VII SA/Wa 2170/09
WyrokWSA w Warszawie2010-03-23
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Ewa Machlejd, Tadeusz Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciele nieruchomości sąsiednich, którzy nie są właścicielami ani zarządcami obiektu budowlanego, posiadają legitymację procesową do żądania wszczęcia postępowania w sprawie nakazu wstrzymania użytkowania obiektu na podstawie art. 66 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący, czy skarżący posiadają przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa, w szczególności poprzez nieprawidłowe ustalenie ich tytułu prawnego do nieruchomości zajętych pod budowę autostrady. Brak takiego wyjaśnienia stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku ustalenia, że skarżący posiadają tytuł prawny do nieruchomości lub inny interes prawny, organ powinien rozpoznać sprawę merytorycznie. Jeśli jednak okaże się, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony, postępowanie powinno zostać umorzone.Stan faktyczny
Skarżący J. W. i R. W. złożyli wniosek o wstrzymanie użytkowania odcinka autostrady, argumentując, że nie spełnia on wymagań ochrony środowiska. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wydania nakazu, uznając, że skarżący nie są stronami postępowania. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie, podtrzymując stanowisko o braku legitymacji procesowej skarżących. WSA uchylił decyzję Głównego Inspektora, uznając, że kwestia legitymacji procesowej skarżących nie została należycie wyjaśniona.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i stwierdza, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2010 r. sprawy ze skargi J. W. i R. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2009 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazu wstrzymania użytkowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. W. i R. W. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sygnatura akt VII SA/Wa 2170/09
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po zbadaniu wniosku J. W. i R. W. odmówił wydania nakazu wstrzymania użytkowania odcinka autostrady [...], od km [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, na następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2009 r. J. W. oraz R. W. wystąpili do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego "o wstrzymanie w trybie art. 66 ust. 2 ustawy Prawo budowlane użytkowania odcinka autostrady [...], od km [...]" wskazując, iż nowo zbudowany obiekt nie spełnia wymagań ochrony środowiska, o których mowa w art. 76 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Inwestycja objęta ww. wnioskiem została zakończona decyzjami o pozwoleniu na użytkowanie wydanymi przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r, Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. oraz Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r.
Po zbadaniu powyższego wniosku [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdza w pierwszej kolejności, że stosownie do art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Co istotne żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania i wiąże organ administracji, do którego zostało ono wniesione.
Artykuł 61 Kpa musi być interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej, ale i normują inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego. Organ administracji publicznej obowiązany jest zbadać, czy wnoszący podanie jest stroną w sprawie, a zatem czy powołuje się na własny interes prawny w rozuminieniu art. 28 kpa. Jeżeli przepisy prawa materialnego dają wyłącznie podstawę do podjęcia postępowania z urzędu, a w zakresie tym nie powstaje związek z prawem (obowiązkiem ) jednostki, nie może się ona skutecznie
domagać wszczęcia postępowania. Ma bowiem wyłącznie interes faktyczny, co daje jej podstawę do złożenia skargi powszechnej. Przy czym zaznaczyć należy, iż przepisy Działu II w rozdziale 1 Kpa nie przewidują formy odmowy wszczęcia postępowania.
Przedkładając powyższy przepis art. 61 Kpa na grunt badanego wniosku organ stwierdził, że z treści przedmiotowego wniosku wynika wprost, iż wnioskodawca żąda wstrzymania w trybie art. 66 ust. 2 ustawy Prawo budowlane użytkowania odcinka autostrady [...], od km [...]". W powyższym kontekście istotnym jest przede wszystkim zbadanie przymiotu strony wnioskodawcy w zakresie wyrażonego żądania. Mając na uwadze powyższe stwierdził organ, iż stroną postępowania prowadzonego na podstawie przepisów rozdziału 6 Prawa budowlanego (Pb), w którym zawiera się wskazany we wniosku art. 66 Pb jest wyłącznie właściciel obiektu i jej zarządca. Nowelizacja ustawy Prawo budowlane wprowadzona w życie w roku 2003 r. rozdzieliła bowiem przewidziane w art. 5 Pb wymagania, do tej pory jednolicie odnoszące się do zgodności projektowania, budowania, użytkowania i utrzymania obiektów budowlanych z obowiązującymi przepisami. Według art. 61 Pb obiekt należy utrzymywać i użytkować zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 Pb, czyli odnoszącymi się jedynie do użytkowania, a przede wszystkim z wyłączeniem wymagań dotyczących odpowiedniego usytuowania na działce budowlanej oraz zapewnienia poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Wyłączenie z treści zasady zgodności prawidłowego użytkowania z przepisami wymogu ochrony osób trzecich, oznacza przesunięcie tej ochrony do sfery stosowania prawa cywilnego w sądownictwie powszechnym, zaś wyłączenie wymogu odpowiedniego usytuowania związane jest z faktem zakończenia budowy. Uzasadnia to tezę, iż w obecnym stanie prawnym właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości sąsiednich nie są stronami w postępowaniach z zakresu rozdziału 6 Prawa budowlanego. Dodatkowo z art. 5 tej ustawy wynika zakaz stosowania art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z uwagi na naruszenie warunków technicznych regulujących odpowiednie usytuowanie obiektu budowlanego na działce budowlanej. Nieodpowiedni stan techniczny obiektu powinien być wynikiem zużycia technicznego lub innych zdarzeń mających miejsce po oddaniu obiektu do użytkowania.
Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego inwestorem, a zarazem właścicielem przedmiotowej inwestycji (obiektu) jest Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, działająca w imieniu Skarbu Państwa. Wnioskodawca natomiast uzasadniając interes prawny w powyższej sprawie przedłożył kopie wypisu z ksiąg wieczystych, z których wynika, iż jest on właścicielem kilkunastu działek gruntu w gminie N., G. oraz C., przez które przebiega rzeczona autostrada. Jakkolwiek okoliczność powyższa jest bezsporna, tym niemniej w świetle przepisu art. 66 Pb, który wyłącza właścicieli działek sąsiednich spod jurysdykcji powyższego przepisu nie ma ona znaczenia dla ustalenia stron niniejszego postępowania. Wobec poczynionych powyżej uwag, uznać należy, iż wnioskodawca nie posiada przymiotu strony w niniejszym postępowaniu. Z uwagi jednakże na fakt, iż kpa nie daje podstawy prawnej do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania zwykłego na wniosek osoby nie posiadającej przymiotu strony, jak również brak jest podstaw do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 105 § 1 Kpa tj. umorzenia postępowania, bowiem istnieje zarówno podmiot jak i przedmiot postępowania, organ wojewódzki doszedł do przekonania, iż jedyną dopuszczalną formą załatwienia powyższego wniosku jest wydanie decyzji negatywnej, załatwiającej sprawę co do istoty.
Przesłankę wydania powyższego rozstrzygnięcia stanowią dwie okoliczności. Po pierwsze wskazany już brak interesu prawnego wnioskodawcy w zakresie wyrażonego żądania , po wtóre zaś brak podstaw prawnych do wydania decyzji nakazującej wstrzymanie w trybie art. 66 ust. 2 Prawa budowlanego użytkowania odcinka autostrady [...]. Wskazał przy tym organ, że przedmiotowa część autostrady [...] została dopuszczona do użytkowania decyzjami [...] WINB z dnia [...] sierpnia 2009 r., z dnia [...] sierpnia 2009 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2009 r., po stwierdzeniu przedłożenia przez inwestora kompletu dokumentów, o których mowa w art. 57 ust.1 ustawy Prawo budowlane oraz przeprowadzeniu obowiązkowych kontroli obiektu (odpowiednio w dniach [...] sierpnia 2009 r. oraz [...] sierpnia 2009 r.) w myśl przepisu art. 59 a ust. 1 ww. ustawy,
Mając na uwadze powyższe organ zaznaczył, że przedmiotowy odcinek autostrady jest inwestycją nową, dopiero oddaną do użytku i nie można mówić w myśl przyjętych rozwiązań prawnych o jej niewłaściwym stanie technicznym, do którego usunięcia zobowiązuje organ nadzoru budowlanego przepis art. 66 ustawy Prawo budowlane. Wyjaśnienia przy tym wymaga również fakt, iż wskazany we
wniosku przepis art. 66 ust. 2 Pb umożliwiający organowi w decyzji, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1-3 Prawa budowlanego zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości nie ma bytu samodzielnego. Stanowi on niejako uzupełnienie decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę niewłaściwego stanu technicznego obiektu. Tak sformułowany przepis art 66 Prawa budowlanego nie zezwala organowi nadzoru budowlanego na ograniczenie się wyłącznie do wydania nakazu wstrzymania użytkowania obiektu lub jego części, lecz może on stanowić uzupełnienie uprzednio wydanej decyzji.
