II GSK 627/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-06-14
Skład orzekający: Joanna Kabat-Rembelska, Hanna Kamińska, Ludmiła Jajkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty popełnienia przestępstw korupcyjnych przez egzaminatora na prawo jazdy, w związku z którymi zastosowano środki zapobiegawcze, stanowią wystarczającą podstawę do uznania utraty rękojmi należytego wykonywania obowiązków i uzasadniają skreślenie z ewidencji egzaminatorów, czy też wymaga to prawomocnego wyroku skazującego i czy w takiej sytuacji należy zawiesić postępowanie administracyjne?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że samo postawienie zarzutów popełnienia przestępstw korupcyjnych egzaminatorowi na prawo jazdy, nawet jeśli zastosowano środki zapobiegawcze, nie przesądza o utracie rękojmi należytego wykonywania obowiązków w stopniu obligującym do natychmiastowego skreślenia z ewidencji. Utrata rękojmi może być oceniona przez organ administracyjny na podstawie całokształtu cech i zdarzeń, nie wymagając prawomocnego wyroku skazującego. W związku z tym, rozstrzygnięcie kwestii winy przez sąd karny nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które obligowałoby do zawieszenia postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku P. Sz. o zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie jego skreślenia z ewidencji egzaminatorów na prawo jazdy. Postępowanie to zostało wszczęte w związku z zarzutami popełnienia przez P. Sz. przestępstw korupcyjnych. Organy administracji odmówiły zawieszenia, uznając, że zarzuty te podważają rękojmię należytego wykonywania obowiązków. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów, uznając, że naruszają one zasadę domniemania niewinności i że prawomocne rozstrzygnięcie sądu karnego jest zagadnieniem wstępnym uzasadniającym zawieszenie postępowania. Od tego wyroku skargi kasacyjne wnieśli Prokurator Apelacyjny i Samorządowe Kolegium Odwoławcze.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. Zasądził od P. Sz. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. kwotę 180 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Protokolant Bogusław Piszko po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych Prokuratora Apelacyjnego w G., Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 11 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Gd 2/10 w sprawie ze skargi P. Sz. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z ewidencji egzaminatorów 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G.; 2) zasądza od P. Sz. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Gd 2/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. w sprawie ze skargi P. Sz. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. (dalej: SKO w G.) z dnia [...] października 2009 r., nr [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z ewidencji egzaminatorów – uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Marszałka Województwa P. z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], i zasądził od SKO w G. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] Marszałek Województwa P. powołując się na przepisy art. 101 § 1 i art. 123 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej: k.p.a.) odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia P. Sz. (dalej skarżący) z ewidencji egzaminatorów na podstawie art. 113 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 110 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm. – dalej: p.r.d.). Z uzasadnienia wynika, że postępowanie w sprawie skreślenia P. Sz. z ewidencji egzaminatorów zostało wszczęte w związku z informacją o przedstawieniu mu zarzutów popełnienia przestępstw z art. 228 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ze zm. - dalej: k.k.), polegających na przyjmowaniu korzyści majątkowych w zamian za uzyskanie pozytywnych wyników egzaminów na prawo jazdy, w związku z pełnieniem funkcji publicznej egzaminatora P. Ośrodka Ruchu Drogowego w G. Skarżący złożył wniosek o zawieszenie postępowania w przedmiocie skreślenia z ewidencji egzaminatorów do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego. Organ stwierdził jednak, że zakończenie postępowania karnego nie stanowi zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 97 § 1 k.p.a. Ustalenie winy lub jej braku należy do sądu karnego, zaś w postępowaniu administracyjnym można stwierdzić istnienie lub brak przesłanek utraty rękojmi. Organ wskazał, że ustawodawca nie przewidział możliwości zawieszenia uprawnień egzaminatora, które występują w innych zawodach. Uzasadniając postanowienia powołał się na ochronę interesu indywidualnego, a także na interes społeczny.
Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez P. Sz. postanowieniem z dnia [...] października 2009 r., nr sygn. akt [...], SKO w G. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji, podzielając argumentację zawartą w jego uzasadnieniu. W ocenie Kolegium w sprawie nie występowało zagadnienie wstępne, od rozstrzygnięcia którego zależało wydanie decyzji kończącej postępowanie administracyjne. Organ wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy w związku z postawionymi zarzutami podważa wiarygodność P. Sz. jako egzaminatora i wskazuje na utratę rękojmi należytego wykonywania obowiązków, tym bardziej, że zarzuty te są uprawdopodobnione w znacznym stopniu – skoro zastosowano wobec niego środki zapobiegawcze w postaci poręczenia majątkowego, jak również zawieszenia w czynnościach służbowych egzaminatora.
Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. P. Sz. Domagając się uchylenia postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniósł, że dopiero skazanie prawomocnym wyrokiem sądu karnego za popełnienie przestępstwa spowoduje możliwość uznania, iż nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków egzaminatora. Skarżący wyjaśnił, że postawiono mu jedynie zarzut popełnienia przestępstwa, więc, niezależnie od przekonania organu administracji, winna znaleźć zastosowanie zasada domniemania niewinności. Ponadto skarżący podniósł, że organ odwoławczy nie tylko podzielił błędny pogląd organu pierwszej instancji, ale też zawarł w uzasadnieniu swego postanowienia stwierdzenia wykraczające daleko poza przedmiot sprawy. Przedmiotem postępowania zażaleniowego był wniosek
o zawieszenie postępowania, zaś organ odwoławczy w istocie rozstrzygnął, że skarżący powinien być z ewidencji egzaminatorów skreślony.
W odpowiedzi na skargę SKO w G. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. orzekł o uwzględnieniu skargi, ponieważ zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd I instancji wyjaśniając stan faktyczny sprawy stwierdził, że wobec skarżącego toczy się postępowanie karne, gdyż jest on podejrzany o popełnienie przestępstw o charakterze korupcyjnym, w związku z czym prokurator zastosował wobec niego środki zapobiegawcze takie jak poręczenie majątkowe i zawieszenie
w czynnościach służbowych egzaminatora. Dalej Sąd wyjaśnił, że do kwalifikacji wymaganych od egzaminatora należy, zgodnie z przepisem art. 110 ust. 1 pkt 9 p.r.d. rękojmia należytego wykonywania obowiązków. Utrata kwalifikacji niezbędnych dla pełnienia funkcji egzaminatora skutkuje skreśleniem z ewidencji egzaminatorów prowadzonej przez Marszałka Województwa.
Sąd rozpoznający sprawę podkreślił, że sam fakt wpisu do ewidencji egzaminatorów nie umożliwia samodzielnego przeprowadzania przewidzianych ustawą egzaminów. Mogą być one przeprowadzone jedynie przez egzaminatora zatrudnionego przez dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego na podstawie umowy
o pracę lub w pewnych przypadkach na podstawie umowy zlecenia o czym stanowi art. 109 ust. 1 i ust. 2 p.r.d.
Sąd I instancji nie podzielił poglądu organów, zgodnie z którym organy rozpatrując wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania administracyjnego stanęły na stanowisku, że samo postawienie egzaminatorowi zarzutów popełnienia przestępstw związanych z pełnioną przez niego funkcją skutkuje uznaniem, iż nie daje on rękojmi należytego wykonywania obowiązków, a co za tym idzie przesądzenie
o winie lub niewinności skarżącego prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie karne nie jest zagadnieniem wstępnym, którego rozstrzygnięcie uzasadniałoby zawieszenie postępowania w przedmiocie skreślenia z ewidencji egzaminatorów. Sąd zwrócił uwagę na przepis art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, w którym ustanowiono zasadę domniemania niewinności.
Nadto Sąd I instancji wyjaśnił, że zasada ta wyklucza opieranie negatywnych dla obywatela konsekwencji na samym fakcie postawienia mu zarzutów
i prowadzenia wobec niego postępowania karnego – dopóki nie dojdzie
do prawomocnego potwierdzenia jego winy – o ile w ochronie interesu publicznego konsekwencji takich, stosowanych tymczasowo, nie przewidują przepisy szczególne.
W ustawie p.r.d. nie ma unormowań dotyczących skutku przedstawienia zarzutów egzaminatorowi, natomiast istnieją unormowania odnośnie rękojmi należytego wypełniania obowiązków.
Zatem Sąd stwierdził jednoznacznie, że prawomocne ustalenie przez sąd karny popełnienia przez egzaminatora czynów korupcyjnych związanych z wykonywaniem przez niego funkcji, skutkować musiałoby stwierdzeniem, iż nie daje on takiej rękojmi, to jednak stwierdzenie, że samo postawienie mu zarzutów popełnienia takich czynów skutkuje utratą rękojmi, narusza zasadę domniemania niewinności.
W dalszej części rozważań, Sąd I instancji zauważył, że postanowieniem prokuratora z dnia [...] lutego 2009 r. wobec skarżącego został już zastosowany środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych egzaminatora,
w konsekwencji czego rozwiązano ze skarżącym stosunek pracy łączący go dotychczas z wojewódzkim ośrodkiem ruchu drogowego. W związku z tym, nie ma on żadnych możliwości wykonywania obowiązków egzaminatora i trudno dostrzec interes publiczny wymagający usunięcia skarżącego z ewidencji egzaminatorów jeszcze przed wydaniem przez sąd karny wyroku przesądzającego wiążąco o jego winie lub niewinności.
W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że same zarzuty prokuratorskie nie przesądzają o winie lub niewinności podejrzanego, a dzieje się to dopiero na mocy wyroku sądu karnego. Wyrok sądu karnego przesądzający winę skarżącego może skutkować stwierdzeniem utraty rękojmi należytego wykonywania obowiązków. Prawomocne rozstrzygnięcie przez sąd karny kwestii winy skarżącego jest zagadnieniem wstępnym uzasadniającym zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a. Postanowienia organów obu instancji, jako naruszające
w istotny sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, wymieniony wyżej przepis, zostały wyeliminowane z obrotu prawnego.
Od powyższego wyroku Prokurator Apelacyjny w G. wniósł skargę kasacyjną. Wyrok zaskarżył w całości. Wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G.
Na podstawie art. 174 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: - p.p.s.a.) Prokurator zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego – art. 110 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 113 ust. 1 pkt 1 ustawy p.r.d. poprzez błędną jego wykładnię,
2. naruszenie w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a.
Uzasadniając zarzuty skargi Prokurator Apelacyjny argumentuje, że z przepisów ustawy p.r.d. wynika, iż pojęcie "rękojmia należytego wykonywania obowiązków egzaminatora" jest znaczenie szersze niż pojęcie "nie karany". Ustawodawca dał wobec tego organowi szeroki margines uznania, czy dana osoba daje rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków, czy też nie.
Zdaniem Prokuratora Apelacyjnego, gdyby ustawodawca utożsamiał utratę rękojmi z prawomocnym skazaniem za jakiekolwiek przestępstwo, to niewątpliwie określając cechy kandydata na egzaminatora użyłby sformułowania "osoba nie karana". Uzyskanie prawomocnego wyroku skazującego byłoby konieczne w sytuacji, gdyby postępowanie w przedmiocie skreślenia z ewidencji egzaminatorów osób ubiegających się o uprawienie do kierowania pojazdami toczyło się na podstawie art. 110 ust. 1 pkt 6 p.r.d.
W ocenie Prokuratora Apelacyjnego do podjęcia kwalifikacji, że dana osoba nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków egzaminatora wystarczy każdy – oceniony przez organ jako negatywny – przejaw jego zachowania. Za taki organ uznał postawienie skarżącemu 9 zarzutów przyjęcia korzyści majątkowej w zamian
za pozytywny wynik egzaminu na prawo jazdy. Postawienie tych zarzutów mogło spowodować utratę zaufania, wzbudzić obawę o nieuczciwość egzaminatora, wiarygodność, rzetelność i obiektywizm, a także uzasadnioną obawę, że wskutek przestępczej działalności prawo jazdy mogły uzyskać osoby nieprzygotowane, nie posiadające odpowiednich kwalifikacji, stwarzające zagrożenie dla innych uczestników ruchu drogowego.
Prokurator Apelacyjny wywiódł, że organy podkreśliły, iż ustalenie winy należy do sądu karnego, a przedstawienie zarzutów popełnienia przestępstw korupcyjnych oceniły tylko w kontekście utraty rękojmi.
Uzasadniając prawidłowość działania organów administracyjnych, Prokurator Apelacyjny stwierdził, że kwestia prawomocnego skazania za przedstawione zarzuty nie ma charakteru zagadnienia wstępnego, który obliguje organ na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do zawieszenia postępowania administracyjnego, co uzasadnił treścią uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn.
I OPS 10/09.
Skargę kasacyjną od tego samego wyroku wniosło również SKO w G. Wyrok zaskarżyło w całości. Wniosło o jego uchylenie (bez określenia, czy w całości, czy w części) i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku
i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G.
do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi Kolegium zarzuciło:
1) naruszenie prawa materialnego - art. 110 ust. 1 pkt 9 oraz art. 113 ust. 1 pkt 1 ustawy p.r.d., a także art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędną wykładnię
i przyjęcie, że postępowanie prowadzone w przedmiocie skreślenia z ewidencji egzaminatorów z uwagi na utratę rękojmi należytego wykonywania obowiązków należy zawiesić do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd karny poprzez orzeczenie w przedmiocie winy sprawcy;
2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że postanowienia organów administracji w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania naruszają art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w sposób mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej SKO w G. podniosło,
że dla uznania, czy w rozpoznawanej sprawie wystąpiło zagadnienie wstępne musiałaby zaistnieć sytuacja, w której organ administracji nie mógłby samodzielnie ustalić, czy zaistniała ustawowa przesłanka skreślenia skarżącego z ewidencji egzaminatorów.
Zdaniem Kolegium, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. błędnie postawił znak równości pomiędzy utratą rękojmi a prawomocnym skazaniem. Sąd
I instancji "wymusił" w ten sposób na organach administracji zawieszenie postępowania w celu ustalenia okoliczności, która nie ma przesądzającego znaczenia dla prowadzonego postępowania, i która nie jest przeszkodą do wydania decyzji. Zupełnie odrębną kwestią jest, czy postawienie komuś zarzutów prokuratorskich stanowi wystarczającą przesłankę do skreślenia w drodze decyzji z listy egzaminatorów na prawo jazdy.
Kolegium, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych
w zbliżonych stanach faktycznych, argumentuje dalej, że samo postawienie zarzutów spowodować może utratę statusu zawodowego.
Odnośnie zaś zarzutu naruszenia przepisów postępowania, to polegało ono na błędnym uchyleniu wydanych przez organy postanowień, podczas gdy prawidłowa ocena prawna powinna prowadzić do wydania przez Sąd wyroku oddalającego skargę. W tym kontekście naruszenie prawa materialnego ma istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem prawidłowe rozstrzygnięcie powinno być odmienne od podjętego.
Skarżący nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na żadną ze skarg kasacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zakres kontroli sądu odwoławczego w stosunku do zaskarżonego orzeczenia jest zdeterminowany, poza przypadkami nieważności postępowania, które w niniejszej sprawie nie występują, granicami środka zaskarżenia. Stosownie bowiem do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Przystępując do rozpoznania niniejszych skarg kasacyjnych należy wskazać, iż zostały one oparte na obu podstawach kasacyjnych, o jakich mowa w art. 174 p.p.s.a.
Ich autorzy zarzucili Sądowi I instancji, iż dokonując błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego (art. 110 ust. 1 pkt 9 oraz art. 113 ust. 1 pkt 1 p.r.d.) doprowadził on do naruszenia, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, przepisów postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.).
Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu wyraził mianowicie pogląd, iż o utracie rękojmi należytego wykonywania obowiązków egzaminatora na prawo jazdy, można dopiero mówić w sytuacji, gdy popełnienie przestępstwa zostanie przesądzone prawomocnym rozstrzygnięciem przez sąd karny. Zdaniem Sądu, przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do naruszenia konstytucyjnej zasady niewinności. W konsekwencji Sąd przyjął, że kwestia winy skarżącego stanowi zagadnienie wstępne w postępowaniu w przedmiocie skreślenia z ewidencji egzaminatorów, co z kolei uzasadnia zawieszenie tego postępowania (na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.) do czasu wydania wyroku przez sąd karny.
Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Na konstrukcję "zagadnienia wstępnego", o jakim mowa w powołanym przepisie, składają się cztery istotne elementy, a mianowicie: zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego i dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej; jego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem; wymaga ono "uprzedniego" rozstrzygnięcia, a więc musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, a ponadto istnieje bezpośrednia zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.
O wystąpieniu czwartego elementu, w istocie najważniejszego w konstrukcji zagadnienia wstępnego, decyduje treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Ustalenie istnienia tego związku należy do organu prowadzącego postępowanie administracyjne.
Podstawą materialnoprawną decyzji o skreśleniu z ewidencji egzaminatorów stanowi art. 113 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 110 ust. 1 pkt 2-9 p.r.d.
Zgodnie z art. 113 ust. 1 pkt 1 p.r.d. Marszałek województwa skreśla egzaminatora z ewidencji, jeżeli nie spełnia on warunków określonych w art. 110 ust. 1 pkt 2-9. W stanie sprawy, na podstawie informacji Prokuratury Krajowej o przedstawieniu P. Sz. zarzutów w dniu [...] lutego 2009 r. o przestępstwo z art. 228 § 1 Kodeksu karnego, Marszałek Województwa P. wszczął postępowanie w stosunku do podejrzanego, w celu ustalenia czy zachodzą okoliczności uzasadniające skreślenie go z ewidencji egzaminatorów, w związku z utratą rękojmi należytego wykonywania swoich obowiązków. W świetle art. 110 ust. 1 pkt 9 powołanej ustawy dawanie rękojmi należytego wykonywania obowiązków stanowi jeden z wymogów, które musi spełnić egzaminator, aby zostać wpisany na listę egzaminatorów na prawo jazdy.
Ustawodawca nie podał zakresu znaczeniowego zwrotu "daje rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków", jak też samego pojęcia "rękojmia", wobec tego należy odwołać się do definicji zawartej w Słowniku Języka Polskiego PWN, według którego rękojmia to "poręczenie, zagwarantowanie czegoś, gwarancja, zabezpieczenie, pewność, zapewnienie o czymś, przyrzeczenie czegoś". Obowiązki egzaminatora mają szczególny charakter. Jest on osobą zaufania publicznego, co niewątpliwie uzasadnia stosowanie wobec niego surowszych kryteriów oceny. W związku z czym należy przyjąć, iż na "rękojmię należytego wykonywania obowiązków" składa się całokształt cech charakteru, jak: szlachetność, prawość, sumienność, bezstronność i właściwości osobistych egzaminatora na prawo jazdy, a także zdarzenia i okoliczności związane z jego osobą. Powstały w ten sposób wizerunek powinien dać gwarancję, iż osoba ta będzie wykonywała swoje obowiązki rzetelnie i bezstronnie, bezwzględnie przestrzegając prawo. Dlatego też każde pojawiające się podejrzenie nierzetelności uprawnia do uznania, że egzaminator nie daje rękojmi należytego wykonywania swoich obowiązków. Zwłaszcza, gdy wobec egzaminatora został postawiony zarzut popełnienia czynów korupcyjnych w związku z wykonywaniem przez niego funkcji egzaminatora na prawo jazdy oraz został zastosowany środek zapobiegawczy w postaci poręczenia majątkowego i zawieszenia w czynnościach służbowych związanych z wykonywaną pracą egzaminatora.
Kryterium "rękojmi należytego wykonywania obowiązków" ma bowiem służyć zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu moralnego i zawodowego egzaminatora. Nadto przepisy regulujące omawianą materię nie uzależniają wykazania braku rękojmi należytego wykonywania obowiązków od wcześniejszego uzyskania prawomocnego skazania za jakiekolwiek przestępstwo. Gdyby wolą ustawodawcy było nadanie innego znaczenia omawianemu pojęciu, to uregulowałby je chociażby w ten sposób jak to uczynił w pkt 5 ust. 1 art. 110 p.r.d. (egzaminatorem kandydatów na kierowców może być osoba, która nie była karana wyrokiem sądu za przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym). Należy także wskazać, iż dokonana przez organy interpretacja pkt 9 ust. 1 art. 110 p.r.d. nie narusza konstytucyjnej zasady niewinności, wyrażonej w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, w myśl której każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Przede wszystkim prowadzone przez organ postępowanie administracyjne nie dotyczy materii należącej do wyłącznej kompetencji sądu karnego i nie przesądza o istnieniu winy. Pojęcie winy, co do zasady, jest przypisane postępowaniu karnemu, w którym sąd dokonując kwalifikacji prawnej czynu, orzeka o winie i karze. Organ administracyjny w postępowaniu o skreślenie z ewidencji egzaminatorów nie rozstrzyga czy egzaminator popełnił przestępstwo, a jedynie na podstawie posiadanych informacji dokonuje oceny czy zachowanie egzaminatora gwarantuje należyte wykonywanie obowiązków, innymi słowy czy daje rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków. Niewątpliwie ustalenia w tym zakresie należą do właściwości organu administracyjnego prowadzącego postępowanie w sprawie skreślenia z listy egzaminatorów i powinny być dokonane przez ten organ we własnym zakresie. Zauważyć wypada także, że zagadnieniem wstępnym może być tylko zagadnienie prawne. Przy czym nie chodzi tu o wyjaśnienie nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, przez które w rozumieniu przepisu należy uznać czynność prawną (procesową) organu lub sądu, o charakterze władczym i decydującym, zarówno konstytutywną, jak i deklaratoryjną. W określonych sytuacjach "rozstrzygnięcie" mogą stanowić też czynności stron procesowych dokonane przed organem procesowym.
Podsumowując, należy więc stwierdzić, iż Sąd I instancji naruszył wskazane w skardze kasacyjnej przepisy prawa.
Podejmowane przez organ czynności mające na celu wyjaśnienie czy skarżący przestał spełniać wymóg, o jakim mowa w art. 110 ust. 1 pkt 9 p.r.d., nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., co uzasadniałoby zawieszenie postępowania w sprawie skreślenia z ewidencji egzaminatorów.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło