I FZ 256/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jan Zając po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 11 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Op 560/09 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 7 października 2009 r. nr (...) w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Op 560/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił A. D. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że skarżący, uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podniósł, że uzyskiwane przez niego dochody nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb jego i syna, którego wychowuje samotnie. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z synem, nie posiada majątku, zaś dochód rodziny stanowi jego wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy w wysokości 1.275 zł brutto. Pismem z dnia 2 lutego 2010 r. wezwano skarżącego podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", do przekazania szczegółowej informacji na temat ponoszonych przez niego i dziecko kosztów na bieżące utrzymanie, łącznie z kosztami utrzymania mieszkania (tj. z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje) wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia; stosownych dokumentów potwierdzających informację, zawartą we wniosku o przyznanie prawa pomocy odnośnie wysokości uzyskiwanych dochodów; wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych wnioskodawcy za ostatnie trzy miesiące. Skarżący w wyznaczonym terminie nie zastosował się do wezwania i nie przedłożył żadnych dokumentów ani informacji, nie uczynił też tego składając sprzeciw od rozstrzygnięcia referendarza sądowego. Wskazując na motywy oddalenia wniosku Sąd pierwszej instancji wskazał, że poza gołosłownymi twierdzeniami zawartymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący nie udowodnił, że jego sytuacja materialna kwalifikuje go do przyznania mu prawa pomocy. Sąd podkreślił, że skarżący był wzywany do przedłożenia stosownych dokumentów, jednak nie przedłożył ich sądowi w wyznaczonym terminie, ani w późniejszym czasie. Uchylając się od przedstawienia dowodów wskazujących na swoją trudną sytuację powinien zatem liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Na powyższe orzeczenie strona złożyła zażalenie, w którym podtrzymała argumentację w złożonym wcześniej wniosku. Ponownie zwróciła uwagę na brak środków finansowych na uiszczenie wpisu oraz na konieczność ustanowienia radcy prawnego. Te okoliczności, w ocenie skarżącego, przesądzają o uznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy za uzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest oczywiście bezzasadne. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy przyznawane jest na wniosek, którego treść powinna zawierać oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. Jeśli jednak oświadczenie strony okaże się niewystarczające, to na podstawie art. 255 p.p.s.a., Sąd ma prawo wezwać ją do złożenia dodatkowego oświadczenia lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka sytuacja miała miejsce w sprawie rozpoznawanej. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że skarżący konsekwentnie odmawiał przedstawienia zadanych dokumentów, czym uniemożliwił Sądowi pierwszej instancji rzetelną ocenę jego sytuacji majątkowej. W związku z tym musiał liczyć się z tym, że Sąd ten uzna przesłankę z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. za nienależycie wykazaną i w konsekwencji odmówi przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Omawiana instytucja opiera się bowiem na współdziałaniu strony z Sądem w zakresie dokładnego ustalenia stanu faktycznego tj. sytuacji rodzinnej strony, ponoszonych przez nią wydatków oraz majątku oraz dochodów, które posiada. W związku z tym, że strona notorycznie opiera się na gołosłownych oświadczeniach, na poparcie których nie przedstawia żadnych dokumentów źródłowych, trudno czynić Sądowi pierwszej instancji zarzut, że ocena zasadności wniosku była nieprawidłowa. Sąd ten nie miał w zasadzie możliwości by rzetelnie ocenić sytuację materialną strony, a zatem był w pełni uprawniony by wniosek taki oddalić. Tym samym, wobec braku podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.