Jakkolwiek decyzja o zakazie użytkowania obiektu, jeżeli występują okoliczności, o których mowa w ust 1 pkt 1 i 2 art. 66 Pb podlega natychmiastowemu wykonaniu i może być ogłoszona ustnie, tym niemniej musi ona wiązać się z określonym stanem faktycznym tj stwierdzeniem w sposób bezsporny niewłaściwego stanu technicznego obiektu. Dopiero bowiem stwierdzenie takich okoliczności uprawnia właściwy organ do wydania decyzji w tym zakresie.
Powołana zatem we wniosku okoliczność niespełnienia wymagań ochrony środowiska, o których mowa w art. 76 ustawy z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska, nie stanowi przesłanki do orzeczenia nawet z urzędu zakazu użytkowania przedmiotowej inwestycji w trybie art. 66 ust 2 Prawa budowlanego.
Od powyższej decyzji R. W. i J. W. złożyli odwołanie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Po jego rozpoznaniu decyzją z dnia [...] października 2009r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i umorzył postępowanie organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że do podstawowych kompetencji ustawowych organu prowadzącego postępowanie administracyjne należy ustalenie istnienia legitymacji procesowej czynnej do wniesienia środka zaskarżenia w rozumieniu art. 28 kpa. Podstawę materialno prawnaąuznania podmiotu za stronę w postępowaniu o wstrzymanie pozwolenia na użytkowanie stanowi art. 66 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego. Przywołując treść art. 61 i 66 Prawa budowlanego organ stwierdził, że krąg osób zobowiązanych do utrzymania obiektu budowlanego jest zamknięty. Są nimi właściciele oraz zarządcy nieruchomości. Z uwagi na fakt, że wniosek dotyczy wstrzymania użytkowania odcinka autostrady [...] należy wyjaśnić kwestie związane z prawem własności i
zarządzaniem autostradą a zatem przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Powołując się na treść art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r, o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2007 roku nr 19, poz. 115 ze zm.), zgodnie z którym autostrady i drogi ekspresowe oraz drogi leżące w ich ciągach do czasu wybudowania autostrad i dróg krajowych są zaliczane do dróg krajowych organ stwierdził, że drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa (art. 2a ust. 1). Zarządcą dróg krajowych jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Z powyższego wynika, że inwestorem i zarządcą autostrady [...] jest Generalny jest Generalny Dyrektor dróg Krajowych i Autostrad i tylko ten podmiot ma interes prawny w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. Natomiast R. W. i J. W. swój interes prawny wywodzą z faktu, iż ich nieruchomości sąsiadują z wybudowanych odcinkiem autostrady [...]. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ stwierdził, że właściciele nieruchomości sąsiednich nie mają uprawnień strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 prawa budowlanego.
A zatem Wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu dotyczącym użytkowania i utrzymania autostrady [...]. Skoro postępowanie zostało wszczęte na wniosek podmiotów nie posiadających przymiotu strony zaskarżoną decyzję należało uchylić a postępowanie umorzyć.
J. W. i R. W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2009r. wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na ich rzecz.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że są właścicielami kilkunastu działek gruntowych, na których wybudowano obiekt budowlany w postaci odcinka autostrady [...]. Zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca są wadliwe co jest konsekwencją tego, że organy błędnie ustaliły, że skarżący wywodzą swój interes prawny w żądaniu wstrzymania użytkowania decyzji wyłącznie z faktu, że ich nieruchomości bezpośrednio sąsiadują z nowowybudowaną autostradą. W rzeczywistości taki interes prawny wynika również z faktu, że są właścicielami fragmentów autostrady, która została wybudowana na nieruchomościach stanowiących ich własność. Podnieśli także, że art. 2a ustawy o drągach publicznych nie może stanowić podstawy do ustalenia, że Skarb Państwa w okolicznościach
niniejszej sprawy stał się właścicielem przedmiotowych gruntów. Tytułu prawnego do nieruchomości nie można także wywodzić z faktu poniesienia kosztów budowy a tym bardziej z przepisów prawa, lecz z indywidualnego aktu prawego a takim może być umowa cywilnoprawna, wyrok sądowy lub decyzja administracyjna. Uzasadniając wniosek o nakazanie wstrzymania użytkowania przedmiotowej autostrady organ wskazał, że zarządca - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad użytkuje autostradę [...] bez wymaganej decyzji określającej zakres i warunki korzystania ze środowiska na obszarach [...]. Nowowybudowany odcinek został zrealizowany na takich obszarach, co rodziło obowiązek sporządzenia oceny oddziaływania na obszar [...].
Reasumując podali, że zaskarżone decyzje są wadliwe albowiem skarżący:
posiadają legitymację prawną do udziału w postępowaniu prowadzonym w trybie
art. 66 Prawa budowlanego
nowowybudowanym obiekt budowlany nie spełnia wymagań ochrony środowiska o
jakim mowa w art. 76 Prawa ochrony środowiska.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty były przedmiotem oceny Sądu.
Zaskarżonym rozstrzygnięciem organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie przed organem I instancji wskazując, że skarżący nie posiadają przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa a zatem, że nie mogą skutecznie żądać wszczęcia postępowania w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego. Jednocześnie w uzasadnieniu tego stanowiska organ wskazał, że w postępowaniu określonym w rozdziale 6 Prawa budowlanego przymiot strony posiada jedynie właściciel i zarządca obiektu, co do którego ma toczyć się postępowanie. Skarżącym nie przysługuje taki tytuł do nieruchomości, na której został zrealizowany odcinek autostrady, a sam fakt, że są właścicielami nieruchomości, które bezpośrednio sąsiadują z terenem inwestycji nie rodzi po ich stronie prawa żądania wszczęcia przedmiotowego postępowania.
Stanowisko takie - w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał za co najmniej przedwczesne.
I tak nie można zgodzić się z argumentacją organu odwoławczego, że skarżący nie posiadają interesu prawnego w żądaniu wszczęcia niniejszego postępowania li tylko z tego powodu, że nie należą do kręgu podmiotów wymienionych w art. 61 Prawa budowlanego. Wprawdzie trafnie organ podniósł, że krąg podmiotów zobowiązanych do utrzymania obiektu jest zamknięty jednakże z tego faktu nie można wysnuć wniosku, że innym podmiotom niż właściciele i zarządcy takich obiektów nie przysługuje przymiot strony. Należy wszak zwrócić uwagę, że w art. 61 ustawodawca określił jedynie krąg podmiotów, które zobowiązane są do utrzymania obiektu budowlanego. Jednocześnie ustawodawca nie zawarł żadnego wyłączenia co do stron takiego postępowania. Zakładając natomiast racjonalność ustawodawcy wskazać należy, że gdyby jego intencją było ograniczenie kręgu podmiotów, które mogą brać udział w takim postępowaniu to dokonałby takiego wyłączenia w przepisach ustawy. Jedynie przykładowo wskazać należy na art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, który zawiera takie właśnie wyłączenie wskazując, że stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. Skoro wyłączenie takie (ani inne unormowanie) nie zostało zawarte w przepisach ustawy należy przyjąć, że przymiot strony w takim postępowaniu przysługuje podmiotom wymienionym w art. 28 kpa. A zatem z żądaniem wszczęcia postępowania może wystąpić każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądowo administracyjnym utrwalił się przy tym pogląd, że aby być uznanym za stronę postępowania należy mieć nie jakikolwiek interes lecz musi to być interes prawny. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu-strony postępowania (tak m.in. wyrok NSA z dnia 27.09.1999r. IVSA 1285/98 lex 47898).
Jednocześnie przypomnieć należy, że postępowanie administracyjne rządzi się pewnymi regułami, których przestrzeganie przez organy administracji publicznej jest niezbędne dla wydania decyzji zgodnej z literą prawa. I tak - zgodnie z wyrażoną
w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej organ administracji ma obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dodatkowo art. 77 kpa wskazuje, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 107§3 kpa wskazuje natomiast jakie elementy winno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji.
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem w\w zasad postępowania, albowiem organ odwoławczy nie wyjaśnił w wyczerpujący sposób czy skarżącym przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa.
Okolicznością niekwestionowana w niniejszym postępowaniu jest to, że skarżący są właścicielami szeregu działek sąsiadujących z nieruchomością, na której realizowana jest inwestycja. Wskazać jednak należy, że nie zostało wyjaśnione ponad wszelką wątpliwość czy i jako tytuł prawny przysługuje skarżącym do nieruchomości zajętych pod budowę autostrady. Rację mają przy tym skarżący, że zapis art. 2a ustawy o drogach publicznych to jest, że właścicielem dróg krajowych jest Skarb Państwa nie stanowi materialno prawnej podstawy "uwłaszczenia" Skarbu Państwa gruntem na którym realizowana jest inwestycja w postaci drogi krajowej. Przepis ten rozstrzyga jedynie kwestię własności drogi, ustalając, że jedynie sieć dróg krajowych stanowi własność Skarbu Państwa, pozostałe zaś drogi są własnością właściwego szczebla samorządu. Podstawą wywłaszczenia właściciela musi być akt indywidualny skierowany do tego podmiotu. Powyższe wynika z treści art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm.), zgodnie z którym wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu w drodze decyzji prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Ust. 3 stanowi przy tym, że wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie prawa do nieruchomości a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. W systemie prawa znane są wprawdzie przypadki wywłaszczenia mocą ustawy jednakże odnosi się to do określonej kategorii nieruchomości a ustawodawca określa wówczas, że z dniem wskazanym w tej ustawie takie mienie "staje się własnością państwa". A zatem biorąc dodatkowo pod uwagę art. 64 Konstytucji RP, zgodnie z którym własność może być ograniczona
8
tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności wskazać należy, że przepis art. 2a ustawy o drogach publicznych żadną miarą nie może uzasadniać twierdzenia, że skarżący nie są właścicielami gruntu, na którym został zrealizowany odcinek autostrady.
Nie przesądzając czy i jaki tytuł prawny przysługuje skarżącym do działek podanych przez nich we wniosku wskazać należy, że decyzja z dnia [...] marca 2007r. wojewoda [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad pozwolenia na budowę autostrady [...] węzeł [...] od km [...]. W decyzji tej wymieniono szereg działek, na których ma być zrealizowana inwestycja w tym m.in. działka nr ew. [...] (odpis decyzji k. 86). Natomiast ze złożonego na rozprawie dnia 16.03.201 Or. przez R. W. odpisu postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2008r. wynika, że wstrzymano wykonanie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2007r. w przedmiocie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod inwestycję celu publicznego jaką jest budowa autostrady [...] nieruchomości położonej na terenie gminy N. oznaczonej jako działki (m.in. nr [...]). Literalne brzmienie tego postanowienia wskazuje zatem, że wstrzymano wykonanie decyzji wywłaszczeniowej a zatem skutku tej decyzji jakim jest odjęcie prawa własności. Powyższe prowadziłoby do wniosku, że na datę wydawania zaskarżonej decyzji skarżący był właścicielem przedmiotowej działki. Okoliczność ta jednak musi zostać należycie wyjaśniona przez organ odwoławczy. W tym celu organ będzie zobowiązany przeanalizować akty prawne, które stanowiły podstawę wywłaszczenia przy czym ustalenie, że skarżący są właścicielami choćby jednej działki na której została zrealizowana przedmiotowa budowla winno skutkować uznaniem, że posiadają oni interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania. Ustalenie natomiast, że skarżącym nie przysługuje prawo własności do żadnej z tych nieruchomości będzie rodziło - po stronie organu obowiązek wyjaśnienia czy istnieje przepis prawa materialnego, który uzasadniałby twierdzenie, że skarżącym - jako właścicielom nieruchomości sąsiedniej przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu. Obowiązek wykazania tej kwestii będzie przy tym spoczywał na zainteresowanych czyli R. W. i J. W..
Reasumując wskazać należy, że organ administracji nie wyjaśnił w należyty sposób czy skarżący posiadają przymiot strony w niniejszej sprawie. W konsekwencji należało uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77§1, 80 i 107§3 kpa a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazaną wyżej ocenę prawną i ustali w pierwszej kolejności czy i jaki tytuł prawny przysługuje skarżącym do którejkolwiek z działek objętych przedmiotową inwestycją a następnie, w razie potrzeby oceni czy istnieje po stronie skarżących inny niż oparty o tytule własności interes prawny do żądania wszczęcia postępowania na podstawie art. 66 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego.
Jednocześnie jednak należy podkreślić, że - co do zasady - Sąd podziela stanowiska zawarte w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, że w przypadku stwierdzenia, że skarżącym taki przymiot nie przysługuje postępowanie winno ulec umorzeniu (po uprzednim uchyleniu decyzji organu I instancji).
Z tych wszystkich względów zaskarżoną decyzję jako naruszającą prawo należało wyeliminować z obrotu prawnego.
Natomiast jako przedwczesne należało uznać odnoszenie się do zarzutów skargi co do zasadności wniosku z punktu widzenia przepisów prawa materialnego. Dopiero wyjaśnienie kwestii legitymacji skarżących otworzy ewentualnie drogę do oceny merytorycznej wniosku skarżących.
Z tych wszystkich względów w oparciu o art. 145§1 pkt. 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) należało orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło