II OSK 1333/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-09-09
Skład orzekający: Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA del. Mirosława Pindelska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu, akceptując ustalenia organu dotyczące doręczenia pisma zawiadamiającego o decyzji zastępczemu adresatowi (domownikowi) bez należytego zbadania, czy osoba ta faktycznie była domownikiem i czy pismo zostało skutecznie doręczone adresatom?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, akceptując ustalenia organu dotyczące doręczenia pisma zawiadamiającego o decyzji zastępczemu adresatowi (domownikowi) bez należytego zbadania, czy osoba ta faktycznie była domownikiem i czy pismo zostało skutecznie doręczone adresatom. Sąd I instancji nie zbadał wystarczająco kwestii, czy J. W. była domownikiem i czy domniemanie doręczenia wyczerpywało znamiona "dowiedzenia się" o decyzji w rozumieniu art. 148 § 2 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Strony J. i B. G. wniosły o wznowienie postępowania w sprawie wstrzymania robót budowlanych, twierdząc, że dowiedziały się o decyzji umarzającej postępowanie z opóźnieniem. Organy administracji odmówiły wznowienia, uznając, że strony dowiedziały się o decyzji wcześniej, poprzez doręczenie pisma ich matce, J. W., uznanej za domownika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę stron na decyzję odmawiającą wznowienia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że sąd I instancji nieprawidłowo ocenił kwestię doręczenia pisma i terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Zasądził od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz J. G. kwotę 400 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary Sędzia WSA del. Mirosława Pindelska (spr.) Protokolant: Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 9 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1530/09 w sprawie ze skargi J. i B. G. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wstrzymania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz J. G. kwotę 400 (słownie: czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 stycznia 2010r., sygn. akt II SA/Kr 1530/09, oddalił skargę J. i B. G. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wstrzymania robót budowlanych.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tarnowie decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. umorzył postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania robót budowlanych prowadzonych przez M. K.-B. przy budowie budynku mieszkalnego na działce nr [...] w W. R., w oparciu o decyzję Starosty Powiatu Tarnowskiego z dnia [...] sierpnia 2000 r. zatwierdzająca projekt budowlany i wydającą pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z przydomowym krytym basenem na działce nr [...] w W. R..
W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że inwestorka rozpoczęła budowę ww. obiektu. Pismem z dnia 24 kwietnia 2002 r. B. i J. G. oraz A. N. wnieśli o wstrzymanie prac budowlanych, jednak decyzją z dnia [...] maja 2002 r. odmówiono im wydania nakazu wstrzymania robót. Decyzja ta oraz decyzja organu II instancji zmieniająca ją co do podstawy prawnej została uchylona wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2007 r. Po otrzymaniu tego wyroku przeprowadzono dwie kontrole budowy w celu sprawdzenia, czy jest ona przeprowadzona zgodnie z ustaleniami pozwolenia na budowę i stwierdzono, że inwestorka nie odstąpiła w sposób istotny od tych ustaleń oraz że nie naruszyła dyspozycji art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Postępowanie w sprawie wstrzymania robót stało się więc bezprzedmiotowe.
B. i J. G. w dniu 12 czerwca 2008 r. skierowali do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie wniosek o wznowienie trzech postępowań, w tym postępowania zakończonego ww. decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. wskazując, że o wydaniu tej decyzji dowiedzieli się po otrzymaniu w dniu 25 maja 2008 r. zawiadomienia w przedmiocie rozpatrzenia skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie. We wniosku tym podniesiono, że doszło do naruszenia przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), gdyż byli oni stronami w postępowaniu i bez własnej winy nie brali w nim udziału.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tarnowie decyzją z dnia 21 lipca 2008 r. odmówił wznowienia ww. postępowania. W decyzji wskazano, że pismem z dnia 18 marca 2008 r. doręczonym B. i J. G. w dniu 21 marca 2008 r. (na potwierdzeniu odbioru podpisała się matka J. W.) poinformowano ich o wydaniu decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. Dowiedzieli się oni zatem o tej decyzji w dniu 21 marca 2008 r. a nie, jak piszą, w dniu 12 maja 2008 r. W tej sytuacji organ stwierdził, że wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony z uchybieniem terminu, o jakim mowa w art. 148 k.p.a. i z tego powodu odmówiono wznowienia postępowania. Decyzja ta została uzupełniona pouczeniem o prawie wniesienia odwołania postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2008 r., doręczonym stronom w dniu 3 września 2008 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia 21 lipca 2008 r. B. i J. G. zarzucili naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 40 § 2 k.p.a. zaznaczając, że ww. pismo z dnia 18 marca 2008 r. nie było doręczone ani im ani ich pełnomocnikowi.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Wojewoda zaznaczył, że zgodnie z k.p.a. pismo z dnia 18 marca 2008 r. było doręczone dorosłemu domownikowi, co wypełnia zasady prawidłowego doręczenia. Słuszne było więc stanowisko organu I instancji, że wnioskodawcy dowiedzieli się o decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. w dacie jego doręczenia, tj. 21 marca 2008 r. i od tej daty płynął miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie B. i J. G. podnieśli, że bezpodstawnie przyjęto, iż J. W. jest dorosłym domownikiem i błędnie stwierdzono, że pismo z dnia 18 marca 2008 r. zostało im doręczone – J. W. mieszka osobno i nie przekazała im tego pisma.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku wskazał, że pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie z dnia 18 marca 2008 r. zawiadamiające skarżących o wydaniu decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. zostało im doręczone w dniu [...] marca 2008 r. - na zwrotnym potwierdzeniu jego odbioru podpisała się matka J. W., która niewątpliwie jest dorosłym domownikiem skarżących. Jej podpis oznacza, że podjęła się doręczenia ww. pisma adresatom.
W związku z powyższym Sąd uznał, że przedmiotowe pismo zostało doręczone skarżącym prawidłowo w dniu 21 marca 2008 r. w związku z czym termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania upłynął bezskutecznie w dniu 21 kwietnia 2008 r. Skarżący wnieśli podanie o wznowienie postępowania dopiero w dniu 12 czerwca 2008 r. dlatego organy obu instancji prawidłowo odmówiły wznowienia postępowania.
Skargą kasacyjną J. G. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 2 w zw. z art. 3 § 1, art. 151 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a., a także art. 134 § 1 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygniętej skargi.
Ponadto zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w sposób następujący:
1) naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 3 p.p.s.a. w ten sposób, że WSA w Krakowie ograniczył badanie skargi jedynie w zakresie tego czy został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania przez skarżących B. i J. G. – z równoczesnym pominięciem bezspornego faktu, że decyzji PINB z dnia [...] lutego 2008 r. znak [...] nie otrzymał radca prawny A. T. tj. ich pełnomocnik – pomimo takiego wymogu stosownie do art. 40 § 2 k.p.a.,
2) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a co w konsekwencji spowodowało wadliwe wykonanie funkcji kontrolnych decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] oraz poprzedzających decyzji PINB w Tarnowie w tym zakresie,
3) nieprawidłową wykładnię art. 145 § 1 pkt 4 i 148 § 2 k.p.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez przyjęcie stanowiska, że nastąpiło złożenie wniosku o złożenie postępowania z przekroczeniem terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a., gdyż strony postępowania tj. B. i J. G. złożyli go po upływie miesiąca gdy dowiedzieli się o decyzji z dnia 22.02.2008 r. za pośrednictwem domownika J. W. w dniu 21 marca 2008 r.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, a w tym zastępstwa prawnego pełnomocnika skarżących, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd nie uwzględnił wnioskowanego przez skarżących jako dowodu wyroku WSA w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 1318/04, uchylającego postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004 r., który obligował organ nadzoru budowlanego do wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, gdyż roboty prowadzone przez inwestora M. K.-B. błędnie zostały zakwalifikowane jako roboty zabezpieczające. Ponadto w wyroku tym zobowiązano organy nadzoru budowlanego do wydania postanowienia a nie decyzji jak to uczynił PINB w Tarnowie w dniu [...] lutego 2008 r. Skarżący zwrócili również uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zajęto stanowisko, że w sprawie wstrzymania robót budowlanych prowadzonych przez inwestora, B. G. i J. G. byli reprezentowani przez pełnomocnika - radcę prawnego A. T. i pełnomocnictwo to nie zostało cofnięte. Natomiast w postępowaniu przed organem I i II instancji, tj. w okresie przed wydaniem decyzji PINB w Tarnowie z dnia [...] stycznia 2008 r., całkowicie pominięto tego pełnomocnika, co stanowiło rażące naruszenie art. 40 § 2 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., pozbawiło skarżących możliwości wniesienia środka odwoławczego eliminując tym samym ich czynny udział w dalszym postępowaniu oraz naruszyło ich uzasadniony interes prawny jako stron tego postępowania.
Zdaniem skarżącego WSA w Krakowie, nie uwzględniając ww. okoliczności dotyczących tego samego przedmiotu sprawy, nie skorzystał w pełni z uprawnienia przysługującego mu na podstawie art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 tej ustawy. Ponadto nie zbadał czy istotnie nie miało miejsca naruszenie przepisów stanowiących podstawę wznowienia postępowania, a także innych przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie występują wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznanie sprawy ograniczył do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na trafność sformułowania jednego z podniesionych w niej zarzutów. Część jednak postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów nie jest zasadna.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, iż Sąd I instancji pomimo uprawnień wynikających z art. 3 § 1 i art. 134 p.p.s.a. nie skorzystał z nich i nie przeprowadził badania czy istotnie w sprawie miało miejsce naruszenie przepisów stanowiących podstawę wznowienia postępowania. Zarzut taki został sformułowany w uzasadnieniu skargi.
Podnieść należy, że wymienione przez skarżącego przepisy art. 3 § 1 i art. 134 p.p.s.a. stanowią o obowiązku przeprowadzenia przez Sąd I instancji należytej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego i postępowania go poprzedzającego. Jednocześnie stanowią o zadaniach sądu administracyjnego polegających na kontroli (ocenie) działalności określonego organu administracyjnego, a nie o przejmowaniu sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego jej załatwienia. Zatem nieuprawnione jest twierdzenie, że Sąd I instancji sam miał prowadzić postępowanie ustalające w sprawie.
Ponadto przedmiotem zaskarżenia do WSA była decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie odmawiająca wznowienia postępowania w sprawie wstrzymania robót budowlanych. Decyzja ta wydana była w tzw. wstępnej fazie dotyczącej postępowania wznowieniowego w oparciu m.in. o art. 149 § 3 kpa. Wymieniony przepis wprost stanowi w § 1 i § 2 , że wskazywane przez wnoszącego w podaniu o wznowienie, przesłanki wznowieniowe badane są po wznowieniu postępowania. Tym samym określona przez skarżących podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 kpa mogła być badana przez organ administracyjny dopiero po wznowieniu postępowania. Zanim to nastąpi organ jest zobligowany badać warunki formalne złożenia podania o wznowienie, w tym zachowanie terminu z art. 148 kpa.
Dawniej decyzja, obecnie postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, wydane na podstawie art. 149 § 3 kpa nie mogą opierać się na wynikach badania przesłanek wznowieniowych, co wynika a contrario z treść § 1 i § 2 art. 149. Zatem nie można również zarzucić Sądowi I instancji, że kontrolując zaskarżoną decyzję nie wymagał od organu zbadania przesłanki wznowieniowej.
Nieuprawniony jest powyższy zarzut skarżącego.
Brak jest też podstaw do przyjęcia zasadności zarzutu nienależytej wykładni art. 145 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 1 § 1 prawa o ustroju sądów administracyjnych przedstawionego w komparycji skargi i dalej nieuzasadnionego. Nie wskazanie argumentów naruszenia przez WSA tegoż przepisu już czyni go niezasadnym, a dodatkowo nietrafionym w świetle poczynionych wyżej rozważań co do zakresu kontrolowanego przez Sąd I instancji orzeczenia administracyjnego. Wymieniony przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa wskazuje na podstawę wznowienia postępowania czyli tzw. przesłankę wznowieniową (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). Kontrolowana decyzja nie badała przesłanek wznowieniowych.
Z tych samych powodów nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 134 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez WSA w Krakowie wniosku skarżących o przeprowadzenie postępowania dowodowego z wyroku tamtejszego Sądu z dnia 12 kwietnia 2007r. sygn. akt II SA /Kr 1318/04, na okoliczności merytoryczne w nim zawarte oraz udziału pełnomocnika skarżących w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie decyzji ostatecznej. Sąd I instancji nie prowadzi własnego postępowania ustalającego, wyjątkiem jest możliwość dopuszczenia dowodu uzupełniającego z dokumentu jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie podniósł naruszenia wymienionego artykułu i nie wykazał też na czym polegało w tym przypadku naruszenie przez Sąd czynności kontrolnych z art. 3 § 1 i 134 p.p.s.a., co czyni zarzut nieskutecznym.
Niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania z art. 1, art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 2 i 4 oraz art. 151 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 40 § 2 kpa i art. 10 kpa wskazywany jako ograniczenie badania skargi przez WSA do zakresu zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania przez skarżącego z pominięciem badania wymogu otrzymania decyzji ostatecznej przez pełnomocnika stron radcę prawnego A. T.
Wskazany przepis art.40 § 2 kpa stanowi o konieczności dokonywania doręczeń pism pełnomocnikowi strony, jest bezwzględnie obowiązujący i organy powinny go przestrzegać we wszystkich postępowaniach, ale nie on był samoistną podstawą badania zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania określony jest w art. 148 § 1 i § 2 kpa. Kontrolowane przez Sąd I instancji rozstrzygnięcie administracyjne badało zachowanie terminu do wniesienia podania w oparciu o art. 148 § 2 kpa gdyż wniosek skarżący opierał na przesłance braku udziału w postępowaniu bez własnej winy, tj. art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Wznowienie postępowania ze wskazanej przyczyny jest możliwe wyłącznie na żądanie strony o czym stanowi art. 147 kpa. Przepis art. 148 § 2 kpa reguluje natomiast termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Jest nim jeden miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Z treści tego przepisu i z art. 147 kpa wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania zachowania terminu. Początkiem biegu terminu zgodnie z literalnym brzmieniem art.148 § 2 kpa jest to data "dowiedzenia" się o decyzji i jej treści, a nie data "doręczenie" decyzji. Zatem nie ma prawnego obowiązku ustalania daty doręczenia decyzji. We wniosku o wznowienie postępowania skarżący wskazał termin dowiedzenia się o decyzji jako 28 maja 2008r. Jednocześnie oświadczył, że jest to termin dowiedzenia się o tym jego pełnomocnika. Nie było zatem podstaw prawnych, na tym etapie postępowania, do ustalania zachowania ,przez organ prowadzący postępowanie zakończone decyzją ostateczną, przepisu 40 § 2 kpa., a tym bardziej przepisu art. 10 kpa. stanowiącego o prawie do czynnego udziału strony, jej pełnomocnika, w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie tej decyzji. Kontrola ta powinna być dokonana na etapie badania przesłanki wznowieniowej, a to dotyczy postępowania po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, o czym była mowa wyżej.
Jedynym zarzutem, który Naczelny Sąd Administracyjny uznał za słuszny, to brak należytej kontroli Sądu I instancji prowadzący przez zastosowanie art. 151 p.p.s.a. do zaakceptowania naruszenia przez organ art. 148 § 2 kpa i przyjęcie, iż skarżący dowiedzieli się o decyzji ostatecznej w dniu 21 marca 2008r. za pośrednictwem domownika J. W.
W prawdzie skarżący nie rozwinął argumentacji tego zarzutu. Nie mniej jednak przedstawił w nim zarówno naruszenie przepisów postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego, jak też wskazał na kwestionowane elementy ustaleń faktycznych organu, to jest datę "dowiedzenia" się, pośrednictwo domownika, osobę uznaną za domownika, co poddaje się kontroli Sądu.
Zważyć należy, że Sąd I instancji zaakceptował ustalenia organu co do faktu, iż wbrew zaprzeczeniom skarżącego o otrzymaniu informacji organu o decyzji ostatecznej w dniu 21 marca 2008r. albo w innej dacie do 28 maja 2008r. takie doręczenie miało miejsce za pośrednictwem domownika, matki wnioskodawczyni, J. W.. Ustalenia tego, kontrolowany przez Sąd I instancji, organ dokonał nie rozważając kwestii czy wymieniona J. W. była domownikiem wnoszących podanie o wznowienie oraz czy domniemanie jej doręczenia stosownego zawiadomienia wyczerpywało znamiona przesłanki "dowiedzenia" się skarżących o tej informacji w rozumieniu art. 148 § 2 kpa. Stwierdzenie organu, iż przepis nie precyzuje kogo należy uznać za "domownika" oddania pisma pozostało bez należytej kontroli Sądu. Przepis art. 43 kpa stanowi o zastępczym doręczaniu pism w przypadku nieobecności adresata w domu. Doręczenia takiego można dokonać m.in. za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Przepis mówi wyraźnie o "domowniku" nie wskazując, że to ma być każda osoba obecna w mieszkaniu w dacie odbioru korespondencji. Zatem przepis używając pojęcia "domownik" zobowiązuje do należytego zdefiniowania tego określenia. Niewątpliwie należy uznać za domownika osobę spokrewnioną z adresatem pisma ale warunkiem koniecznym powinno być zamieszkiwanie tej osoby pod wskazanym adresem tj. ustalenie, że należy ona do wspólnego gospodarstwa domowego. W toku postępowania administracyjnego wnioskodawcy podnosili brak zamieszkiwania, zameldowania J. W. oraz brak doręczenia im przedmiotowego pisma. Przedkładali zaświadczenia o innym zameldowaniu wyżej wymienionej. Sam organ odebrał oświadczenie od J. W., w którym stwierdzała że zamieszkuje gdzie indziej oraz nie potwierdzała doręczenia pisma adresatom. Pozostało to poza oceną organu. Zaakceptowanie przez Sąd pominięcia przez organ tych okoliczności w warunkach wymagań art. 148 § 2 kpa w.zw. z art. 43 kpa stanowi naruszenie należytej kontroli ze wskazywanego przez skarżącego art. 1 § 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych i art. 151 p.p.s.a.
Wymieniony przepis art. 148 § 2 kpa wymaga ustalenia daty dowiedzenia się strony składającej podanie o wznowienie postępowania o decyzji ostatecznej. Data ta, zdaniem Sądu orzekającego, powinna być udowodniona a nie domniemana (podobnie Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego prof. dr hab. B. Adamiak i prof. dr hab. J. Borkowski – Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2005r. 7 Wydanie , str.664). Zachowanie terminu musi być udowodnione przez stronę. Jednak, jeżeli organ prowadzi dowód na tę okoliczność we własnym zakresie, to również obowiązuje go udowodnienie tego faktu, a nie jego domniemanie.
Samo doręczenie zastępcze z art. 43 kpa jest domniemaniem prawnym. Zarzuty podnoszone przez stronę w celu obalenia tego domniemania muszą być należycie rozpoznane przez organ, co nie powinno uchodzić uwadze Sądu kontrolującego zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne. Zwłaszcza, że powyższe okoliczności były przedmiotem skargi do WSA.
W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny uznał że Sąd I instancji naruszył wskazane wyżej przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Było to podstawą do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w myśl art. 185 § 1 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło