II SA/Gd 555/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Wojewody z dnia 5 sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 19 czerwca 2009 r., nr [...], 2. określa, że postanowienia wymienione w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane. Prezydent Miasta, wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, postanowieniem z dnia 19 czerwca 2009 r. nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w G. przy ul. [...], oznaczoną w dniu wywłaszczenia jako parcele [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł T. S., reprezentowany przez ustanowionego pełnomocnika, kwestionując zasadność zawieszenia postępowania w niniejszym stanie faktycznym. Rozpoznający niniejszą sprawę w trybie odwoławczym Wojewoda, postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2009 r. zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, powołując się na art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tegoż przepisu w niniejszej sprawie mogą być kwestie prawne, których rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu, a które dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji. W przedmiotowej sprawie strona złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Wynik postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej ma, w ocenie organu odwoławczego, bezpośredni wpływ na wynik postępowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za to wywłaszczenie. Prawo do uzyskania odszkodowania jest bowiem ściśle związane z kwestią wywłaszczenia, zaś decyzja stwierdzająca jego nieważności wywiera skutek wsteczny. W niniejszym przypadku, oznaczałoby to, zdaniem organu, że przedmiotowa nieruchomość nie została wywłaszczona, a zatem nie postało prawo do odszkodowania. W skardze na powyższe postanowienie T. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu strona zarzuciła naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez przyjęcie błędnego założenia, że - jeśli toczy się postępowanie administracyjne dotyczące prawidłowości decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, to ex definitione – zasadne jest zawieszenie postępowania w sprawie wysokości odszkodowania za wywłaszczenie. Skarżący zakwestionował stanowisko Wojewody, że do czasu rozstrzygnięcia kwestii ważności decyzji wywłaszczeniowej, postępowanie w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za to wywłaszczenie powinno być zawieszone. Oba postępowania administracyjne, w ocenie skarżącego, nie są konkurencyjne i z tego względu brak jest podstaw do zastosowania dyspozycji art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżący jednocześnie wyjaśnił, że przed Ministrem Infrastruktury nie toczy się postępowanie dotyczące prawidłowości decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, za którą strona domaga się odszkodowania. Przed organem tym zawisła sprawa o umorzenie postępowania w przedmiocie cofnięcia przez stronę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. W tej kwestii organ naczelny nie podjął jeszcze decyzji w sprawie. W tym zakresie zatem, w ocenie skarżącego, organy administracji również dopuszczają się nadużyć, błędnie przedstawiając zakres wniosku strony w postępowaniu nieważnościowym, zawisłym przed Ministrem Infrastruktury. W konkluzji, skarżący zarzucił nadto organowi I instancji świadome nadużywanie środków prawnych w celu uchylenia się od wydania decyzji merytorycznej w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa. Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena legalności postanowienia Wojewody z dnia 5 sierpnia 2009 r. oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który stanowi podstawę prawną zaskarżonego postanowienia, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Istotne dla oceny wydanego postanowienia jest zatem pojęcie zagadnienia wstępnego, które stanowi jedną z przesłanek zawieszenia postępowania. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego należy rozumieć sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego, którego organ (sąd) nie może sam rozwiązać w ramach własnych kompetencji. Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: postępowanie administracyjne jest w toku, zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte oraz rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jeżeli chodzi o tę ostatnią przesłankę to organ musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej nie występuje zagadnienie wstępne w rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które zobowiązywałoby organ do zawieszenia postępowania administracyjnego. Wbrew stanowisku organów, wynik postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej nie stanowi zagadnienia wstępnego dla rozpatrzenia sprawy ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczenie. W niniejszej sprawie nie został wykazany związek przyczynowy pomiędzy wynikiem postępowania o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie, a ewentualnym postępowaniem nadzwyczajnym w przedmiocie ważności decyzji wywłaszczeniowej (jakkolwiek strona wskazuje, że przed organem naczelnym toczy się sprawa o umorzenie postępowania w przedmiocie cofnięcia przez stronę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej). Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności toczy się w oparciu o przesłanki z art. 156 k.p.a. Ustalenie wysokości odszkodowania za wywłaszczenie normuje zaś ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 – tekst jednolity ze zm.) – art. 128 i następne, przy czym przepisy tej ostatniej ustawy stanowią samodzielną podstawę rozstrzygnięcia o zasadności wniosku o ustalenie odszkodowania. Ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej – jak słusznie zauważył to organ odwoławczy – prowadzić będzie do sytuacji, jakby nieruchomość nie została wywłaszczona, a to skutkować będzie także – ewentualnie – koniecznością zwrotu przyznanego odszkodowania. Decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości aktualnie pozostaje w obrocie prawnym, a skoro tak – organ obowiązany jest ocenić zasadność wniosku o przyznanie odszkodowania za wywłaszczenie. Zawieszenie postępowania w tym przedmiocie do czasu rozstrzygnięcia ewentualnej sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, stanowi naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie. Mając powyższe na uwadze i działając na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Na mocy art. 152 cytowanej ustawy Sąd określił w wyroku w punkcie 2, iż postanowienia organu I i II instancji nie mogą by wykonane.