II SA/Ol 974/09
WyrokWSA w Olsztynie2010-01-12
Skład orzekający: Katarzyna Matczak, Alicja Jaszczak-Sikora, Marzenna Glabas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ustanowiona prawomocnym postanowieniem sądu powszechnego służebność drogi koniecznej, obejmująca prawo przejazdu i przechodu przez działkę obciążoną, stanowi wystarczające prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, umożliwiające uzyskanie pozwolenia na budowę drogi dojazdowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ustanowiona prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego służebność drogi koniecznej, obejmująca prawo przejazdu i przechodu przez działkę obciążoną, stanowi prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego. Organy administracji publicznej nie mogą tworzyć przeszkód w wykonywaniu prawnie nałożonego obowiązku na inny podmiot, a prawomocne orzeczenie sądu w tym zakresie podlega wykonaniu. W przypadku braku technicznej możliwości wykonywania prawa służebności, należy ją bezwzględnie umożliwić.Stan faktyczny
Skarżący J.S. wystąpił o pozwolenie na budowę drogi dojazdowej na działkach nr 21/3 i 27/7, powołując się na ustanowioną prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego służebność drogi koniecznej przez działkę nr 27/7. Organy administracji odmówiły wydania pozwolenia, uznając, że służebność nie stanowi wystarczającego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Po kolejnych decyzjach i odwołaniach sprawa trafiła do WSA, który uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji (Starosty). Zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 12 stycznia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Marzenna Glabas Protokolant Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2010 roku sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę drogi 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J. S. kwotę 740 zł (słownie: siedemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
W dniu 4 grudnia 2008r. J.S. wystąpił do Starosty z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę na działkach o nr 21/3 i 27/7 drogi dojazdowej do nieruchomości przy ulicy H. 12A i 12B w G. położonej na działkach nr 21/1 i 21/2. Dołączył projekt budowlany, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz decyzję o warunkach zabudowy. Na żądanie organu strona uzupełniła wniosek przedkładając pismo z 29 grudnia 2008r. wraz z załącznikami.
Postanowieniem z 12 stycznia 2009r. Starosta nałożył na stronę obowiązek uzupełnienia wniosku o uzgodnienie odprowadzenia wód opadowych do istniejącej kanalizacji deszczowej z właściwym zarządcą sieci oraz uzgodnienie włączenia projektowanej drogi dojazdowej do ulicy S. z jej zarządcą (działka nr 27/7).
Wnioskodawca zakwestionował wydane postanowienie wskazując na postanowienie z 17 października 2008r., którym Sąd Rejonowy w G. ustanowił na rzecz każdoczesnych właścicieli nieruchomości o nr działek 21/1 i 21/2 służebność drogi koniecznej przez działkę nr 27/7. W związku z tym uznał za zbędne i przedłużające postępowanie żądanie przedłożenia uzgodnienia wyłączenia projektowanej drogi dojazdowej z właścicielem ww. działki - Spółkę S.
Pismem z 29 stycznia 2009r. Spółka S. stwierdziła, że postanowienie Sądu Rejonowego w G. z 17 października 2008r. nie jest uprawnieniem do dysponowania nieruchomością nr 27/7 na cele budowlane. Ponadto Spółka podała, że nie uzgodni przedłożonej dokumentacji do czasu jej poprawienia w sposób uwzględniający postanowienie Sądu i decyzje innych organów oraz poszanowania interesu osób trzecich.
Decyzją z dnia 5 lutego 2009r. Starosta odmówił zatwierdzenia projektu i wydania decyzji o pozwoleniu na budowę drogi dojazdowej na działkach 21/3 i 27/7 do nieruchomości przy ulicy H. 12A i 12B w G. (działek nr 21/1 i 21/2). W uzasadnieniu wskazano, że inwestor nie uzyskał w zakreślonym terminie wszystkich uzgodnień żądanych w postanowieniu z 12 stycznia 2009r.
Na skutek złożonego odwołania Wojewoda decyzją z 25 marca 2009r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wskazano na konieczność jednoznacznego wyjaśnienie prawa inwestora do dysponowania działką nr 27/7 na cele budowlane, z uwagi na zakwestionowanie tego prawa przez właściciela – Spółkę S. Dodatkowo wskazano, że załączona do odwołania kopia postanowienia Sądu Rejonowego z 17 października 2008r. uprawdopodabnia zarzut Spółki S. zawarty w piśmie z 29 stycznia 2009r.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta decyzją z 14 kwietnia 2009r. odmówił zatwierdzenia projektu i wydania decyzji o pozwoleniu na budowę drogi dojazdowej. W uzasadnieniu podano, że po analizie akt sprawy, w tym postanowienia Sądu Rejonowego z 17 października 2008r. uznano, iż dokument ten nie uprawnia inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Wobec złożenia przez inwestora odwołania Wojewoda decyzją z 29 maja 2009r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewoda uznał, że organ administracji architektoniczno-budowlanej nie ma uprawnień do oceny prawdziwości złożonego przez inwestora oświadczenia, którego w razie wątpliwości powinien wezwać i pouczyć o konsekwencjach niewycofania oświadczenia lub nieusunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W ostateczności organ ten ma obowiązek powiadomić prokuraturę o poświadczeniu nieprawdy. Nie może natomiast ustalać we własnym zakresie, że oświadczenie wnioskodawcy jest nieprawdziwe.
Po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 18 czerwca 2009r. i zawiadomieniu Prokuratury Rejonowej o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, Starosta decyzją z "[...]" nr "[...]", działając na podstawie art. 104 Kpa i art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo Budowlane, odmówił zatwierdzenia projektu i wydania decyzji o pozwoleniu na budowę drogi dojazdowej. W uzasadnieniu podano, że Prokurator Prokuratury Rejonowej zatwierdził postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa dotyczącego podejrzenia poświadczenia nieprawdy w oświadczeniu inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Niemniej z analizy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 17 października 2008r. wynika, że inwestor posiada służebność przechodu i przejazdu przez działkę o numerze geodezyjnym 27/7 (stanowiącą własność Spółki S.), z zastrzeżeniem wykonywania wjazdu na działkę nr geodezyjny 21/3 na zasadzie prawa skrętu. W związku z tym uznano, że obowiązek wskazania uprawnienia do wykonywania robót budowlanych, jak też zakresu tych robót musi wynikać wprost z treści służebności i nie może być domniemany. Z treści służebności nie tylko powinno wynikać pozwolenie na dokonanie robót, ale także określenie ich zakresu, gdyż jest ona z reguły ograniczeniem wykonywania praw właścicielskich, zatem jej zakresu oraz sposobu wykonania nie można interpretować. Jeżeli zostanie ustanowiona służebność przejazdu i przechodu, bez wskazania zakresu robót budowlanych, nie będzie ona stanowiła prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Od tej decyzji J.S. złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie oraz rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, poprzez wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę drogi dojazdowej, zgodnie z wnioskiem z 4 grudnia 2008r. Podał, że inwestycja polegać będzie wyłącznie na poprawieniu i utwardzeniu istniejącej drogi gruntowej przebiegającej przez działkę o nr 21/3 stanowiącej własność Miasta, wzdłuż której to działki ustanowiono aktem notarialnym na jego rzecz służebność przejazdu i przechodu w celu umożliwienia dostępu do drogi publicznej (ul. P.) z działek 21/1 i 21/2, przebiegającej przez pas drogowy ulicy S. i dalej ulicą S. (działka 27/7) do ulicy P. (droga publiczna). W ocenie strony bezsprzecznie przysługuje jej uprawnienie do dysponowania częścią nieruchomości - działki 27/7 jak i 21/3 na cele budowlane bezpośrednio związane z umożliwieniem prawidłowej i bezpiecznej przejezdności szlaku (drogi koniecznej) ustanowionej na częściach tych nieruchomości, który to cel wykazany został we wniosku z 4 grudnia 2008r. W tym zakresie przywołany został wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 maja 1999r. sygn. akt SK 9/98.
Wojewoda decyzją z "[...]" nr "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że służebność należy do kategorii ograniczonych praw rzeczowych, a zatem do kategorii wymienionej w art. 3 ust. 11 Prawa budowlanego jako potencjalne prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jednakże o tym, czy konkretna służebność może stanowić podstawę prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane decydował będzie zakres tej służebności. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ przyjął, że służebność powinna jednoznacznie określać nieruchomość oraz charakter robót i obiektów budowlanych, jakie mają być na niej wykonywane. Na tej podstawie uznano, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny oświadczenia inwestora z 29 stycznia 2009r. o posiadanym prawie do dysponowania działką o nr 27/7 w G. na cele budowlane. Z treści postanowienia Sądu Rejonowego z 17 października 2008r. orzekającego o ustanowieniu służebności drogi koniecznej nie wynika bowiem prawo inwestora do dysponowania działką o nr 27/7 w G. na cele budowlane, w zakresie objętym projektem budowlanym, załączonym do wniosku o pozwolenie na budowę z 4 grudnia 2008r.
