I SA/Wa 1309/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Daniela Kozłowska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz J. C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania J. C. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] odmawiającej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny: Prezydent W. decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] orzekł o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ulicy [...], o powierzchni [...] m2, oznaczonej jako działka ewid. nr [...] z obrębu [...], KW nr [...]. W uzasadnieniu organ podniósł, że J. C.– użytkownik wieczysty powyższej nieruchomości wniosek o przekształcenie złożył w dniu 20 marca 2000 r. Jednak z tego powodu że obecne kwestie przekształceń reguluje ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. nr 175, poz. 1459 ze zm.) wniosek ten rozpoznał na podstawie jej przepisów. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie może mieć zastosowania art. 4 ust. 13 powyższej ustawy, o co wnioskował J. C., ponieważ zdaniem organu brak jest podstaw prawnych do ustalenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na zasadach określonych w tym przepisie. Organ powiadomił J. C. o swoim stanowisku pismem z dnia 18 listopada 2008 r. powołując się na prawomocne wyroki sądowe sygn. akt [...] z [...] października 2007 r. oraz [...] z dnia [...] marca 2008 r. Od decyzji Prezydenta W. J. C. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. odwołanie wnosząc o uchylenie tej decyzji i stwierdzenie, że przepis art. 4 ust. 13 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Organ rozpatrujący odwołanie uznał na podstawie analizy art. 4 ust. 1 i art. 4 ust. 13 powyższej ustawy, że Prezydent W. rozpoznający wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego na własność powinien ustalić czy w ciągu 2 lat przed złożeniem wniosku o przekształcenie była dokonywana aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego i w przypadku ustalenia, że taki fakt miał miejsce powinien przyjąć wartość nieruchomości określoną dla celów tej aktualizacji. W zaskarżonej decyzji brak jest takich ustaleń i nie wynika z niej kiedy dla nieruchomości której użytkownikiem wieczystym jest J. C. była dokonywana aktualizacja opłaty za użytkowanie wieczyste. Zdaniem organu nie może być uzasadnieniem odmownej decyzji stwierdzenie, że J. C. poinformowano pismem o niemożności zastosowania w jego sprawie art. 4 ust. 13 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Oprócz ustaleń kiedy była dokonywana aktualizacja opłaty Prezydent W. powinien wskazać w uzasadnieniu dlaczego uznał, że przepis ten nie ma zastosowania. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego W W. zaskarżona decyzja narusza przepis art. 107 § 3 Kpa i dlatego orzekł jak w sentencji. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2009 r. J. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej rażące naruszenie prawa poprzez uchylenie decyzji Prezydenta W. i nie stwierdzenie, że na podstawie stanu faktycznego sprawy i materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy przysługuje mu prawo przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] w prawo własności na podstawie art. 4 ust. 13 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. W obszernym uzasadnieniu skargi J. C. przedstawia swoje stanowisko w sprawie, historię przebiegu przedmiotowej sprawy oraz wyraża swoje niezadowolenie z działań podejmowanych przez organy będące właściwymi do jej rozpatrzenia i załatwienia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dodając, że informacje wynikające z pisma Wiceprezydenta W. z dnia 3 czerwca 2003 r. (na które powołuje się skarżący) iż wyceny spornej nieruchomości dokonano 30 października 1998 r., a aktualizacji oceny rocznej dokonano 25 listopada 1998 r. są informacjami wtórnymi, natomiast zdaniem organu w aktach sprawy brak jest wypowiedzenia opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu i operatu szacunkowego nieruchomości co uniemożliwia dokonanie oceny czy faktycznie zdarzenia te miały miejsce, w określonych aktach. Z decyzji organu pierwszoinstancyjnego nie wynika też, czy dokonana aktualizacja spowodowała, że J. C. od następnego roku po aktualizacji faktycznie uiszczał opłatę roczną za użytkowanie wieczyste gruntu w nowej wysokości. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wyraziło swoje wątpliwości dotyczące kwestii kiedy można uznać czy aktualizacja opłaty rocznej została dokonana, czy poprzez sam fakt wyceny nieruchomości poprzez sporządzenie operatu szacunkowego i skierowanie do użytkownika wieczystego wypowiedzenia dotychczasowej opłaty z propozycją nowej, czy też wtedy gdy użytkownik wieczysty od dnia 1 stycznia roku następnego uiszcza opłatę zaproponowaną w wypowiedzeniu. Uwzględniając powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza iż władny jest także do badania zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów w niej podniesionych. Oceniając przedmiotową decyzję Sąd uznał, iż została ona wydana z naruszeniem art. 138 § 2 Kpa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym niekwestionowany jest pogląd, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozpoznaną decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli zaskarżonej decyzji. Ta zasada wynika z treści art. 138 Kpa, który przyznaje organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a tylko w ograniczonym zakresie i wyjątkowo organ ten ma kompetencje kasacyjne. Odwołanie bowiem przenosi na organ II instancji kompetencje do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej uprzednio decyzją organu I instancji, co oznacza, iż ma on obowiązek rozpatrzeć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Natomiast organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji tylko w takim przypadku, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, czego nie może zrobić organ odwoławczy ograniczony przepisem art. 136 Kpa. Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji nie może być podjęta w innych sytuacjach, niż te wskazane w art. 138 § 2 Kpa i żadne inne wady decyzji I instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej. Takie ograniczenie możliwości skierowania sprawy do ponownego rozpoznania z założenia ma służyć, sprawności i szybkości postępowania wyrażonej w art. 12 Kpa. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja kasacyjna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2009 r. wydana w trybie art. 138 § 2 Kpa. Jako podstawę uchylenia decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności organ odwoławczy podał brak ustaleń dotyczących aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], której użytkownikiem wieczystym jest J. C., oraz brak w jej uzasadnieniu wskazań dotyczących niemożności zastosowania w przedmiotowej sprawie przepisu art. 4 ust. 13 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej organ odwoławczy wyraża swoje wątpliwości dotyczące warunków uznania za skuteczną czynności dotyczącej aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste, bez podjęcia nawet próby przyjęcia za własną jednej z dwóch przedstawionych koncepcji. Jak wskazano wyżej, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i wydać orzeczenie w sprawie rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną tylko wówczas, gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub przeprowadził je w sposób wadliwy, a materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy uniemożliwia zakończenie sprawy w sposób merytoryczny. Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z przepisem art. 136 Kpa organ odwoławczy ma także możliwość przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów niezbędnych jego zdaniem dla rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast nie może stanowić przesłanki kasacyjnej konieczność ponownego dokonania oceny prawnej przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego. Zdaniem Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę zebrany w sprawie materiał dokumentacyjny jest wystarczający do podjęcia merytorycznej decyzji, a organ odwoławczy nie wykazał aby rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części przez organ pierwszej instancji. Nie było więc zdaniem Sądu przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 Kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.