajmowanym lokalu mieszkalnym, zobowiązując go do zajęcia stanowiska w kwestii opuszczenia tego lokalu. Dopiero jednak na skutek zaleceń pokontrolnych z dnia 3 stycznia 2007 r. wydanych przez Najwyższą Izbę Kontroli, [...] Komendant Wojewódzki PSP podjął działania prawne mające na celu doprowadzenie do zwolnienia przez W. M. zajmowanego lokalu mieszkalnego.
Z uwagi na to, że W. M. na wezwanie organu nie zwolnił dobrowolnie lokalu mieszkalnego, zaszły podstawy do wydania przez właściwy organ decyzji o zwolnieniu zajmowanego lokalu.
Skarżący, jako były funkcjonariusz pożarnictwa zwolniony ze służby i nie posiadający uprawnień do emerytury lub renty w związku z pełnieniem służby w jednostkach ochrony przeciwpożarowej lub w Państwowej Straży Pożarnej, nie jest uprawniony do dalszego zajmowania lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Państwowej straży Pożarnej oraz znajdującego się w budynku przeznaczonym na cele służbowe.
Skarżący w 1986 r. uzyskał prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w L. w trybie administracyjnym na podstawie decyzji Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej o przydziale. Tryb administracyjny był więc właściwy także do orzekania przez właściwy organ o zwolnieniu lokalu w związku z utratą tytułu prawnego do jego zajmowania. Status prawny przedmiotowego lokalu od 1986 r. nie uległ zmianie, gdyż znajduje się on w budynku pozostającym w zarządzie Komendy Wojewódzkiej PSP w L. Stąd też organ prawidłowo wywiódł, iż do lokalu tego nie ma zastosowania przywołany przez skarżącego art. 30 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego.
Poczynione przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego ustalenia, odnośnie charakteru i przeznaczenia budynku znajdującego się na działce nr [...] w m. B., nie miały natomiast wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż przesłanką wydania decyzji nakazującej skarżącemu oraz członkom jego rodziny zwolnienie zajmowanego lokalu mieszkalnego nie był fakt posiadania przez jego małżonkę tytułu prawnego do domu mieszkalnego, lecz utrata przez skarżącego tytułu prawnego do zajmowania lokalu mieszkalnego znajdującego się w budynku przeznaczonym na cele służbowe Państwowej Straży Pożarnej.
W ocenie Sądu w zaskarżonych decyzjach nie można dopatrzyć się naruszenia przepisów prawa procesowego, w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Decyzje te nie noszą cech dowolności, organy obu instancji dokonał oceny zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego oraz wskazały na przesłanki, którymi kierowały się orzekając o zwolnieniu lokalu.
Z tej przyczyny należy stwierdzić, iż w obu zaskarżonych decyzjach brak jest jakichkolwiek istotnych uchybień formalnych, które uniemożliwiłyby Sądowi dokonanie prawidłowej oceny zarzutów skargi i wypowiedzenie się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem materialnoprawnym.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło