II SO/Ol 22/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2010 r. na rozprawie sprawy z wniosku P.B o wymierzenie grzywny Rektorowi Uniwersytetu postanawia oddalić wniosek. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W dniu "[...]" P. B. złożył wniosek o wymierzenie Rektorowi Uniwersytetu grzywny za naruszenie obowiązku przewidzianego w art. 54 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. przekazania Sądowi całości akt sprawy administracyjnej dotyczącej skargi na bezczynność tegoż organu w przedmiocie rozpatrzenia odwołania P. B. z dnia "[...]" od decyzji Dziekania Wydziału "[...]" z dnia "[...]". (sygn. akt "[...]"). W uzasadnieniu podał, że Sądowi nie przekazano pisma Rektora z dnia "[...]" - wezwania do usunięcia braków formalnych pisma oraz pisma skarżącego usuwającego brak we wskazanym w wezwaniu terminie. Zdaniem skarżącego, organ przedstawił Sądowi tylko dokumenty, które mogły przemawiać za oddaleniem skargi. W aktach sprawy było bowiem tylko wezwanie Dziekana z dnia "[...]" do usunięcia braków odwołania i na tej podstawie organ domagał się oddalenia skargi. Natomiast z akt, które nie zostały przedstawione Sądowi wynikało, że Rektor uznał wezwanie Dziekana za nieskuteczne i sam wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych odwołania, zaś skarżący niezwłocznie brak ten uzupełnił, wobec czego jego odwołanie nie mogło już pozostać bez rozpoznania. W piśmie procesowym z dnia "[...]" Rektor wniósł o oddalenie wniosku. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko, że nie pozostawał w bezczynności w rozpatrzeniu odwołania skarżącego, gdyż nie zostało ono skutecznie wniesione. Odwołanie to nie było bowiem podpisane przez wnoszącego, a brak ten - po wezwaniu przez Dziekana Wydziału do jego uzupełnienia, nie został usunięty. Nie zgodził się z twierdzeniem, że tylko organ odwoławczy ma uprawnienia do badania odwołania pod względem formalnym. Rektor wskazał, że wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych odwołania dopiero po wpłynięciu skargi na bezczynność. Działanie to zostało podjęte z ostrożności procesowej w celu "przyspieszenia" sprawy, gdyby Sąd nie podzielił stanowiska organu co do prawidłowości wezwania do uzupełnienia braków przez organ pierwszej instancji. Rektor podkreślił, że nie można uznać tego wezwania za uznanie słuszności skargi na bezczynność i twierdzeń dotyczących wyłącznej kompetencji organu odwoławczego do wzywania do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Stwierdził ponadto, że nie wprowadzał w błąd Sądu, gdyż wraz ze skargą przekazał wszystkie akta administracyjne, na których oparto twierdzenia wskazane w odpowiedzi na skargę. Na rozprawie w dniu "[...]", w sprawie sygn. akt "[...]", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowił dopuścić dowód z akt sprawy o sygn. "[...]", a następnie po jej zamknięciu wydał wyrok, którym zobowiązał Rektora Uniwersytetu do rozpatrzenia odwołania P. B. od decyzji Dziekania Wydziału "[...]" z dnia "[...]", w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz zasądził od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami, dalej powoływanej dalej jako p.p.s.a.), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Przepis art. 54 § 2 p.p.s.a. obliguje organ do przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Stosownie zaś do art. 55 § 1 tej ustawy w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Treść art. 55 § 1 p.p.s.a. statuuje wyłączną przesłankę orzeczenia przez sąd grzywny, którą jest niezastosowanie się przez organ do obowiązków określonych w art. 54 § 1 ustawy w terminie przewidzianym w tym przepisie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06, ONSAiWSA nr 6/2006, poz. 156). Przy czym, przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1p.p.s.a. obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności. Oznacza to, że nie przestanie on istnieć w przypadku przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy z uchybieniem trzydziestodniowego terminu. Bez znaczenia jest przy tym czy organ wypełnił swój obowiązek do daty posiedzenia sądu, na którym rozpoznano wniosek o wymierzenie grzywny. Sąd jest zobowiązany rozpatrzyć merytorycznie każdy wniosek, który spełnia wymogi formalne. Z powyższych względów przepis art. 55 § 1p.p.s.a. pełni dwojaką funkcję: dyscyplinującą i represyjną. Funkcja dyscyplinująca polega na przymuszeniu organu grzywną do przesłania skargi, odpowiedzi na skargę i całości akt sprawy. Aktualizuje się ona zatem wtedy, gdy organ nie dopełnił tej czynności, a sąd chce na nim wymóc jej dokonanie. Natomiast celem represji, jaką jest grzywna przewidziana w art. 55 § 1 p.p.s.a. jest ukaranie organu za tamowanie rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowo administracyjnym poprzez zaniechanie wykonania obowiązków przewidzianych w art.54 § 2 p.p.s.a. lub wykonanie ich w sposób wadliwy. Funkcja represyjna omawianego przepisu znajduje uzasadnienie w potrzebie ochrony prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki, zagwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten odnosi się do sądu a nie do organu administracji publicznej, jednak nie może ujść uwadze, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym działanie sądu jest uzależnione od dokonania przez organ czynności wymienionych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Z tej przyczyny organ administracji ponosi odpowiedzialność za uniemożliwianie albo utrudnianie realizacji tego prawa (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 3/09, LEX nr 530144). Podkreślenia jednakże wymaga, że stwierdzenie przesłanek określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku wymierzenia grzywny, lecz wyposaża sąd w uprawnienie do wymierzenia grzywny. Orzeczenie sądu ma więc charakter uznaniowy. Ustawodawca przewidział bowiem, że sąd "może orzec o wymierzeniu organowi grzywny". Powyższe oznacza, że podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu oraz, czy – tak jak w niniejszej sprawie - przekazanie niekompletnych akt administracyjnych opóźniło rozpoznanie sprawy. W niniejszej sprawie nie jest sporne, że akta administracyjne, które w ustawowym terminie Rektor przekazał do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę, nie były kompletne. Brakowało w nich dwóch pism, które skarżący wymienił w przedmiotowym wniosku to jest wezwania Rektora z dnia "[...]" do usunięcia braków formalnych odwołania i pisma skarżącego usuwającego braki. W ocenie Sądu, brak jest jednak podstaw do uwzględniania wniosku o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie w całości akt administracyjnych w sprawie oznaczonej sygnaturą "[...]". W sprawie tej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznając skargę P. B. na bezczynność Rektora Uniwersytetu w przedmiocie niezałatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym, postanowieniem z dnia "[...]" dopuścił dowód z akt sprawy o sygnaturze "[...]". Tym samym skład orzekający w przedmiocie skargi na bezczynność organu dysponował wiedzą, iż skarżący, w wykonaniu wezwania organu odwoławczego, uzupełnił brak formalny wniesionego odwołania i rozstrzygnął, iż Rektor Uniwersytetu zobowiązany był rozpatrzeć je i w ciągu ustawowego miesięcznego terminu załatwić sprawę wydając decyzję lub postanowienie. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Sąd wywiódł, że badanie dopuszczalności odwołania, terminu jego wniesienia, jak i warunków formalnych jego sporządzenia należy wyłącznie do organu odwoławczego, który stosownie do wyniku podjętej w tym zakresie kontroli uprawniony jest do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania lub uchybienia terminu do jego wniesienia (art. 134 K.p.a.) oraz pozostawienia odwołania bez rozpoznania wobec nieuzupełnienia jego braków formalnych (art. 64 K.p.a.). Z uzasadnienia wyroku w sprawie sygn. akt "[...]" wynika, że brak w aktach administracyjnych pism wskazanych przez P. B. we wniosku o wymierzenie organowi grzywny, nie uniemożliwił ani nie utrudnił rozpoznania sprawy, ponieważ w ocenie składu orzekającego w tamtej sprawie, Rektor Uniwersytetu pozostawał w bezczynności już z chwilą powzięcia wiadomości o nieprzekazaniu przez organ pierwszej instancji odwołania , co nastąpiło najpóźniej w dniu doręczenia organowi pisma skarżącego z dnia "[...]", czyli znacznie wcześniej niż pisma, na które powołuje się wnioskujący o wymierzenie organowi grzywny. Sąd rozpoznając sprawę o sygnaturze "[...]" nie odroczył rozprawy sprawy, gdyż uznał, że brak tych dokumentów nie tamuje rozpoznania sprawy. Wymierzenie grzywny nie spełniłoby więc jej funkcji dyscyplinującej. Orzeczenie takie nie zrealizowałoby również funkcji represyjnej, rozumianej jako sankcja za naruszanie prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Sąd bowiem sprawę rozpoznał na pierwszej rozprawie i orzekł zgodnie z wnioskiem skargi, bez odraczania rozprawy. Niedopełnienie obowiązku przez Rektora nie skutkowało zatem naruszeniem prawa skarżącego do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Zatem brak jest uzasadnienia do wymierzenia organowi grzywny, która nie spełniałaby roli dyscyplinującej i przymuszała do wykonania obowiązku przekazania kompletnych akt administracyjnych, skoro sprawa sądowoadministracyjna, do której akta te dołączono, została załatwiona. Nie jest również zasadne wymierzanie grzywny w celu represyjnym i stosowanie wobec Rektora Uniwersytetu sankcji finansowej, skoro niedołączenie do akt sprawy pism, powoływanych we wniosku skarżącego, nie pozbawiło P. B. prawa do bezzwłocznego rozpoznania sprawy sądowo administracyjnej i nie spowodowało opóźnienia w rozpoznaniu jego skargi. Wobec powyższego, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi potrzeba zastosowania art. 55 § 1 p.p.s.a., ponieważ brak w aktach administracyjnych dołączonych do sprawy sygn. akt "[...]" dokumentów, na które P. B. powoływał się w niniejszej sprawie, nie zatamował biegu tamtej sprawy i nie wpłynął ujemnie na jej wynik. Z tych względów, na podstawie art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.