II SA/Kr 1107/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Barbara Pasternak AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: Joanna Obrał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Prezydent Miasta decyzją nr [...] z dnia [...]r., wydaną na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) oraz art. 4 ust. 1 pkt 11 w związku z art. 38 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. Nr 91 poz. 578 ze zm.), a także art. 104 i 162 § 1 pkt 2 kpa, zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę dla Kurii [...] w [...] na zamierzenie budowlane: wyburzenie istniejącego budynku internatu i budowa kompleksu "[...]" z parkingiem podziemnym wraz z infrastrukturą techniczną. Pozwolenie obejmowało następujący rodzaj obiektu bądź robót budowlanych: rozbiórka jednopiętrowego obiektu byłego internatu, budowa obiektu kubaturowego składającego się z budynku wysokiego pięciokondygnacyjnego przykrytego dwuspadowym dachem z poddaszem użytkowym ustawionego w pierzei ulicy oraz dwukondygnacyjnej części niskiej w oficynie mieszczącej salę konferencyjną przykrytą kolebkowym dachem i przewiązkę mieszczącą salę konferencyjną przykrytą płaskim dachem (część piwniczna - garaż podziemny na [...] stanowiska wychodzi poza obrys kondygnacji naziemnych) o charakterze plomby architektonicznej, wykonanie przyłączy gazowego, elektrycznego z przebudową istniejącego budynku na stację trafo, wody oraz wymiany kabla energetycznego i zabezpieczenie ciepłociągu, wzmocnienie fundamentów sąsiedniej realności nr [...], wykonanie wewnętrznych instalacji wod - kan, centralnego ogrzewania, grzewczej i ziębniczej oraz węzła cieplnego i wentylacji mechanicznej, a także wykonanie wjazdu do garażu podziemnego, zatoki postojowej i chodnika. Zamierzenie budowlane zostało zlokalizowane przy ul. [...] na działce nr [...] obr. [...] K., natomiast infrastruktura na działce nr [...], [...], [...] i [...] obr. [...] K. Inwestor przed przystąpieniem do robót budowlanych został zobowiązany do uzyskania oświadczenia [...] o zapewnieniu dostawy wody, odbioru ścieków oraz o warunkach przyłączenia obiektu do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej pod rygorem stwierdzenia wygaśnięcia decyzji zgodnie z art.162 § 1 pkt 2 kpa. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że wniosek o wydanie pozwolenia na budowę został złożony w terminie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nr [...] z dnia [...] 2001r. utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego znak: [...] z dnia [...] 2001r. Ponadto inwestor wykazał się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postaci odpisu z [...], zgody ZDiK z dnia [...] 2002 r. oraz zgody współwłaścicieli realności nr [...] przy ul. [...] wyrażonej w porozumieniu z dnia [...] maja 2002r. Lokalizacja obiektu jest zgodna z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Miasta uchwalonym uchwałą Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] listopada 1994r. zmieniającą uchwałę w sprawie miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta (Dz.Urz.Woj.[...].Nr 24, poz. 108) oraz warunkami ochrony środowiska. Organ I instancji uznał też, że projekt budowlany jest kompletny, posiada wymagane uzgodnienia i opinie oraz został wykonany przez osobę uprawnioną. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. P. działająca jako pełnomocnik swojego męża S. P., zarzucając, że w postępowaniu przed organem I instancji zostały naruszone prawa jej męża, ponieważ nie został on zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę i nie miał możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz dokonania uzgodnień. Ponadto odwołująca się podniosła, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego, a zwłaszcza art. 5, ponieważ plany architektoniczno – budowlane zostały wykonane bez sporządzenia ekspertyzy wytrzymałościowej konstrukcji budynku przy ul. [...], a podobny do planowanego budynek wybudowany z drugiej strony tej nieruchomości naruszył jej konstrukcję. Wojewoda decyzją z dnia [...] 2003r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 82 ust. 3 ustawy z dnia lipca 1994r. Prawo budowlane oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że projekt budowlany został opracowany z uwzględnieniem ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, w szczególności osób posiadających prawa do sąsiednich nieruchomości. W toku przygotowania inwestycji badano poziom posadowienia istniejących na sąsiednich działkach obiektów budowlanych, wykonano w tym celu odkrywki połączone z badaniem gruntu, a wyniki tych sprawdzeń zostały uwzględnione w sposobie opracowania projektu budowlanego przez projektantów posiadających wymagane uprawnienia budowlane, które zobowiązują ich do działania zgodnego z przepisami i zasadami sztuki budowlanej. Zdaniem organu odwoławczego prawidłowe i zgodne z przepisami techniczno - budowlanymi są odległości projektowanej zabudowy od granic działki, gdyż projektowana zabudowa stanowi plombę architektoniczną uzupełniającą istniejącą zabudowę w pierzei ulicy [...], a usytuowanie w granicy wynika z wymagań decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zagadnienia dotyczące ochrony zieleni na terenie inwestycji zostały uregulowane w postępowaniu wyjaśniającym przez organ właściwy w sprawach ochrony środowiska, określający sposób postępowania z istniejącymi drzewami i krzewami. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że zarzuty dotyczące zacieniania ogrodu na terenie sąsiedniej działki budowlanej nr [...] zostały rozpatrzone w relacji z istniejącą zabudową, która już w chwili obecnej stanowi przesłonę od strony północno - wschodniej, a która w tym miejscu zostanie zastąpiona przez nową substancję budowlaną. Przesłanianie terenu zieleni od strony północno - wschodniej nie wyklucza wegetacji roślin przy dopływie światła słonecznego z innej strony. Granice praw inwestora i interesów innych osób wyznaczają w tej kwestii przepisy prawa, które nie zostały naruszone. W ocenie Wojewody projektowany budynek nie spowoduje pogorszenia dopływu światła do budynków sąsiednich. Przy usytuowaniu istniejących obiektów budowlanych w zwartej zabudowie śródmiejskiej już w chwili obecnej istnieją ograniczenia w tym zakresie. Pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi powinny mieć zapewnione oświetlenie naturalne. Zgodnie z § 60 § 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999r. Nr 15, poz. 140) pokój mieszkalny powinien mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach od 8 do 16, przy czym zgodnie z § 60 ust. 2 w/w rozporządzenia, "w zabudowie uzupełniającej (plombowej) dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia do 1,5 godziny, a w odniesieniu do mieszkania jednopokojowego, nie określa się wymaganego czasu nasłonecznienia". W tym przypadku jednopokojowe są lokale położone przy klatce schodowej na parterze i na drugim piętrze w sąsiednim budynku mieszkalnym przy ul. [...] nr [...], dla tych lokali więc wymaganego czasu nasłonecznienia nie określa się. Pozostałe pokoje znajdujące się od strony północno - wschodniej istniejącego budynku przy ul. [...] nr [...], należą do mieszkań wielopokojowych, co również zwalnia z określenia dla nich wymaganego czasu nasłonecznienia, zgodnie z przepisem § 60 ust. 2 w/w rozporządzenia, bowiem przepis ten stanowi, że "W mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie wymagania ust. 1 co najmniej do jednego pokoju" Z analizy rzutów sąsiedniej kamienicy przy ul. [...] nr [...] wynika, że pozostałe pokoje w układzie mieszkań w tej kamienicy mają okna zwrócone na ulicę w elewacji skierowanej na stronę południowo - zachodnią, a projektowana zabudowa nie ma żadnego wpływu na oświetlenie tej elewacji. Zdaniem organu odwoławczego wniesione w odwołaniu zarzuty formalne dotyczące udziału w postępowaniu administracyjnym, związanym z wydaniem zaskarżonej decyzji, nie potwierdziły się w zgromadzonym materiale dowodowym. E. P., jako pełnomocnik męża, brała udział w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji, miała również możliwość uczestniczyć w postępowaniu organu II instancji, do którego wniosła odwołanie. Zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 40 kpa oraz art. 95 kc udział pełnomocnika jest wystarczający dla reprezentacji w postępowaniu. Skargę na powyższą decyzję Wojewody do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wniósł S. P. reprezentowany przez swoją żonę E. P. W uzasadnieniu skargi podano, że zaskarżona decyzja jest bardzo krzywdząca, jednostronna, bezwzględna, nie uwzględnia ochrony osób trzecich, nie opiera się na prawdzie oraz wydana została z pogwałceniem prawa budowlanego. Pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty zgłoszone w toku postępowania administracyjnego, a dotyczące braku odpowiedniego zbadania konstrukcji budynku, braku odpowiedniego naświetlenia mieszkań w budynku skarżącego od strony ogrodu oraz możliwość zawilgocenia tego budynku (k.270 akt sąd.) Uczestnik J. L. wniósł jak w skardze, a pełnomocnik inwestora wniósł o jej oddalenie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, iż sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z uwagi na przepis art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), który stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 w/w ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest uzasadniona i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Art. 10 kpa ustanawia fundamentalną zasadę postępowania administracyjnego, jaką jest zasada uczestnictwa stron w postępowaniu. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Aby strony mogły w pełni korzystać z tego prawa koniecznym jest, by były świadome tego, że postępowanie, którego są stronami, zostało wszczęte. Dlatego też art. 61 § 4 kpa nakazuje, by w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron, zawiadomić wszystkie strony będące stronami w sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych W. P. jako współwłaściciel działki nr 62/1 (k.13 akt administracyjnych) był prawidłowo traktowany jako strona postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę ale stosownie do cytowanego wyżej art. 61 § 4 kpa nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania. Ponadto W. P. nie został zapewniony udział w postępowaniu, ponieważ nie ustalono jego adresu (ograniczono się jedynie do wzmianki, że brak jest jego adresu w aktualnym wypisie z ewidencji gruntów) i organy administracji nie podjęły w celu usunięcia tego braku żadnych kroków. Należy podkreślić, że brak udziału strony bez jej winy w postępowaniu stanowi podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a to z kolei prowadzi do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Za naruszenie przepisów postępowania w zakresie zapewnienia stronom udziału w każdym stadium postępowania należy również uznać brak zawiadomienia stron o przedłożeniu w postępowaniu odwoławczym przez inwestora nowych dokumentów w postaci analizy oświetlenia i nasłonecznienia budynku przy ul. [...] oraz odkrywki fundamentów budynków sąsiadujących z posesją przy ul. [...] w K. Oprócz wskazanych wyżej nieprawidłowości w przedmiotowej sprawie miało miejsce naruszenie art. 7 i 77 kpa w związku z art. 35 Prawa budowlanego. Nie zostały zbadane uprawnienia osób przygotowujących projekt budowlany (wymóg z art. 35 ust. pkt 4 Prawa budowlanego), nie ustalono również, wbrew wymogowi z art. 35 ust. pkt 1 Prawa budowlanego, zgodności projektu budowlanego z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, która obejmuje jedną działkę - o nr [...] obr. [...], a pozwolenie na budowę obejmuje kilka działek i odnosi się także do budowy na nich infrastruktury. Dokumentacja projektowa nie zawiera również koncepcji urbanistyczno – architektonicznej, o której mowa w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ponadto organy prowadzące przedmiotowe postępowanie nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy, takich jak chociażby, czy, a jeżeli tak, to jakie przyłącza są zaprojektowane na działkach nr [...], [...], [...] i [...] i czy została wyrażona zgoda współwłaścicieli tych działek na ich przeprowadzenie (w aktach adm. brak zgody współwłaścicieli działki nr [...] i nr [...]). W zakresie budowy przyłączy istnieje również sprzeczność miedzy projektem zagospodarowania terenu będącym załącznikiem do decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę (projekt nr [...], temat: plan zagospodarowania terenu, rys. nr 1, brak numeracji uniemożliwia podanie nr karty), na którym brak projektowanych przyłaczy, a projektem zagospodarowania terenu (na której brak adnotacji o zatwierdzeniu) obejmującym "planszę zbiorczą sieci" znajdującym się jako następna karta w tej części projektu, rys. nr 2. Ponadto w projekcie, w części stadium: projekt budowlany, znajduje się jeszcze inny projekt zagospodarowania terenu (na której również brak adnotacji o zatwierdzeniu) obejmujący "planszę zbiorczą sieci" rys. nr 2, z naniesioną "korektą wodociągów". Nie wiadomo zatem, czy i ewentualnie który projekt zagospodarowania terenu obejmujący projektowaną infrastrukturę został zatwierdzony. Wszystkie wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania spowodowały brak dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę i dlatego należy je uznać za naruszenia, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w połączeniu z naruszeniem zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, zwłaszcza w stosunku do W. P. sprawiło, że Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. i lit. c oraz art. 135 i 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.