VIII SA/Wa 629/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych do stanu pierwotnego oddala skargę. Syg. akt VIII SA/Wa 629/09 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] lipca 2009 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 i 2, po rozpatrzeniu odwołania F. K. od decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...] marca 2009 roku, nr [...] nakazującej przywrócenie do stanu pierwotnego stosunków wodnych, poprzez odtworzenie rowu na działce nr [...] w miejscowości B. gmina Z., w celu swobodnego przepływu wód w terminie do [...] kwietnia 2009 roku – orzekł o uchyleniu zaskarżonej w części dotyczącej terminu wykonania określonego obowiązku i termin ten wyznaczyć na dzień [...] sierpnia 2009 roku, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] marca 2009 roku Wójt Gminy Z. nakazał F. K. przywrócenie do stanu pierwotnego stosunków wodnych, poprzez odtworzenie rowu na działce nr [...] w miejscowości B., gmina Z., w celu umożliwienia swobodnego przepływu wód. Termin wykonania powyższego obowiązku określono na dzień [...] kwietnia 2009 roku. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż F. K. zasypał rów na całym odcinku biegnącym przez jego działkę i w tym miejscu wybudował ogrodzenie. Zasypanie rowu spowodowało zablokowanie swobodnego przepływu wód, a w konsekwencji podtopienie posesji S. S. i A. K. W ocenie organu odtworzenie rowu umożliwi swobodny przepływ wód z podtapianych posesji, pod drogą wojewódzką. Odtworzenie rowu jest niezbędne z uwagi na konieczność zachowania i eksploatowania istniejących na gruncie urządzeń wodnych. Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie złożył F. K. podnosząc, że istniejący uprzednio stan wody na gruncie spowodował podtapianie jego nieruchomości, bowiem rów ten nie posiadał żadnego odpływu. Z tego względu podjął decyzję o zasypaniu rowu. W jego ocenie okoliczności, iż w tym czasie zalaniu uległy posesje S. S. i A. K. wynika z niewłaściwego uregulowania stosunków wodnych na przedmiotowym terenie, a nie z działań skarżącego. Podnosił, że jeżeli nawet zasypanie rowu przyczyniło się pośrednio do zalania wyżej wymienionych posesji, to w przeciwnym wypadku doszłoby do zalania nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z rowem, w tym posesji skarżącego. W ocenie organu odwoławczego z akt sprawy wynika, że właściciel działki nr [...] F. K., zasypał przebiegający przez jego działkę rów odpływowy, powodując podtopienie posesji S. S. i A. K. Na terenie zasypanego rowu wybudował ogrodzenie. Zgodnie z art. 29 ust.1 ustawy z 18 lipca 2001 roku Prawo wodne( DZ.U z 2005 roku, nr 239, poz. 2019 ze zm. dalej jako prawo wodne), właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego działce wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, ani odprowadzać wody na grunty sąsiednie. Na właścicielu ciąży również obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmiany w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz, prezydent miasta może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, w przypadku gdy spowodowane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. W niniejszej sprawie fakt zasypania rowu na swojej działce potwierdza sam skarżący. Sporny rów stanowił element odwodnienia drogi wojewódzkiej oraz terenów przyległych i jak wynika z decyzji wodnoprawnej, operatu wodnoprawnego i pisma [...] Zarządu Dróg w R. wody ze zlewni położonej po północnej stronie drogi nr [...] mają tranzytem przepływać przez kanał i studnię chłonną do istniejącego przepustu drogowego, a następnie do istniejącego rowu. W związku z tym zasypanie rowu znajdującego się na działce skarżącego stanowi zakłócenie stosunków wodnych i likwidację urządzenia wodnego ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zdaniem organu zasadnie zastosowano przepis art. 29 ust.3 ustawy prawo wodne i zobowiązano skarżącego do odtworzenia zasypanego rowu. Organ podnosił, że normy zawarte w tym przepisie odnoszą się do właściciela nieruchomości, niezależnie od tego czy na ich terenach znajdują się w ogóle urządzenia wodne w rozumieniu ustawy, a tym bardziej czy urządzenia te figurują w rejestrach urzędowych. Celem tego przepisu jest bowiem zapewnienie niepogorszonego stanu stosunków wodnych, jeśli może to szkodliwie oddziaływać na grunty sąsiednie. Stanowisko takie wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 marca 2008 roku, II OSK 160/07 – podzielanego przez organ odwoławczy. Odnosząc się do kwestii skierowania wód z drogi krajowej nr [...] oraz sąsiednich miejscowości do spornego rowu i podtapiania działek skarżącego to zdaniem organu odwodnienie drogi zostało zaprojektowane i wykonane w oparciu o pozwolenie wodnoprawne i operat wodnoprawny. Decyzja w tym zakresie jest ostateczna, a zatem wiąże organ administracji w tej sprawie. W związku z tym Kolegium nie może kwestionować wykonanego sposobu odwodnienia drogi wojewódzkiej – określonego w pozwoleniu wodnoprawnym. Organ zmienił zaskarżoną decyzję w zakresie określonego terminu, bowiem wymieniony w decyzji termin wykonania obowiązku był już nieaktualny. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł F. K. Zaskarżał decyzję w całości i zarzucał jej naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 29 ust.3 prawa wodnego poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w przedmiotowej sprawie istnieją przesłanki do nakazania skarżącemu przywrócenia stosunków wodnych na działce nr [...], położonej w miejscowości B., do stanu poprzedniego, poprzez odtworzenie rowu sąsiadującego z jego nieruchomością podczas gdy: 1) istniejący uprzednio stan powodował zalewanie jego nieruchomości wodami gromadzącymi się w przedmiotowym rowie; 2) znajdujące się na działce skarżącego zagłębienie w ziemi nie stanowi rowu melioracyjnego, a gromadząca się woda wpływa niekorzystnie na regulację stosunków wodnych w okolicy, gdyż nie posiadał on żadnego odpływu do naturalnego zbiornika wodnego, co sprawia, że woda ta zalewała okoliczne posesje; 3) argumentacja organów, iż sposób uregulowania stosunków wodnych w okolicy, polegający na odprowadzaniu wód z drogi krajowej nr [...] do rowu przechodzącego przez działkę skarżącego jest prawidłowy, gdyż wynika z decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego, nie jest słuszna gdyż – skarżący nie miał możliwości odwołania się od tej decyzji, z racji tego, że przy jej wydawaniu w sposób rażący naruszono prawo nie doręczając jej skarżącemu. Nadto z tej części operatu wodnoprawnego organ wywodzi dla siebie skutki, w postaci możliwości odwodnienia drogi wojewódzkiej nr [...], do rowu przechodzącego przez posesję skarżącego, pomimo tego, iż nie jest on rowem melioracyjnym. W ocenie skarżącego, to nie jego działanie, a właśnie istnienie przedmiotowego rowu w takiej postaci źle wpływa na stosunki wodne w okolicy. Rów ten usytuowany był obok działki nr [...] oraz sąsiadujących z nią nieruchomości położonych w miejscowości B. W związku z tym, że gromadziły się w nim wody opadowe dochodziło do częstego wylewania się ich na nieruchomość skarżącego. Dlatego też podjął on decyzję o zasypaniu rowu na całej długości, na której graniczył on z jego posesją. Fakt, że w tym momencie uległy zalaniu posesje S. S. i A. K. są wynikiem niewłaściwego zagospodarowania tego terenu pod względem stosunków wodnych, nie zaś działań skarżącego. Skarżący podnosił również, że rów ten nie posiada żadnego odpływu do naturalnego zbiornika wodnego i kończy się wraz z posesją M. K. Z tego też względu zalewanie sąsiednich nieruchomości jest nieuniknione, w sytuacji, gdy woda w nim osiąga wysoki poziom. Przywrócenie do stanu poprzedniego oznacza niejako zmuszanie właścicieli sąsiadujących z rowem posesji do znoszenia stanu rzeczy, który stał się udziałem S. S. i A. K. Skarżący argumentował, że władze gminy powinny problem stosunków wodnych, rozwiązać w sposób zadowalający dla wszystkich właścicieli sąsiednich nieruchomości. W dalszej części uzasadnienia skarżący podnosił, że to operat wodnoprawny przewidywał dla niego niekorzystne rozwiązania powodujące iż nie miał on możliwości ich zaskarżenia. Jego zdaniem nie może być takiej sytuacji, że decyzja administracyjna o odkopaniu rowu spowoduje, że będzie zalewana jego posesja. W jego ocenie problem jest zdecydowanie bardziej skomplikowany i winien być rozwiązany kompleksowo. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowaną dotychczas argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają, zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się, więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Należy zauważyć, iż z treści art. 29 ust.3 prawa wodnego wynika, że przesłankami wydania nakazów w tym trybie jest ustalenie, że właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na swoim gruncie i zmiany te wywierają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie. Wydanie tej decyzji wymaga więc przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy i jakich zmian dokonał na swoim gruncie właściciel, czy zmiany te spowodowały zmiany stosunków wodnych, i czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim. Zmiany dokonane na gruncie mogą być różnego rodzaju. Może to być zmiana naturalnego ukształtowania terenu (nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu, bądź jego zasypanie). Sam fakt dokonania określonej zmiany nie jest wystarczający do zastosowania art. 29 ust.3 prawa wodnego. Konieczne jest ustalenie, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wody na gruncie. Poza sporem pozostaje kwestia, że przez działkę skarżącego F. K. oznaczoną nr [...] w miejscowości B. przebiegał rów, który przez niego został zasypany. Fakt ten został przyznany przez skarżącego. Przedmiotowy rów biegnący między innymi przez działkę skarżącego, jak wynika z operatu wodnoprawnego, stanowił odbiornik wód opadowych ze zlewni nr [...]. Działka skarżącego stanowi początek biegu przedmiotowego rowu i ma on za zadanie przyjmowanie wody, które wpływają do niego przepustem usytuowanym pod drogą wojewódzką nr [...]. Tak więc sposób odwodnienia drogi poprzez kierowanie wody opadowej do istniejącego rowu stanowi jeden z elementów przyjętego rozwiązania w ramach decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym. W ocenie Sądu należy podnieść, iż dla rozstrzygnięcia sprawy nie może mieć znaczenia to, iż przedmiotowy rów biegnący przez posesję skarżącego nie stanowi urządzenia wodnego ujętego w katastrach wodnych( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2008 roku, II OSK 160/07, LEX nr 466152). Jak wynika z treści art. 29 ust. 3 prawa wodnego, ustawodawca nakładając na właściciela nieruchomości obowiązki związane z utrzymaniem określonych stosunków wodnych na posiadanej nieruchomości i zakazem ich zmiany ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich, nie odniósł się w żaden sposób do pojęcia urządzenia wodnego, którego definicja została zawarta w art. 9 ust.1 pkt 19 prawa wodnego, a do których zalicza się między innymi rowy. Należy uznać, iż istnieje związek pomiędzy zasypaniem rowu przez skarżącego, a zalewaniem posesji S. S. i A. K. W sytuacji gdy został zablokowany odpływ wody z przepustu do rowu, to napływająca woda musi tworzyć rozlewiska. Jak wynika z materiału dowodowego( dokumentacji fotograficznej k-7, 14- 18 akt sprawy) posesje uczestników zostały podtopione w sposób znaczny, nawet zagrażający znajdującym się tam budynkom. Tak więc należy zgodzić się z organem, że zmiana stanu wody na gruncie, spowodowana zasypaniem rowu przez skarżącego, odbyła się ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W ocenie Sądu nie można podzielić zarzutów skarżącego, że miał podstawy do zasypania istniejący rowu, ponieważ nie chciał dopuścić do rozlania się wody na jego posesji. Skarżący musiał sobie zdawać sprawę, że skoro woda wypływająca z przepustu ma wpływać do rowu biegnącego przez jego działkę, to zasypanie rowu spowoduje zatamowanie wpływu wody i wystąpienie podstopień na innych posesjach. Nie mógł on samowolnie podjąć decyzji o zmianie ukształtowania terenu swojej działki. Jeśli faktycznie doszłoby do podtopienia jego działki, to powinien on wystąpić na drogę prawną. Należy zgodzić się z organem, że dopóki w obrocie prawnym występuje decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym, w zakresie wprowadzenia do ziemi wód opadowych z drogi wojewódzkiej nr [...] w miejscowości B., to nie można uznać aby kierowanie wody przepustem pod drogą do rowu przebiegającego przez działkę skarżącego było działaniem naruszającym prawo. Z tych też względów nie można uznać zarzutów skargi, że niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego – art. 29 ust. 3 prawa wodnego poprzez błędną jego wykładnię. W ocenie Sądu w ustalonym stanie faktycznym istniały podstawy do zastosowania wyżej powołanego przepisu prawa. Skarżący zasypując przebiegający przez jego nieruchomość rów spowodował naruszenie stanu wody na gruncie, który szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.