II SA/Wa 1470/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędziowie WSA Janusz Walawski, WSA Andrzej Góraj, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzją nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz M. M. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 oraz w związku z art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), Komendant Wojewódzki Policji w P. cofnął M. M. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Przedstawiając stan faktyczny sprawy i zebrane w sprawie dowody organ podał, że M. M. prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. została skazany za, m.in., popełnienie czynu określonego w art. 286 § 1 Kodeksu karnego na łączną karę trzech lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny, przy czym strona została warunkowo zwolniona z odbywania kary pozbawienia wolności. Organ ustalił także, że skarżący nie wnosił o zatarcie skazania (pismo Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] listopada 2008 r.). Ponadto, organ stwierdził, że wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie karne (nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia [...] stycznia 2009 r.) o czyn określony w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 ze zm.). Tym samym, w ocenie organu, M. M. należy do kategorii osób określonej w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zgodnie bowiem z tym przepisem, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Organ wyjaśnił, że w takiej sytuacji dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o broni i amunicji nakazuje organowi Policji cofnięcie pozwolenia na broń. Przepis ten, jak podkreślił dalej organ, ma charakter obligatoryjny, a zaistnienie okoliczności przewidzianej w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy (skazanie lub prowadzenie wobec określonej osoby postępowania karnego o przestępstwa wymienione w tym przepisie), wolą ustawodawcy, uznane zostało za warunek wystarczający do cofnięcia pozwolenia na broń. Zdaniem organu skarżący, jako osoba, która dopuściła się czynu zabronionego wymierzonego przeciwko mieniu (czyn z art. 286 § 1 wg Kodeksu karnego stanowi przestępstwo przeciwko mieniu), nie daje gwarancji bezpiecznego używania broni palnej, a tym samym istnieje co niego obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa publicznego. Powyższą decyzję, z upoważnienia [...] Komendanta Wojewódzkiego w P., wydał - p.o. Zastępcy Naczelnika [...] KWP w P. – podinspektor A.S.. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik M. M., adwokat P. K., poza zarzutami dotyczącymi niewłaściwego zaliczenia przez organ pozakodeksowego czynu określonego w art. 35 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt do enumeratywnie wymienionych w Kodeksie karnym przestępstw przeciwko zdrowiu, życiu i mieniu oraz błędnego zastosowania przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji do sytuacji prawnej skarżącego, podniósł także zarzut, iż niekorzystną dla skarżącego decyzję wydał pracownik organu, który podlegał wyłączeniu od udziału w postępowaniu administracyjnym. W tym zakresie pełnomocnik wskazał, iż podinspektor A. S. jest wpisany od 2006 r. w centralnym rejestrze Polskiego Związku Łowieckiego jako stażysta – kandydat na myśliwego w Kole Łowieckim [...], w którym to kole funkcję prezesa pełni właśnie skarżący. Dodatkowo wyjaśnił, że A. S. zna osobiście, i to bardzo dobrze, skarżącego i pozostaje z nim w konflikcie. Toteż, według pełnomocnika, w postępowaniu przed organem I instancji mogło dojść do sytuacji unormowanej w art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a., tzn. w postępowaniu brał udział pracownik, który pozostawał ze stroną tego postępowania w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy mógł mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Komendant Główny Policji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy nie uznał argumentów podniesionych w odwołaniu. W odniesieniu do zarzutu udziału w postępowaniu przez organem I instancji pracownika podlegającego wyłączeniu nie zgodził się ze stanowiskiem pełnomocnika skarżącego, wedle którego w sprawie mogła zajść przesłanka wyłączenia określona w art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. Zaznaczył, że przywołany przepis mówi o stosunku prawnym łączącym pracownika ze stroną postępowania, a przypadku sprawy skarżącego można jedynie mówić o stosunku faktycznym – kontaktach w ramach tego samego koła łowieckiego. Organ II instancji stwierdził natomiast, że podniesioną w odwołaniu okoliczność należy rozpoznać w kontekście przesłanek uregulowanych w art. 24 § 3 k.p.a., jednak, w jego ocenie, także w świetle tego przepisu nie można uznać, że w sprawie zaszła inna okoliczność, która mogłaby wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika. Świadczy o tym przede wszystkim obligatoryjny charakter zastosowanego w sprawie przepisu o broni i amunicji, który jednoznacznie nakazuje organowi Policji cofnięcie pozwolenia na broń. Nawet zatem, jak podkreślił organ, gdyby pracownik w obawie o dalsze losy swojej kandydatury na myśliwego chciał stronie pomóc, a nie zaszkodzić, to i tak nie miał takiej możliwości. Komendant Główny Policji zwrócił również uwagę, iż strona nie podnosiła w toku postępowania, że ma wątpliwości co do bezstronności pracownika organu i nie zwracała się do jego bezpośredniego przełożonego o wyłączenie go w oparciu o powoływany wyżej art. 24 § 3 k.p.a. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi II instancji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, a także naruszenie art. 24, art. 7 i 77 k.p.a. W zakresie zarzutu naruszenia prawa materialnego pełnomocnik podniósł, iż orzekające w sprawie organy błędnie uznały, że nie ciążył na nich obowiązek zbadania (ustalenia), czy istnieje uzasadniona obawa użycia przez skarżącego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Natomiast w ramach sformułowanego zarzutu naruszenia art. 24 k.p.a. pełnomocnik zwrócił uwagę, że wbrew treści tego przepisu, organy niewłaściwie uznały, iż pomiędzy osobą wydającą decyzję a skarżącym nie istniał stosunek, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Z kolei, w odniesieniu do postawionego zarzutu naruszenia art. 7 i 77 k.p.a., pełnomocnik stwierdził, iż organy nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. Według pełnomocnika, organy nie wyjaśniły okoliczności związanych z zarzuconym skarżącemu czynem, a tym samym nie wykazały bezpośredniego związku między popełnionym czynem, za który skarżący został skazany, cechami charakteru skarżącego oraz jego dotychczasowym postępowaniem. W ocenie pełnomocnika, dopiero bowiem w oparciu o tak ustalone okoliczności możliwe było wykazanie istnienia obawy, że posiadacz pozwolenia na broń może broni tej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W odpowiedzi na skargę, Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 19 stycznia 2010 r. pełnomocnik skarżącego dodatkowo wyjaśnił, iż A.S. jest w kole łowieckim stażystą od 2006 r. i do dnia dzisiejszego nie zdał egzaminu na myśliwego. Jednocześnie jest on zależny od skarżącego i do czasu zdania egzaminu nie może przenieść się do innego koła. Podał też, że skarżący nie podnosił tej kwestii przed organem I instancji, ponieważ nie wiedział, że jego sprawę w imieniu organu będzie rozpatrywał A. S. Dlatego fakt ten podniósł dopiero w odwołaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno w postępowaniu przed [...] Komendantem Wojewódzkim Policji w P., jak i Komendantem Głównym Policji doszło do naruszenia prawa procesowego . W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie administracyjne winno być prowadzone w zgodzie z ogólnymi zasadami tego postępowania, w tym w zgodzie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej oraz z unormowaną w art. 9 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych. Realizacji tych dwóch zasad służy m.in. instytucja wyłączenia pracownika, której ustawodawca poświęcił rozdział 5. Kodeksu postępowania administracyjnego (przepisy art. 24 – 27 k.p.a.). Z akt administracyjnych wynika natomiast, iż orzekające w sprawie organy dopuściły się naruszenia art. 24 § 3 k.p.a., a w konsekwencji całe postępowanie administracyjne (przed organem I i II instancji), dotknięte zostało wadą. Stosownie bowiem do art. 24 § 3 k.p.a., bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Wyłączenie pracownika lub odmowa jego wyłączenia następuje przez wydanie postanowienia (por. J. Borkowski (w:) J. Borkowski, B. Adamiak "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, 6. wyd., s.188). Odnosząc treść powołanego przepisu do skontrolowanych przez Sąd działań orzekających w sprawie organów administracji należy w sposób jednoznaczny stwierdzić, że w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji brał udział pracownik tego organu - p.o. Naczelnika [...] KWP w P. - podinspektor A. S. Okoliczność tą potwierdzają zgromadzone w aktach dokumenty w postaci dwóch pism: z dnia 5 stycznia 2009 r. skierowanego do Sądu Rejonowego [...] w P. i z dnia 3 kwietnia 2009 r. skierowanego do strony postępowania M. M., a przede wszystkim kończąca postępowanie przed organem I instancji decyzja administracyjna, na której figuruje podpis A. S. ze wskazaniem jego stanowiska służbowego i informacją, iż wydał on decyzję w ramach upoważnienia udzielonego przez piastuna organu I instancji. Poza sporem pozostaje również okoliczność, że A. S. nie zażądał swojego wyłączenia od udziału w sprawie choć, jak uprawdopodobnił później w odwołaniu skarżący, z łatwością mógł dowiedzieć się, iż prowadzona sprawa dotyczy M. M. – prezesa koła łowieckiego, w którym podinspektor jest stażystą – kandydatem na myśliwego. Nie nastąpiło również wyłączenie A. S. z urzędu przez jego bezpośredniego przełożonego. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy, wbrew treści art. 24 § 3 k.p.a., uzależnił możliwość wyłączenia pracownika od wynikającego z przepisów prawa materialnego kierunku rozstrzygnięcia samej sprawy administracyjnej. Pogląd ten jest wadliwy, gdyż, jak już wskazano na wstępie, instytucja wyłączenia pracownika ma charakter gwarancyjny dla strony, a jej ewentualne zastosowanie ma podstawy określone tylko i wyłącznie w przepisach prawa procesowego i jest niezależne od potencjalnego kierunku rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy niezasadnie przyjął, że okoliczność znajomości pracownika i strony nie mogła mieć wpływu na tok postępowania, ponieważ teoretycznie bardziej prawdopodobna była pomoc pracownika udzielona stronie, a nie wydanie wobec niej decyzji negatywnej. Ocena ta, jako oderwana od uprawdopodobnionych okoliczności podniesionych przez stronę oraz od treści art. 24 § 3 k.p.a., nie mogła prowadzić do zamieszczonych w uzasadnieniu decyzji wniosków i nie mieściła się, co należy jeszcze raz podkreślić, w obiektywnej funkcji instytucji wyłączenia pracownika. Wskazać należy, iż organ administracji publicznej nie może odstępować od zastosowania instytucji wyłączenia pracownika tłumacząc swoje działanie brakiem związku pomiędzy udziałem pracownika a kierunkiem rozstrzygnięcia sprawy. Instytucja wyłączenia pracownika służy bowiem realizacji w postępowaniu administracyjnym przede wszystkim dwóch zasad ogólnych, a mianowicie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych (art. 8 k.p.a.). Nie można również podzielić poglądu Komendanta Głównego Policji, że zgłoszenie zarzutu przez stronę dopiero na etapie wniesienia odwołania miałoby decydować o braku wadliwości postępowania. Należy w tym zakresie przyznać rację skarżącemu, że nie mógł on obiektywnie przewidzieć, że decyzję w jego sprawie wyda A. S. skoro większość kierowanych do niego pism w postępowaniu podpisywała podinspektor D. G. (pisma – w aktach administracyjnych). Rozpoznając ponownie sprawę, organ I instancji zobowiązany będzie do dokonania oceny udziału A.S. w postępowaniu administracyjnym w świetle art. 24 § 3 k.p.a. i uprawdopodobnionych przez stronę okoliczności wywołujących wątpliwość co do jego bezstronności względem M. M. Ze względu na stwierdzone naruszenie prawa procesowego rozpatrywanie pozostałych zarzutów, w tym zarzutów naruszenia prawa materialnego, jest przedwczesne. Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności rozpoznawanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 lit. "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. O kosztach, w pkt 3 sentencji wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 209 i art. 205 § 2 powołanej ustawy.