IV SA/Wa 1948/09

Dnia 20 stycznia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2010 roku sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie zameldowanie - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] września 2009 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2009 r. orzekającą o zameldowaniu T. S. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. Spółdzielcze lokatorskie prawo do spornego lokalu przysługiwało M. S., która wyjechała do Kanady gdzie w 1993 r. zmarła. Jej mieszkaniem opiekowała się krewna A. S., która do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. wprowadziła swoją matkę T.S. Świadkowie - sąsiedzi: M. K. i M. G. potwierdzili, iż T. S. od około 5 lat zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" nie wyraziła zgody na zameldowanie T. S. podnosząc, iż w Sądzie Okręgowym w W. w dniu [...] kwietnia 2001 r. została zawarta ugoda pomiędzy A. S. a Spółdzielnią. Ustalono, że jeżeli wymieniona nie wniesie wkładu budowlanego na lokal nr [...] przy ul. [...] w W. do dnia 23 kwietnia 2001 r. to zobowiązuje się do opróżnienia i wydania tego lokalu Spółdzielni. A. S. nie wykonała swoich zobowiązań i Spółdzielnia podjęła kroki w celu wykonania ugody. Jednak komornik do dnia wydania decyzji nie przeprowadził eksmisji. Mając za podstawę tak ustalony stan faktyczny Wojewoda podniósł, iż przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993) nie uzależniają dopuszczalności zameldowania od posiadania tytułu prawnego do lokalu. Zameldowanie jest aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby w dotychczasowym miejscu i nie ma nic wspólnego z prawem rzeczowym bądź obligacyjnym, jakie danej osobie przysługuje. Spółdzielnia "[...]" podjęła kroki prawne przeciwko A. S. gdy tymczasem sprawa dotyczy zameldowania T. S. Organ dodał nadto, iż organ meldunkowy związany jest jedynie prawomocnie orzeczoną eksmisją. W tej sytuacji Wojewoda [...] uznał, iż zostały spełnione przesłanki dla zameldowania T. S. w przedmiotowym lokalu, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2009 r. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono, iż: - została wydana z naruszeniem art. 9 ust. 2a i art. 29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to jest bez potwierdzenia przez właściciela lokalu (skarżącego) faktu legalnego pobytu T. S. w spornym lokalu, - jest niedopuszczalna w świetle art. 21 Konstytucji RP poręczającego ochronę własności oraz art. 1 ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, jako bezzasadnie rozszerzająca wykładnię przepisów powołanej ustawy, według której decyzja organu mogłaby uczynić bezskutecznymi uprawnienia właściciela do korzystania z rzeczy, - została wydana z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa to jest z naruszeniem zasady, że organy stoją na straży praworządności, że narusza słuszny interes społeczny i słuszny interes skarżącej Spółdzielni oraz, że została wydana bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, - została wydana z naruszeniem art. 107 § 3 kpa, albowiem organ odwoławczy nie uzasadnił dlaczego odrzucił argumentację skarżącej, że uprawniać do zameldowania może jedynie przebywanie w lokalu na zasadach zgodnych z prawem i że w żadnym przypadku nie można czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem, a samowoli nie może sankcjonować instytucja zameldowania i przyjął tezę, iż do zameldowania w lokalu wystarczającą przesłanka jest wyłącznie sama fizyczna obecność w lokalu. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod tym kątem Sąd uznał, że wniesiona skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję orzekającą o zameldowaniu T. S. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. nie narusza prawa. W myśl art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. W kwestii uprawnień do przebywania w danym lokalu wypowiedział się już Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34), stwierdzającym niezgodność z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Trybunał wyraził wówczas pogląd, iż ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Z tego względu do ustawy ewidencyjnej został dodany przepis art. 9 ust. 2b, z którego wynika, że zamieszkiwanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu przytoczonego wyroku zwrócił przy tym uwagę na skomplikowanie procedury meldunkowej, zarzucając ustawodawcy przekroczenie granic ingerencji w życie społeczne, poprzez dążenie do "maksymalistycznego" połączenia w jednym postępowaniu ("uchwycenia" w procedurze meldunkowej) zarówno stanu faktycznego, jak i stanu prawnego. Mając te wskazania na względzie oraz aktualne brzmienie ustawy ewidencyjnej należy uznać, iż trafnie organ meldunkowy oddzielił kwestię uprawnień lub ich braku po stronie T. S. do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, od konieczności dokonania czystej rejestracji stanu faktycznego, a więc zameldowania jej w razie ustalenia, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki wynikające z art. 10 ust. 1 ustawy ewidencyjnej. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że nie ma znaczenia okoliczność, iż skarżąca Spółdzielnia nie dokonała potwierdzenia pobytu (legalnego czy też nie) T. S. w sposób określony w art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Ponieważ zameldowanie dokonywane jest zasadniczo, jako czynność materialno - techniczna, w procedurze dokonywania rejestracji miejsca pobytu osoby w danym lokalu w formie zameldowania, ustawodawca wymaga jedynie potwierdzenia przez podmiot mający tytuł prawny do lokalu, istniejącego stanu faktycznego polegającego na pobycie danej osoby w tym lokalu. Wtedy wymagane jest zachowanie procedury określonej m. in. w powołanym art. 9 ust. 2a ustawy. W przypadku jednak, gdy dane zgłaszane do zameldowania budzą wątpliwości, zgodnie z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, o dokonaniu zameldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Rozstrzygnięcie to, jako dokonywane przez organ administracji publicznej w sprawie z zakresu administracji publicznej, następuje zaś w formie decyzji administracyjnej, zgodnie z art. 104 kpa. Skoro więc skarżąca Spółdzielnia nie potwierdziła, a wręcz nie wyraziła zgody, w sposób określony w art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, na pobyt T. S. w przedmiotowym lokalu, organy orzekające zobowiązane były do rozstrzygnięcia sprawy zameldowania w formie decyzji administracyjnej, poprzedzonej postępowaniem wyjaśniającym, mającym na celu ustalenie m.in. stanu faktycznego w zakresie pobytu T. S. pod wskazywanym adresem. Zameldowanie w takim przypadku nie zależy bowiem od tego, czy właściciel lokalu potwierdzi fakt pobytu danej osoby w tym lokalu, w sposób sformalizowany, określony w art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, lecz od tego, czy taki pobyt rzeczywiście ma miejsce i rolą organu jest ustalenie tego stanu rzeczy za pomocą środków dowodowych, określonych w przepisach kpa. Wobec zarzutów podnoszonych przez skarżącą Spółdzielnię w trakcie postępowania administracyjnego oraz w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczących nielegalnego pobytu T. S. w spornym lokalu, w którym zamieszkuje oraz braku zgody Spółdzielni na zamieszkiwanie, należy także podkreślić, iż zameldowanie, jako rejestracja stanu faktycznego, nie sankcjonuje tego stanu, jak również nie tworzy jakichkolwiek uprawnień do uzyskania praw do lokalu, skoro dokonanie zameldowania również nie jest uzależnione od przysługiwania tytułu prawnego do lokalu. Jako mające odzwierciedlać aktualny stan faktyczny, zameldowanie w danym lokalu podlega stałej aktualizacji, ilekroć stan faktyczny ulegnie zmianie, np. wskutek dokonania eksmisji osoby zameldowanej, z bezprawnie zajmowanego lokalu. Zameldowanie zatem danej osoby w określonym lokalu w żaden sposób nie narusza uprawnień właścicielskich i nie godzi w przepisy Konstytucji RP, w tym art. 21 tej ustawy. Dodatkowo wskazać należy, iż powołany przez skarżącą Spółdzielnię art. 29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wskazuje obowiązek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, potwierdzenia faktu pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące w tym lokalu. Jak wynika z akt sprawy T. S. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od około 5 lat. Reasumując podnieść należy, iż organy administracji publicznej prawidłowo zastosowały procedurę określoną w art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i będąc w zgodzie z przepisami postępowania (7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa) orzekły o zameldowaniu T. S. w spornym lokalu. Zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy nie budzi wątpliwości, iż zainteresowana zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. czego nie kwestionowała nigdy skarżąca Spółdzielnia upatrując wadliwości decyzji, w zasadzie, jedynie w naruszeniu art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.