II OSK 1372/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1830/09 w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Z. P. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z dnia [...] lipca 2009 r. cofającą Z. P. pozwolenie na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu wskazał, że Sąd Rejonowy w Białogardzie – Sąd Grodzki w Świdwinie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie o sygn. akt VII K [...] uznał Z. P. winnym prowadzenia w dniu 6 lutego 2009 r. na drodze publicznej samochodu w stanie nietrzeźwości (0,90 mg/l i 0,85 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu), za co na podstawie art. 178a § 1 k.k. wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, warunkowo zawieszając jej wykonanie na 2-letni okres próby, karę grzywny, zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 1 roku oraz świadczenia pieniężne. Wyrok ten uprawomocnił się. Organy Policji uznały, iż powyższe skazanie wyczerpuje dyspozycję art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji i uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń, argumentując, że od posiadaczy broni wymaga się nieskazitelnej opinii, która wiąże się przede wszystkim z poszanowaniem porządku prawnego. Strona dopuszczając się przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji takiej gwarancji nie daje, a zatem istnieje w stosunku do niej obawa, o której stanowi art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Prawomocny wyrok Sądu, potwierdzający fakt popełnienia przestępstwa wiąże organy Policji w postępowaniu administracyjnym, co do ustalenia faktycznych i prawnych przesłanek rozstrzygnięcia sprawy. Z. P. przestępstwo przewidziane w art. 178a § 1 k.k. popełnił, a więc jako posiadacz pozwolenia na broń, utracił wiarygodność co do zgodnego z prawem posiadania i używania broni. Nie można bowiem wykluczyć, że będąc w stanie nietrzeźwości nie sięgnie po broń, stwarzając zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w tym dla życia lub zdrowia własnego lub innych osób. Nie ma więc znaczenia, że przestępstwo, za które został prawomocnie skazany nie miało bezpośredniego związku z bronią, ponieważ dla zastosowania przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji ustawodawca takiego warunku nie ustalił. Organ podkreślił, że prawomocny wyrok Sądu skazujący Z. P. jest decydujący w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1830/09, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wywodził, że dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji nakazuje organowi Policji cofnięcie pozwolenia na broń w przypadku, gdy daną osobę można uznać za należącą do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6, tj. do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa. Przepis ten ma charakter obligatoryjny w części, gdy cofnięcie pozwolenia na broń jest następstwem skazania osoby legitymującej się pozwoleniem na broń prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo następstwem toczącego się postępowania karnego o popełnienie takiego przestępstwa przez osobę legitymującą się zezwoleniem na posiadanie broni palnej. Wówczas, zgodnie z treścią przepisu ustawy oraz utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt II OSP 4/09), organ jest zobowiązany cofnąć pozwolenie na broń. Jednak w sprawie organ zastosował dyspozycję art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy z uwagi na uznanie, iż wobec skarżącego istnieje obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, nie powołując się wprost na przesłanki szczególne zawarte w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji (skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo toczenie się postępowania karnego o popełnienie takiego przestępstwa). Uznanie takie wymaga wykazania przez organ istnienia powyższej obawy. Jest elementem ocennym i wymaga rzetelnego uzasadnienia z jakich przyczyn organ twierdzi, iż wobec skarżącego istnieje obawa użycia przez niego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Z kolei ustalenie, w drodze takiego uznania, istnienia powyższej obawy, nakłada na organ obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń. Organ w sposób prawidłowy uzasadnił istnienie obawy, że Z. P. może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Organ wskazał tu przede wszystkim na dalece lekceważący stosunek skarżącego do porządku prawnego, przejawiający się prowadzeniem na drodze publicznej pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Fakt popełnienia przez skarżącego przestępstwa przewidzianego w art. 178a k.k. jest w sprawie oczywisty i wynika z ustaleń Sądu Rejonowego w Białogardzie – Sądu Grodzkiego w Świdwinie. Ustalenia te co do winy sprawcy, jak trafnie zauważa organ, są tu wiążące. Od posiadaczy broni wymaga się nieskazitelnej opinii, która wiąże się przede wszystkim z poszanowaniem porządku prawnego. Strona dopuszczając się przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji i to pod wpływem alkoholu, takiej gwarancji nie daje, a zatem istnieje w stosunku do niej obawa, o której wspomina art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Nie można zatem nie zgodzić się z argumentacją organów Policji, że skoro Z. P. popełnił przestępstwo przewidziane w art. 178a § 1 k.k., to utracił wiarygodność co do zgodnego z prawem posiadania i używania broni. Nie można bowiem wykluczyć, że będąc w stanie nietrzeźwości nie sięgnie po broń, stwarzając zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w tym dla życia lub zdrowia własnego lub innych osób, skoro stan nietrzeźwości nie stanowił dla niego przeszkody do prowadzenia pojazdu. Nie ma tu znaczenia, iż przestępstwo, za które skarżący został prawomocnie skazany nie miało bezpośredniego związku z bronią, ponieważ dla zastosowania przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji ustawodawca takiego warunku nie ustalił, poprzestając jedynie na konieczności wykazania istnienia obawy niepożądanego zachowania w postaci obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wystąpienie w sprawie takiej obawy organ wykazał i uzasadnił w sposób wystarczający. Pozytywne opinie w kole łowieckim oraz w miejscu zamieszkania, nie podważają powyższych ustaleń wynikających z prawomocnego wyroku sądu karnego i nie eliminują wyroku skazującego z obrotu prawnego, a zatem nie eliminują najistotniejszej przesłanki zapadłego rozstrzygnięcia administracyjnego. Natomiast takie okoliczności jak skrucha skarżącego wyrażona w postępowaniu karnym oraz dobrowolne poddanie się karze miały niewątpliwie wpływ na rozmiar orzeczonej przez Sąd powszechny kary, jednakże okoliczności te nie podważają w niczym istoty sprawy – faktu kierowania samochodem na drodze publicznej w stanie nietrzeźwości i prawidłowych ustaleń organu w przedmiocie istnienia po stronie skarżącego obawy, o której wspomina art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, właśnie z takim zachowaniem skarżącego. Na organach Policji, w tego typu sprawach, spoczywa obowiązek troski o dobro społeczne, jakim jest porządek prawny – tu wyrażony w normie art. 15 ustawy o broni i amunicji. Prawo do posiadania broni nie jest prawem powszechnym obywatela, ale ściśle reglamentowanym uprawnieniem. Nie każdy obywatel spełnia warunki niezbędne do uzyskania pozwolenia na broń. Zatem w procesie właściwego wyważenia proporcji między dobrem społecznym a dobrem jednostki, przy tego typu sprawach, organ prawidłowo daje prymat ochronie tej wartości, którą jest porządek prawny, pojmowany tu jako eliminowanie z życia społecznego takich przypadków, które mogłyby sprowadzić istnienie uzasadnionej obawy, o której wspomina art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Dlatego nie może stanowić przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji, bardzo istotna dla skarżącego okoliczność, że nie będzie on mógł podjąć zatrudnienia w macierzystym kole łowieckim, skoro z zatrudnieniem tym związane jest uprawnienie do posiadania broni myśliwskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie docenia wagę powyższej oferty zatrudnienia dla skarżącego, zwłaszcza iż jest on osobą bezrobotną, jednakże okoliczność ta nie zmienia oceny zachowania skarżącego w kontekście obawy zawartej w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Poprzez swoje zachowanie w dniu 6 lutego 2009 r., gdy popełnił występek określony w art. 178a § 1 k.k., Z. P. utracił przymiot obywatela szanującego porządek prawny, a z uwagi na specyfikę popełnionego czynu, utracił także zaufanie, że broni nie użyje w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Nie można wykluczyć, że po zatarciu skazania, po pozytywnym upływie okresu zawieszenia wykonania orzeczonej przez Sąd powszechny kary i wykazania swoją postawą właściwego stosunku do porządku prawnego po pomyślnie zakończonym okresie próby, Z. P. będzie mógł w przyszłości otrzymać na nowo pozwolenie na posiadanie broni myśliwskiej. Podkreślić należy, że obecnie orzeczona utrata pozwolenia na broń palną myśliwską nie ogranicza stronie aktywności na rzecz myślistwa, czy jej działalności w macierzystym kole łowieckim. Strona nie będzie mogła tylko wykonywać polowań oraz pracować na rzecz koła myśliwskiego jako uzbrojony w broń strażnik. Poruszone w skardze przepisy Prawa łowieckiego w niczym nie uchybiają prezentowanej wyżej wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zaznaczenia wymaga, że przepisy te regulują zwłaszcza sprawy zasad etycznego polowania w kontekście członkostwa w Polskim Związku Łowieckim, popełnienie jakich czynów jest nie do pogodzenia z członkostwem w tej organizacji. Brak posiadania pozwolenia na broń nie zamyka członkostwa w PZŁ, a jedynie uniemożliwia wykonywanie odstrzału zwierzyny i ptactwa łownego. Natomiast przepisy regulujące posiadanie przez obywatela broni palnej, w tym również myśliwskiej, zawierają się w ustawie o broni i amunicji. To właśnie one, a nie przepisy Prawa łowieckiego, określają warunki przyznawania i cofania pozwolenia na broń. Z tych względów chybione są zarzuty skargi, wskazujące na naruszenie przez organ procedury administracyjnej, jak i prawa materialnego. Brak ustalenia naruszenia przepisów prawa był podstawą oddalenia skargi na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z. P. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzucie naruszenia art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.): – poprzez przyjęcie, że zgodnie z tym przepisem dla istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa bądź porządku publicznego wystarczający jest fakt skazania za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. przy braku jakichkolwiek innych podstaw uzasadniających taką obawę; – oraz poprzez uznanie, że skarżący należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Na tych podstawach wnosił: 1) o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie (art. 185 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi); 2) albo o uchylenie zaskarzonego wyroku w całości i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Policji z [...] września 2009 r. [...] oraz uchylenie w całości poprzedzającej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z [...] lipca 2009 r. nr [...] (art. 188 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; 3) o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego poniesionych niezbędnych kosztów postępowania – według spisu kosztów, bądź według norm (art. 200 i 203 pkt 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego stosownie do obowiązujących norm. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Art.18 ust.1pkt 2 ustawy nakłada na organ Policji obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń w stosunku do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2009 r. sygn. akt II OPS 4/09 przyjęto "Osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.)". W uzasadnieniu uchwały wywodzono, że posiadanie i używanie broni palnej stanowi sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywateli w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dostęp obywateli do broni został poddany istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zasadnicze znaczenie ma to, że pozwolenie na broń może być wydane tylko wówczas, gdy istnieją okoliczności uzasadniające jego wydanie. W uchwale podkreślono, że pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym, będącym atrybutem władztwa państwowego i z tego względu jego posiadacz musi być osoba dającą rękojmię, ze swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. W uchwale powołano art. 5 lit. b/ dyrektywy Rady 91/477/EWG z 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz.Urz. UE 91.256.51, 2008.179.5), który stanowi, że bez uszczerbku dla art. 3 państwa członkowskie zezwalają na nabywanie i posiadanie broni palnej wyłącznie osobom, które przedstawią ważną przyczynę i które nie stanowią zagrożenia dla samych siebie, dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa państwa. Dyrektywa została implementowana do ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, a zatem jej zapisy stanowią źródło dla dokonywania wykładni polskich przepisów prawa. Ustawa o broni i amunicji przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń łączy z utratą przez posiadacza broni przymiotów, które uzasadniają jego posiadanie. Jedna z takich przesłanek są okoliczności przewidziane w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, w myśl którego, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnieniu takich przestępstw. Art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stanowi, że podstawą do odmowy udzielenia pozwolenia na broń a następnie podstawą cofnięcia tego pozwolenia (art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy) jest istnienie uzasadnionej obawy, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządkiem publicznym. Do przesłanki wypełniającej tę podstawę expressis verbis art. 15 ust. 1 pkt 6 zalicza skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, stanowi jednocześnie, że nie jest to wypełnienie treścią tej przesłanki wyczerpujące, a otwarte przez przyjęte brzmienie "w szczególności". Nie może budzić wątpliwości interpretacyjnych, że do tego rodzaju obawy należy popełnienie przestępstwa z art. 178a kodeksu karnego. W doktrynie prawa karnego podkreśla się, że "Przedmiotem ochrony art. 178a są te same dobra prawne co w innych typach rozdziału XXI, a więc życie, zdrowie i mienie. Błędem jest odnoszenie ochrony do mającego abstrakcyjny charakter pojęcia bezpieczeństwa w komunikacji" (G. Bogdan, [w:] B. Barczak-Oplustil, G. Bogdan, Z. Ćwiąkalski, M. Dąbrowska-Kadras, P. Kadras. J. Majewski, J. Rogalewski, M. Rodzynkiewicz, M. Szewczyk, W. Wróbel, A. Zoll, Kodeks karny. Część szczególna, tom II, Zakamycze 2006). Za taką wykładnią art. 178a kodeksu karnego przemawia zakaz prowadzenia wykładni w oderwaniu od kontekstu całego przepisu prawa, jak i przepisów prawa zamieszczonych w regulacji danego rozdziału czy całego systemu prawa. Skarżący został skazany prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego w Białogardzie za popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 kodeksu karnego. Fakt ten nie budzi wątpliwości, To, że w art. 178a § 1 kodeksu karnego nie wymieniono expressis verbis życia, zdrowia osób nie może być podstawą wykładni, że art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o broni i amunicji nie obejmuje dyspozycją tego rodzaju przestępstw. Skazanie za przestępstwo z art. 178a § 1 kodeksu karnego wypełnia dyspozycję art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o broni i amunicji, należy bowiem do tego rodzaju, że osoba skazana budzi uzasadnione obawy, iż może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Stanowi to wypełnienie przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o broni i amunicji. W zaskarżonym wyroku Sąd nie przeprowadził błędnej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o broni i amunicji. Nie jest zasadne wyprowadzenie racji co do stosowania wykładni tych przepisów w związku z ustawą z 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.). W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.