II OZ 336/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 marca 2013 roku, sygn. akt II SA/Gd 427/09 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] maja 2009 roku, nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 18 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] maja 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie warunków zabudowy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca osiąga wraz z niepełnosprawnym synem dochód miesięczny wysokości około 2000 zł, ponadto jest ona właścicielką trzech nieruchomości. Sąd podkreślił, że sprawa, w której skarżąca stara się o przyznanie prawa pomocy, została już prawomocnie zakończona i przyczyną wniosku skarżącej jest chęć uniknięcia kosztów sądowych związanych z wydaniem kopii dokumentów z akt sprawy. Zdaniem Sądu osoba będąca właścicielem trzech nieruchomości, bez względu na ich stan, nie może być uznana za osobę ubogą, która nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku konicznego utrzymanie dla siebie i rodziny. Ponadto istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej kwestii jest fakt, że zwolnienie od kosztów sądowych ma dotyczyć kosztów w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem, zatem odmowa przyznania prawa pomocy nie jest równoważna pozbawieniu lub nadmiernemu utrudnieniu prawa do sądu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła B.J. domagając się jego uchylenia i zwolnienia jej od kosztów sądowych oraz przesłania skanów wskazanych przez nią dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej generalnej zasady stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zgodnie z którym osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w tym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek dowiedzenia, iż jego dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić także należy, że oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd nie może doprowadzić do wyłączenia lub istotnego ograniczenia prawa strony do sądu. W niniejszej sprawie zakończono postępowanie sądowe wyrokiem z dnia 24 marca 2011 r., zaś wniosek skarżącej o udzielenie jej prawa pomocy został złożony w dniu 4 lutego 2013 r. W jego uzasadnieniu skarżąca wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych, tj. opłaty kancelaryjnej za wydania jej kserokopii dokumentów znajdujących się aktach sądowych (k. 268). Sąd ustalił, że skarżąca wraz z synem osiąga miesięcznie dochód w wysokości około 2000 zł oraz że posiada trzy nieruchomości (w tym nieruchomości zabudowanej domem). Wskazać należy, że w orzecznictwie ukształtował się pogląd, iż osoby fizycznej posiadającej nieruchomość nie można uznać za osobę niezdolna do poniesienia kosztów postępowania sądowego, gdyż majątek taki może zostać wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu umożliwiających prowadzenie postępowania sądowego (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, J.P. Tarno, LexisNexis, Warszawa 2010, s. 246). Dodatkowo wskazać należy, co uczynił już Sąd I instancji, że odmowa przyznania prawa pomocy w żaden sposób nie ograniczy prawa skarżącej do sądu. Rozpoznawany wniosek dotyczy bowiem jedynie zwolnienia od kosztu jakim jest opłata kancelaryjna od wydanych odpisów dokumentów z akt sprawy zakończonej już prawomocnym wyrokiem. W tej sytuacji uznać należy, że w przedmiotowej sprawie w zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku słusznie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.