I OZ 393/10

Dnia 8 czerwca 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 12 kwietnia 2010 roku, sygn. akt II SA/Op 430/09 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku oddalającego skargę S.D. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Opolu z dnia [...] października 2009 roku Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie stopnia niepełnosprawności postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę S.D. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Opolu z dnia [...] października 2009 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie stopnia niepełnosprawności. Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 14 stycznia 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę S.D. na opisane wyżej postanowienie. W tym samym dniu wpłynął do Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów i ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2010 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowił dla skarżącego adwokata. Pismem procesowym z dnia 24 marca 2010 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jednocześnie zwrócił się o sporządzenie i doręczenie mu uzasadnienia opisanego wyroku. We wniosku pełnomocnik skarżącego podniósł, że dopiero 17 marca 2010 r. listownie otrzymał pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącego, następnie zapoznał się z aktami sprawy i dowiedział się, że w dniu 14 stycznia 2010 r. zapadł wyrok, stąd wniosek o sporządzenie uzasadnienia należało złożyć do dnia 21 stycznia 2010 r. Wskazał, że pełnomocnictwo do prowadzenia sprawy otrzymał po upływie ponad dwóch miesięcy od wydania wyroku. W ocenie Sądu I instancji, adwokat skarżącego nie wykazał braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 14 stycznia 2010 r. Jako przyczynę uchybienia terminu wskazał na brak znajomości przepisów prawa przez skarżącego. Z akt sprawy wynika, że skarżący był obecny na ogłoszeniu wyroku, a przewodniczący składu orzekającego pouczył skarżącego, że uzasadnienie pisemne ogłoszonego wyroku zostanie doręczone – na wniosek zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku, a niezgłoszenie wniosku w terminie spowoduje utratę prawa wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd także pouczył skarżącego o prawie pomocy. Podjęte przez skarżącego czynności bezpośrednio po rozprawie wskazują, że zrozumiał pouczenie, bowiem w tym samym dniu złożył w Sądzie wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz o zwrot kosztów dojazdu na rozprawę, dołączając bilet. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący reprezentowany przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika. Zarzucił naruszenie art. 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyjaśnił, że nie zrozumiał pouczenia, a składając wniosek o prawo pomocy sądził, że wniosek ten wyczerpuje w całości to co miał zrobić. Z doświadczenia życiowego wynika, że przeciętny obywatel nie rozumie szeregu pouczeń, które otrzymuje od organu administracji czy sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego swoje interesy. Skoro zatem doświadczenie życiowe prowadzi do wniosku, że przeciętny obywatel ma problemy ze zrozumieniem pouczeń sądów i organów, to należy jednocześnie wnioskować, że obiektywnie staranny obywatel mając jakiekolwiek wątpliwości co do odebranego pouczenia, będzie starał się je wyjaśnić tak by nie ponieść negatywnych konsekwencji ewentualnego uchybienia terminu. Podkreślić przy tym należy, że skarżący formularz i wniosek o zwrot kosztów składał osobiście w siedzibie sądu, mógł zatem skorzystać z pomocy chociażby wydziału informacji sądowej. Co więcej, o obowiązku złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku oddalającego skargę, skarżący został pouczony już w treści zawiadomienia o rozprawie. Pouczenie przez przewodniczącego posiedzenia było zatem już kolejnym pouczeniem w tym przedmiocie. W tej sytuacji uznać należało, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a w konsekwencji Sąd I instancji był zobowiązany wniosek oddalić. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.