Na tą decyzję J.S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Olsztynie wnosząc o jej uchylenie, jak również poprzedzającej ją decyzji Starosty, jako wydanych z naruszeniem przepisów prawa - art. 3 pkt 11 i art. 35 Prawa budowlanego, art. 285 Kodeksu cywilnego jak również art. 6, 7 i 8 Kpa.
Skarżący podkreślił, że inwestycja polega wyłącznie na poprawie i utwardzeniu istniejącej drogi. Zarzucił, że bezsprzecznie przysługuje mu uprawnienie do dysponowania częścią nieruchomości - działki 27/7 jak i 21/3 na cele budowlane bezpośrednio związane z umożliwieniem prawidłowej i bezpiecznej przejezdności szlaku (drogi koniecznej) ustanowionej na częściach tych nieruchomości, który to cel wynika z treści wniosku z 4 grudnia 2008r. i przedłożonych do niego załączników. Spółka S. nie jest zaś uprawniona do dokonywania uzgodnień ani wydawania opinii, o których mowa w art. 32 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego jak i innych przepisów szczególnych, gdyż nie jest organem w rozumieniu przepisów prawa administracyjnego ani zarządcą dróg w rozumieniu przepisów szczególnych m.in. ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych. Oznacza to, że organy orzekające w sprawie nie miały podstaw prawnych do nałożenia obowiązku przedłożenia uzgodnień. Ustanowienie na jego rzecz prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z 17 października 2008r. służebności drogi koniecznej jest wystarczającym prawem do dysponowania nieruchomością w celu wykonywania poprawnie i bezpiecznie przejazdu i przechodu. Nie jest zasadne ponowne żądanie przedłożenia stosownych uzgodnień, gdyż oznaczałoby to kwestionowanie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. Z analizy przepisów Kodeksu cywilnego (art. 285 i nst.) wynika, iż istotą służebności polegającej na prawie przejazdu i przechodu ustanowionego na nieruchomości jest możliwość faktycznego wykorzystywania tego prawa przez uprawniony podmiot, zgodnie z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem - w tym przypadku możliwości przechodu i przejazdu przez pojazdy, wytyczonym szlakiem przez nieruchomości obciążone. Skarżący powołał się ponadto na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 maja 1999r. sygn. akt SK 9/98.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Podkreślił, że służebność przejazdu i przechodu, nie może być utożsamiana z prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Dodał, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze inwestycja dotyczy budowy drogi dojazdowej, nie zaś poprawienia i utwardzenia istniejącej drogi gruntowej.
Na rozprawie w dniu 12 stycznia 2010r. skarżący wyjaśnił, że droga przebiegająca przez działkę Gminy jest drogą żwirową, którą skarżący chce utwardzić by swobodnie przejeżdżać. Natomiast na działce Spółki S., na której ustanowiono służebność drogi koniecznej, usytuowany jest krawężnik o wysokości 15 cm, który uniemożliwia wjazd i celem skarżącego jest jego obniżenie tak, aby mógł korzystać ze służebności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: ustawą ppsa. W związku z tym sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy ppsa.).
Uwzględniając stan faktyczny będący podstawą dla podjętego rozstrzygnięcia przez organy administracji oraz istniejący stan prawny Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak też utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie obu rozstrzygnięć z obrotu prawnego.
Przedmiotem skargi w rzeczonej sprawie jest decyzja Wojewody z "[...]"nr "[...]", którą utrzymano w mocy decyzję Starosty z "[...]" odmawiającą odwołującemu zatwierdzenia projektu i wydania pozwolenia na budowę drogi dojazdowej na działkach 21/3 i 27/7 do nieruchomości przy ulicy H. 12A i 12B w G. (do działek skarżącego o numerach geodezyjnych 21/1 i 21/2). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 35 ust. 3 i art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U z 2006r., Nr 156, poz. 1118, ze zm.).
Zgodnie z art. 35 ust. 3 tej ustawy w razie stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust. 1, właściwy organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę. Stosownie zaś do art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto: złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W tym zakresie organy zarzuciły skarżącemu niewykazanie się prawem do dysponowania objętą wnioskiem nieruchomością (częścią działki nr 27/7) na cele budowlane. Pod pojęciem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stosownie do art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych.
Z przekazanych akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący wraz z małżonką legitymuje się ograniczonym prawem rzeczowym do działek objętych wnioskiem o pozwolenie na budowę - służebnością drogi koniecznej w postaci prawa przejazdu i przechodu przez stanowiącą własność Gminy Miasta działkę nr 21/3, na podstawie aktu notarialnego z 22 lipca 2005r. Rep. "[...]", oraz służebnością drogi koniecznej w postaci prawa przejazdu i przechodu przez będącą własnością Spółki S. część działki nr 27/7 z zastrzeżeniem wykonywania wjazdu na działkę o nr 21/3 na zasadzie prawoskrętu, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z 17 października 2008r. Organy orzekające w sprawie uznały za niewystarczającą treść służebności drogi koniecznej ustanowionej przez sąd powszechny ze względu na zakres tej służebności, którą zinterpretowano jako niewystarczającą do zaliczenia tego prawa do kategorii praw wymienionych w art. 3 ust. 11 Prawa budowlanego jako prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W tym miejscu wyjaśnić należy, iż ograniczone prawa rzeczowe to prawa na rzeczy cudzej, a polski system prawa cywilnego opiera się na zasadzie zamkniętego katalogu tych praw, do których należy m.in. służebność. Jak wynika z ugruntowanego stanowiska przedstawicieli nauki (por. Prawo budowlane-Komentarz, pod red. Z. Niewiadomskiego, Wydanie 3, C.H. Beck, Warszawa 2009, str. 70 i n.) służebności gruntowe są prawami, których celem jest zwiększenie użyteczności jednej nieruchomości (władnącej) kosztem nieruchomości obciążonej, będącej własnością innego podmiotu. Jest to prawo związane z nieruchomością, stanowi jej część składową i nie może być wobec tego odrębnym przedmiotem obrotu. Źródłem powstania służebności gruntowych może być umowa, orzeczenie sądu, zasiedzenie lub decyzja administracyjna w przypadkach określonych przepisem szczególnym. Może być zatem prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oparte na tytule prawnym wynikającym ze służebności gruntowej.
W rozpoznawanej sprawie organy architektoniczno - budowlane negują prawo skarżącego do dysponowania nieruchomością - działką nr 27/7 na cele budowlane, stanowiącą własność Spółki S. Skoro jednak skarżący swoje uprawnienie wywodzi z orzeczenia Sądu Rejonowego z dnia 17 października 2008r., to zakres tej służebności należy odczytywać z pełnego brzmienia rozstrzygnięcia tego Sądu. Natomiast w aktach tej sprawy znajduje się jedynie sentencja postanowienia z 17 października 2008r. podczas, gdy z jej treści wynika, iż integralną jej częścią stanowi wariant I opinii sporządzonej w dniu 4 sierpnia 2008r. przez biegłego sądowego z zakresu geodezji inż. J. Prądzyńskiego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza tezę, iż organy podejmując rozstrzygnięcie w tej sprawie nie znały pełnej treści orzeczenia z dnia 17 października 2008r., jak też jego uzasadnienia, o ile zostało sporządzone. To zaś stanowi, iż rozpatrując sprawę organy obu instancji naruszyły zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej: Kpa, bowiem niewyjaśniły stanu faktycznego sprawy w sposób jednoznaczny i pełny. Naruszono także przepis art. 77 § 1 Kpa obligujący organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wobec braku pełnego postępowania wyjaśniającego w tej sprawie nie sposób podjąć rozstrzygnięcia co do posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Nadto opierając się tylko na sentencji postanowienia z 17 października 2008r. bezsporna pozostaje okoliczność ustanowienia przez Sąd Rejonowy na rzecz skarżącego, jak również na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości gruntowej położonej w G. przy ul. H. 12A, składającej się z działek o nr 21/1 i 21/2 służebność drogi koniecznej przez działkę nr 27/7 polegającą na szczegółowo opisanym prawie przejazdu i przechodu przez jezdnię urządzonej na tej działce ulicy S. oraz przez część pobocza ulicy S. przylegającą do granicy działki nr 21/3, z zastrzeżeniem wykonywania wjazdu na działkę o nr 21/3 na zasadzie prawoskrętu, zgodnie z wariantem I wskazanej wyżej opinii biegłego. Tak opisane prawo wykonywania służebności drogi koniecznej pozwala na stwierdzenie, że organy orzekające w sprawie błędnie interpretują pojęcie służebności w odniesieniu do zdefiniowanego w prawie budowlanym pojęcia "dysponowania nieruchomością na cele budowlane" - art. 3 pkt 11 tej ustawy.
Z definicji służebności gruntowej (art. 285 ustawy z 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny - Dz.U. Nr 16, poz. 93, ze zm.) wynika, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać z nieruchomości obciążonej tylko w oznaczonym zakresie. Jednak aby mówić o prawidłowym korzystaniu z rzeczy należy umożliwić uprawnionemu faktyczne wykorzystywanie tego prawa, jak zasadnie podnosi skarżący, zgodnie z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem - w tym przypadku możliwość wykonywania przechodu i przejazdu wytyczonym szlakiem przez nieruchomości obciążone oraz umożliwienie stosownego wjazdu.
Wyrazem tego jest pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z 6 marca 1984r. sygn. akt III CRN 29/84 (OSNC 1984/10/180, Lex nr 2990), w którym Sąd uznał, że służebność gruntową (art. 285 KC) uważa się za część składową nieruchomości władnącej (art. 50 KC). Właściciela tej nieruchomości obciąża więc obowiązek ponoszenia kosztów przeprowadzenia zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności drogi koniecznej, przede wszystkim zaś wykonywania takich urządzeń na gruncie, które umożliwiają dogodny dostęp z tej nieruchomości do drogi publicznej.
Skoro skarżący dąży, jak wynika z akt tej sprawy, do wykonania prawa służebności drogi koniecznej w ramach samodzielnej inwestycji, to nie można mu odmówić takiego uprawnienia. To sąd powszechny w cytowanym orzeczeniu z 17 października 2008r. określił służebność drogi koniecznej jednoznacznie i precyzyjnie, zastrzegając wyraźne prawo wykonywania wjazdu na działkę o nr 21/3. Organy administracji publicznej nie mogą zatem tworzyć przeszkód w wykonywaniu prawnie nałożonego obowiązku na inny podmiot. Ustanowiona zgodnie z prawem służebność drogi koniecznej stanowi bowiem prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane związane z wykonywaniem prawa wjazdu, przejazdu i przechodu. Prawomocne orzeczenie Sądu Rejonowego w tym zakresie podlega wykonaniu, a w razie, gdy nie ma technicznej możliwości wykonywania tego prawa, należy bezwzględnie je umożliwić. Potwierdził to Trybunał Konstytucyjny w powoływanym przez skarżącego wyroku z 25 maja 1999r. sygn. akt SK 9/98 (OTK 1999/4/78, Lex nr 37323) stwierdzając, że do istoty służebności drogowej należy prawo do korzystania z przejazdów, przechodów i przegonów, ale również prawo do utrzymania szlaku w stanie zdatnym do przejazdów.
Wskazać należy w tym miejscu, iż przywołany przez Wojewodę wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z 11 maja 2000r. sygn. akt SA/Rz 2826/98, nie mógł być uwzględniony w tej sprawie, bowiem dotyczył zupełnie odmiennego stanu faktycznego. Powołane orzeczenie dotyczyło bowiem odmowy udzielenia pozwolenia na budowę przyłącza gazowego do budynku mieszkalnego w sytuacji, gdy przyłącze miało być położone na cudzej działce, a inwestor nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane związane z ta inwestycją, gdyż powoływał się jedynie na przysługującą mu służebność drogi koniecznej w zakresie przejazdu i przegonu, nie zaś wykonania przyłącza gazowego do budynku. Planowana zatem inwestycja nie miała nic wspólnego ze służebnością drogi koniecznej.
Ponownie rozpatrując sprawę organ architektoniczno – budowlany uwzględni ocenę prawną wyrażoną w wyroku Sądu, poprzedzając rozstrzygnięcie uzupełniającym postępowaniem wyjaśniającym w kierunku wskazanym przez Sąd.
Reasumując, mając na uwadze wskazane wyżej uchybienia Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem powołanych przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania obejmujących zwrot wpisu oraz koszty zastępstwa prawnego świadczonego przez profesjonalnego pełnomocnika, orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 tej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Na mocy art. 152 powołanej ustawy stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło