I SA/Wa 1530/09
WyrokWSA w Warszawie2010-01-22
Skład orzekający: Monika Nowicka, Emilia Lewandowska, Iwona Kosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prawidłowo odmówił nadania uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia, opierając się na negatywnej opinii Państwowej Komisji Akredytacyjnej i własnej analizie wniosku, mimo zarzutów strony skarżącej o naruszeniu przepisów proceduralnych i materialnych?Ratio decidendi
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prawidłowo odmówił nadania uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia, ponieważ uczelnia nie wykazała spełnienia wszystkich wymogów formalnych i merytorycznych określonych w przepisach prawa, w tym w zakresie wyposażenia biblioteki, infrastruktury dydaktycznej, organizacji praktyk studenckich oraz zasad rekrutacji. Opinia Państwowej Komisji Akredytacyjnej, choć niewiążąca, stanowiła istotny element oceny, a Minister dokonał własnej, wnikliwej analizy dokumentacji, podzielając zastrzeżenia Komisji.Stan faktyczny
Szkoła złożyła wniosek o nadanie uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia. Państwowa Komisja Akredytacyjna zaopiniowała wniosek negatywnie, wskazując na braki w zakresie literatury, wyposażenia laboratorium, oferty zajęć do wyboru, sylabusów, wymiaru zajęć z przedmiotów niezwiązanych z kierunkiem, praktyk studenckich oraz zasad rekrutacji. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydał decyzję odmawiającą nadania uprawnienia, podzielając zastrzeżenia Komisji. Szkoła wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Iwona Kosińska Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi [...] Szkoły [...] w Ł. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] odmawiającą nadania Wydziałowi [...] Szkoły [...] w L. uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na kierunku "[...]".
Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych:
W dniu 24 kwietnia 2008 r. [...] Szkoła [...] w L. wystąpiła
z wnioskiem o nadanie uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na kierunku "[...]", który to wniosek Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego skierował do zaopiniowania przez Państwową Komisję Akredytacyjną.
Uchwałą z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej zaopiniowało powyższy wniosek negatywnie i stanowisko to podtrzymało
w kolejnej uchwale z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], wydanej po rozpoznaniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W tych warunkach Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w dniu [...] kwietnia
2009 r. wydał decyzję odmawiającą nadania Wydziałowi [...] Szkoły
[...] w L. uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na wnioskowanym kierunku.
Od decyzji tej [...] Szkoła [...] w L. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym odniosła się zarówno do zarzutów i zastrzeżeń Państwowej Komisji Akredytacyjnej, zawartych w w/w uchwałach (kwestia: zbiorów bibliotecznych, wyposażenia laboratorium zakładu konstrukcji i budownictwa, oferty zajęć do wyboru, sylabusów, wymiaru zajęć z przedmiotów niemających bezpośredniego związku z kierunkiem, praktyk studenckich oraz zasad rekrutacji na studia), jak również do argumentacji zawartej w uzasadnieniu decyzji Ministra z dnia [...] kwietnia 2009 r.
Wnioskodawca w szczególności twierdził, iż Minister nie dopełnił staranności
w sprawdzeniu, czy uwagi Państwowej Komisji Akredytacyjnej były zgodne z treścią przepisów prawnych, na które Komisja się powołuje. W opinii Szkoły bowiem sześć,
z siedmiu zarzutów Państwowej Komisji Akredytacyjnej, nie miało odniesienia do treści rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia (Dz. U. z 2006 r. Nr 144, poz. 1048). Wnioskodawca zarzucał również, iż Minister nie podał w decyzji, w oparciu o jakie podstawy prawne (ze wskazaniem przepisu) nie uwzględnił argumentów i dowodów zgłoszonych przez stronę.
Rozpatrując zatem sprawę w trybie odwoławczym Minister podniósł, że wniosek Uczelni o nadanie wnioskowanego uprawnienia podlegał ocenie formalnej - dokonywanej przez organ oraz merytorycznej – dokonywanej przez Państwową Komisję Akredytacyjną.
Analiza formalna wniosku wykazała, iż zawierał on początkowo braki formalne, które - na wezwanie organu - strona pismem z dnia 19 sierpnia 2008 r. uzupełniła a zatem wniosek mógł być już podstawą do oceny merytorycznej.
Przeprowadzona przez Państwową Komisję Akredytacyjną analiza treści materiałów zamieszczonych we wniosku wykazała jednak, iż ich opracowanie merytoryczne wzbudziło zastrzeżenia a ponadto materiały te nie zawierały istotnych informacji - wskazanych
w wydanych w tej sprawie uchwałach Komisji.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów sformułowanych przez Państwową Komisję Akredytacyjną, a które to zarzuty Minister zaakceptował jako własne, organ stwierdził, że:
1. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia, jednostka organizacyjna uczelni może prowadzić studia pierwszego stopnia, jeżeli zapewnia dostęp do biblioteki, wyposażonej w literaturę zalecaną w ramach kształcenia na danym kierunku studiów. W analizowanym wniosku, w rozdziale "[...]" na str. 40-45 przedstawiono listę 238 lektur. Nie podano natomiast informacji, czy to właśnie w te pozycje wyposażona jest biblioteka Uczelni. Istnieje jedynie lakoniczne stwierdzenie, iż "do każdego z bloków dydaktycznych oraz przedmiotu pedagodzy dobierają obowiązkową literaturę dla studentów". Z informacji zawartej we wniosku nie wynika zatem bezpośrednio, iż biblioteka wyposażona jest w literaturę zalecaną w ramach kształcenia na wnioskowanym kierunku studiów, tym bardziej, że w/w lista lektur nie została zamieszczona w rozdziale "Biblioteka", znajdującym się na str. 84 analizowanego wniosku. W rozdziale "Biblioteka" nie istnieje jakiekolwiek nawiązanie do znajdującej się na str. 40-45 listy lektur a sformułowania w nim zawarte (m.in.: "biblioteka uczelniania licząca 3500 pozycji", "biblioteka posiada zbiory biblioteczne z zakresu architektury i urbanistyki oraz dziedzin uzupełniających") cechuje wysoki poziom ogólności. Reasumując, nie można w tym przypadku jednoznacznie stwierdzić, w jaką literaturę (związaną z wnioskowanym kierunkiem) wyposażona jest de facto biblioteka Uczelni. W tych warunkach Minister ponownie przychylił się do zastrzeżeń Państwowej Komisji Akredytacyjnej, wedle których "sam wykaz literatury - wobec braku w sylabusach literatury podstawowej i uzupełniającej – oraz braku deklaracji o zamierzonym uzupełnieniu zbiorów i informacji o pojemności czytelni a także jej wyposażeniu, nie pozwalał na ocenę, czy spełniony został warunek określony w § 1 ust. 1 pkt 4 w/w rozporządzenia".
Organ dodatkowo zwrócił w tym miejscu uwagę na Uchwałę Nr [...] Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej z dnia [...] marca 2007 r. w sprawie kryteriów oceny bazy dydaktycznej.
2. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 3 cytowanego wyżej rozporządzenia z dnia 27 lipca
2006 r. jednostka organizacyjna uczelni może prowadzić studia pierwszego stopnia, jeżeli dysponuje infrastrukturą, zapewniającą prawidłową realizację celów kształcenia, w tym
w posiada sale dydaktyczne, laboratoria i pracownie. W analizowanym wniosku w rozdziale "Infrastruktura dydaktyczna" na str. 82 w pkt 9 strona poinformowała jedynie, iż znajduje się w posiadaniu "zakładu konstrukcji budownictwa", nie podając żadnych szczegółowych informacji dotyczących jego wyposażenia. Sformułowanie powyższe oraz stwierdzenie, iż laboratorium jest wyposażone cyt.: "w sprzęt tak jak inne jednostki organizacyjne wnioskowanego kierunku studiów", nie pozwalają stwierdzić, czy zapewniona zostanie prawidłowa realizacja celów kształcenia. Minister podzielił zatem opinię Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej, iż zacytowane powyżej "tak ogólne stwierdzenie nie może zastąpić rzetelnej, zgodnej ze stanem faktycznym informacji o wyposażeniu specyficznym dla danego laboratorium".
Dodatkowo również i w tym przypadku Minister zwrócił uwagę na Uchwałę Nr [...] Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej z dnia [...] marca 2007 r. w sprawie kryteriów oceny bazy dydaktycznej.
3. Zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
z dnia 12 lipca 2007 r. w sprawie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, a także trybu tworzenia i warunków, jakie musi spełniać uczelnia, by prowadzić studia międzykierunkowe oraz makrokierunki (Dz. U. z 2007 r.
Nr 164, poz. 1166) plan studiów i program nauczania, przy zagwarantowaniu pełnej realizacji treści kształcenia określonych w standardzie dla danego kierunku studiów
i poziomu kształcenia, powinien umożliwiać studentowi wybór treści kształcenia
w wymiarze nie mniejszym niż 30 % godzin zajęć, z zakresów i na zasadach ustalonych przez jednostkę prowadzącą kształcenie.
Minister i w tym wypadku podzielił opinię Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej, iż wymóg 30 % godzin zajęć dydaktycznych do wyboru dotyczy wszystkich kierunków studiów technicznych oraz wszystkich studentów, a nie tylko tych, którzy studiują według indywidualnego trybu studiów.
4. W kwestii sylabusów Minister także zgodził się z zastrzeżeniami Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej, zgodnie z którymi dokumenty te powinny zawierać opis treści zajęć oraz wykaz literatury podstawowej i uzupełniającej. Organ zwrócił w tym kontekście szczególną uwagę na Uchwałę Nr [...] Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie kryteriów oceny planów studiów
i programów nauczania.
5. Odnosząc się do zarzutów dotyczących zbyt dużej liczby godzin z przedmiotów nie mających bezpośredniego związku z kierunkiem "[...]" Minister ponownie przeanalizował posiadaną dokumentację tj. wniosek strony wraz z uzupełnieniami, uchwały Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej oraz wyjaśnienia strony zawarte w pismach z dnia 27 marca 2009 r. oraz 15 maja 2009 r. i stwierdził, że brak było podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska, zgodnie z którym relacja między przedmiotami nie związanymi bezpośrednio z kierunkiem a przedmiotami technicznymi nie sprzyja ukształtowaniu właściwej sylwetki absolwenta i nie gwarantuje uzyskania kwalifikacji właściwych dla danego kierunku studiów, zgodnych z jego tożsamością.
6. Odnośnie kwestii planu studiów i programów nauczania, organ powołał się na zapis zawarty w załączniku do Uchwały Nr [...] Prezydium Państwowej Komisji
Akredytacyjnej z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie kryteriów oceny planów studiów
i programów nauczania, w myśl którego wymagania dotyczące planów studiów
i programów nauczania są spełnione, jeżeli zapewniona zostanie właściwa organizacja praktyk dla studiów stacjonarnych i niestacjonarnych (jeżeli standardy przewidują obowiązek odbycia praktyk), w szczególności gdy: określony zostanie cel praktyk, przewidziany zostanie właściwy wymiar praktyk we właściwych dla danego kierunku studiów przedsiębiorstwach, instytucjach i innych zakładach pracy (niezbędne jest przedstawienie stosownych umów, uwzględniających m.in. liczbę studentów, których dana instytucja będzie mogła przyjąć), cele, program i terminy realizacji praktyk zostaną właściwie zharmonizowane z procesem kształcenia, opracowany zostanie system kontroli praktyk i ich zaliczania.
W kontekście wymagań zawartych w w/w Uchwale Minister przychylił się, do opinii Państwowej Komisji Akredytacyjnej, iż informacje zawarte we wniosku uniemożliwiają stwierdzenie, czy zostanie należycie spełniony warunek określony w pkt IV standardów kształcenia dla kierunku studiów "[...]", zamieszczonych w załączniku nr 5 do rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 lipca 2007 r.
w sprawie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, a także trybu tworzenia i warunków, jakie musi spełniać uczelnia, by prowadzić studia międzykierunkowe oraz makrokierunki.
7. Minister podzielił również pogląd Państwowej Komisji Akredytacyjnej, iż brak informacji o zasadach rekrutacji na studia uniemożliwia stwierdzenie, czy zostanie spełniony warunek określony w art. 169 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo
o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.).
W zakresie uzasadnienia prawnego decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. Minister stwierdził, że powołano się w niej na przepisy zawarte w rozporządzeniach Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia (Dz. U. Nr 144, poz. 1048) oraz z dnia 12 lipca 2007 r. w sprawie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, a także trybu tworzenia i warunków, jakie musi spełniać uczelnia, by prowadzić studia międzykierunkowe oraz makrokierunki (Dz. U. Nr 164, poz. 1166). Ponieważ jednak wymienione w w/w rozporządzeniach warunki zdefiniowane są ramowo - bez dokładnego wskazania, jakie szczegółowe treści powinny zostać zawarte we wniosku o nadanie uprawnienia, Minister wyjaśnił, że wydając decyzję weryfikuje przedkładaną mu dokumentację dbając, aby zawierała ona wszelkie informacje pozwalające na merytoryczną ocenę spełnienia wymagań stawianych przez obowiązujące prawo, określone m.in. w w/w rozporządzeniach. Minister zauważył też, że Państwowa Komisja Akredytacyjna, która wydawała w sprawie opinię merytoryczną jest organem w skład którego wchodzą eksperci kompetentni w danej dziedzinie, stosujący ujednolicone kryteria oceny do wszystkich wniosków tego typu. Eksperci Państwowej Komisji Akredytacyjnej opierają się na obowiązujących przepisach, jak również korzystają z własnego doświadczenia w zakresie funkcjonowania
i realizowania procesu dydaktycznego przez uczelnie. Podejmując decyzję Minister opiera się na merytorycznych stwierdzeniach Państwowej Komisji Akredytacyjnej, ale jednocześnie dokonuje także własnej, wnikliwej analizy całej dokumentacji zebranej
w sprawie.
Z uwagi na fakt, że w przypadku przedmiotowego wniosku Minister podzielił opinię Państwowej Komisji Akredytacyjnej i zgodził się z jej zastrzeżeniami, została wydana decyzja odmawiająca nadania wnioskowanego uprawnienia.
Wyżej przedstawiona decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła [...] Szkoła [...] w L.
W skardze skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania tj. w szczególności art. 7, 8, 77 § 1 i 4, oraz art. 80 k.p.a. a także naruszenie art. 9 pkt 2 i 4, art. 20 ust. 4 i art. 169 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) w związku z § 1 ust. 1 pkt 3, 4 i 5 oraz ust. 2 rozporządzenia rządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia § 4 ust. 3 i § 13 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 lipca 2007 r. w sprawie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, a także trybu tworzenia i warunków, jakie musi spełniać uczelnia, by prowadzić studia międzykierunkowe oraz makrokierunki a także pkt IV standardów kształcenia dla kierunku studiów "architektura i urbanistyka" zamieszczonych w załączniku nr 5 do tego rozporządzenia poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W uzasadnieniu skargi przede wszystkim podniesiono, że przesłanki, jakie powinna spełniać uczelnia by uzyskać uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na kierunku "architektura i urbanistyka" są enumeratywnie wskazane w w/w rozporządzeniach Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Ich treść, w powiązaniu z treścią art. 9 pkt 2 i 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, przesądza o tym, że spełnienie warunków w nich zawartych winno skutkować pozytywną decyzją.
Skarżąca wskazywała w tym miejscu, iż żaden z tych aktów nie odsyła do innych regulacji, które mogłyby mieć wpływ na omawianą kwestię. Opinia Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej powinna zatem zawierać oceny warunków, których wymagają wskazane akty prawne a wyjście, poza ramy w nich określone, nie powinno mieć miejsca, a na pewno nie powinno być brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skarżąca twierdziła, iż skoro uchwała Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej nr [...], oceniającej pozytywnie kierunek studiów "[...]" zawiera informacje o bibliotece, w tym o możliwości korzystania przez studentów z zasobów Biblioteki Głównej Politechniki [...], Biblioteki Uniwersyteckiej w L., Biblioteki Akademii Sztuk Pięknych i Biblioteki Państwowej [...] Szkoły [...], to - przy opisanych możliwościach własnych Uczelni - zarzut naruszenia § 1 ust. 1 pkt 4cyt. wyżej rozporządzenia z 27 lipca 2006 r. nie był zasadny.
Zarzut naruszenia § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 27 lipca 2006 r. również – wg skarżącej - nie był trafny, gdyż przepis ten nie wskazuje konkretnego wyposażenia, ani też nie odsyła do innych przepisów precyzujących ten zakres. Nadto § 1 ust. 2 tego rozporządzenia daje możliwość uzupełnienia wymagań w tym zakresie, które zostaną wskazane przez organ nadający uprawnienie.
Odnośnie zarzutu naruszenia § 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 12 lipca 2007 r. stwierdzono, iż zawiera on wyłączenie dotyczące kierunku studiów, po ukończeniu których uznawalność kwalifikacji zawodowych uzależniona jest od wymiaru godzin kształcenia zawodowego. Takim kierunkiem jest m. in. "[...]". Organ zaś w żaden sposób nie uzasadnił przyjęcia odmiennego stanowiska. W kwestii sylabusów i zbyt dużej liczby godzin z przedmiotów nie mających bezpośredniego związku z kierunkiem "[...]" skarżąca zarzucała, że Minister nie wskazał przepisu prawa, który Uczelnia naruszyła w złożonym wniosku, co powinno wyeliminować te argumenty z podstawy decyzji.
Ponadto zarzucono organowi wysoki poziom ogólności w sformułowaniach, co nie daje możliwości konkretnego ustosunkowania się do nich poza stwierdzeniem, że nie zostały one pominięte przez Wnioskodawcę mimo braku obowiązku ich uwzględnienia wynikającego z konkretnych przepisów prawa.
Wywodzono też, że stanowisko Ministra, w zakresie wątpliwości, czy zostanie spełniony warunek określony w art. 169 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym jest niezrozumiałe, gdyż musi on być stosowany przez wszystkie podmioty podlegające ustawie.
W obszernej odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wnosił
o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
W szczególności organ podniósł, że jest rzeczą oczywistą, iż przepisy ustaw
i rozporządzeń nie mogą być tak szczegółowe, aby uwzględniać każdy aspekt regulowanego zagadnienia. Kryteria ustalone przez Państwowa Komisję Akredytacyjną nie są przepisami prawa uszczegóławiającymi obowiązujące prawodawstwo a są sprecyzowane na podstawie wieloletnich doświadczeń Komisji i są uniwersalnymi wytycznymi w zakresie dokonywania ocen. Ich uszeregowanie stanowi pomoc dla członków Komisji a fakt ich upublicznienia stanowi, zgodnie z zasada przejrzystości
i jawności działania, punkt odniesienia dla jednostek, które chcą prowadzić kształcenie na określonym kierunku i poziomie studiów.
Minister przy tym nie jest związany opinią Prezydium Komisji a uchwała Komisji stanowi jedynie wynik kontroli, który wskazuje wyłącznie określone uchybienia oraz dokonuje ustaleń faktycznych a tym samym nie dotyczy rozstrzygnięcia, które zawiera decyzja. Po otrzymaniu zatem uchwały Komisji oceniającej dany wniosek, Minister każdorazowo wnikliwie analizuje całość zebranego materiału i dokonuje oceny wniosku, zgodnie
z własną analizą. Taka też sytuacja zachodziła w przedmiotowej sprawie, w której Minister podzielił argumentację Państwowej Komisji Akredytacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargę należało uznać za niezasadną, co skutkowało jej oddaleniem.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym jednostki organizacyjne uczelni niespełniajacej wymagań określonych w art. 56 ust. 2 lub 58 ust. 4 (w/w ustawy) lub jednostki organizacyjne związku uczelni, a także jednostki między uczelniane lub jednostki wspólne uczelni niespełniających tych wymagań mogą uzyskać uprawnienie do prowadzenia studiów na danym kierunku i określonym poziomie kształcenia na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego wydanej po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Akredytacyjnej. Komisja ta zaś – na zasadzie art. 49 w/w ustawy – jest obowiązana przedstawić Ministrowi opinie dotyczące m. in. przyznania uczelni uprawnienia do prowadzenia studiów na danym kierunku i określonym poziomie kształcenia. Opinia taka zostaje wydana w formie uchwały Prezydium Komisji, która zapada po przedłożeniu przez jeden z zespołów sprawozdania (art. 52 ust. 1 ustawy).
Jednocześnie należy zauważyć, iż - po myśli art. 9 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym - Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego został upoważniony do wydania szeregu rozporządzeń wykonawczych do ustawy, wśród których znajdują się rozporządzenie z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia (Dz. U. Nr 144, poz. 1048) oraz z dnia 12 lipca 2007 r. w sprawie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, a także trybu tworzenia i warunków, jakie musi spełniać uczelnia, by prowadzić studia międzykierunkowe oraz makrokierunki (Dz. U. Nr 164, poz. 1166).
Jak z powyższego wynika kwestia uzyskania uprawnienia do prowadzenia studiów na danym kierunku przez uczelnie, które nie mają uprawnienia by same o tym decydować, jest z woli ustawodawcy determinowana: po pierwsze, przepisami prawa, po drugie, oceną centralnego organu administracji publicznej, dokonywaną na podstawie tych przepisów i po uzyskaniu opinii jednostki specjalistycznej, tj. Państwowej Komisji Akredytacyjnej.
Oczywiście, ani Minister a tym bardziej Państwowa Komisja Akredytacyjna nie są uprawnieni do tworzenia dodatkowych, powszechnie obowiązujących wymagań, które prawnie będą warunkować uwzględnienie wniosku uczelni o nadanie uprawnienia do utworzenia innego, nowego kierunku studiów, ale - z racji ogólności przepisów prawnych - podmioty te obowiązane są do wykładania tych przepisów przy rozpatrywaniu konkretnych wniosków. Jeśliby bowiem uznać, że obowiązujące w tej materii przepisy są na tyle precyzyjne, że odczytując je wprost można by rozstrzygnąć o zasadności danego wniosku, to w takim razie należało by zadać pytanie, w jakim celu ustawodawca powołał do życia jednostkę organizacyjną w postaci Państwowej Komisji Akredytacyjnej i nadal jej uprawnienie do opiniowania wniosków uczelni.
W ocenie Sądu zatem, wypracowanie przez członków Komisji, działających w różnych zespołach, wspólnych stanowisk i wytycznych co do poszczególnych zagadnień i ich upublicznienie, nie należało rozumieć jako swoiste "stanowienie dodatkowego prawa". To wypracowanie jednolitych zasad odnosiło się bowiem do członków Komisji i stanowiło dla nich wskazówkę przy sporządzaniu sprawozdań a upublicznienie tych zasad, oznaczało jedynie ułatwienie dla uczelni – jako przyszłych wnioskodawców – w przygotowywaniu odpowiednich wniosków.
Konkretyzacja zatem wymagań prawnych dokonana w tej sprawie przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, w oparciu o niewiążącą go opinię jednostki specjalistycznej, została – zdaniem Sądu orzekającego - dokonana zgodnie z przepisami prawa i nie zawierała, co zdaje się sugerować skarga, elementów dowolności.
W myśl § 1 pkt 3, 4 i 5 rozporządzenia dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia, jednostka organizacyjna uczelni może prowadzić studia pierwszego stopnia, jeżeli dysponuje infrastrukturą, zapewniającą prawidłową realizację celów kształcenia, w tym salami dydaktycznymi, laboratoriami i pracowniami, zapewnia dostęp do biblioteki wyposażonej w literaturę zalecaną w ramach kształcenia na danym kierunku studiów oraz zapewnia studentom odbycie praktyk przewidzianych w standardach kształcenia lub określa warunki samodzielnego organizowania praktyk studentów.
Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, trzeba zwrócić uwagę na zawarte
w w/w przepisie sformułowanie "zapewnia". Minister nie posłużył się w redakcji tego przepisu pojęciem np. "posiada", "przewiduje" czy innym wyrażeniem bliskoznacznym a położył ciężar na kwestii pewności. Z tego względu zastrzeżenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji były z wszech miar słuszne. Powyższe kwestie bowiem tj. dotyczące możliwości uzyskania przez studentów dostępu do obowiązkowej czy zalecanej literatury fachowej nie zostały przez Uczelnię wyjaśnione a tym samym nie można było mówić, że uczelnia zapewniła spełnienie w/w warunków.
Odnośnie kwestii biblioteki, ani sama skarżąca nie wykazała, że zalecaną studentom literaturę w swych zasobach bibliotecznych posiada, ani że posiadają ją inne Szkoły Wyższe mające pobliską siedzibę, a z których zasobów bibliotecznych mogliby korzystać studenci wnioskującej Uczelni.
Zwrócić w tym miejscu dodatkowo trzeba uwagę na fakt, iż w aktach sprawy znajduje się korespondencja prowadzona przez [...] Szkołę [...] w L. z innymi Uczelniami, z której wynika, że Uczelnie te nie akceptują sytuacji, w której studenci [...] Szkoły Sztuki i Projektowania korzystaliby z ich bibliotek. Wiąże się to bowiem z koniecznością zwiększenia środków przez te Uczelnie na biblioteki, czy też
z pogorszeniem warunków w korzystaniu z tych bibliotek (vide: np. pismo Dyrektora Biblioteki Głównej Politechniki [...] z dnia 17 marca 2003 r.).
Podobnie sprawa przedstawiała się odnośnie laboratorium. Nie określono we wniosku konkretnie, co kryje się pod nazwą "zakład konstrukcji budownictwa".
Istotnie przy tym, jak podnosi skarżąca, przepis § 1 ust. 2 w/w rozporządzenia z dnia 27 lipca 2006 r. przewiduje, że jednostka organizacyjna uczelni może uzupełnić wymagania określone w ust. 1 pkt 3 (infrastruktura) w zakresie dotyczącym wyposażenia sal dydaktycznych, laboratoriów i pracowni, w terminie sześciu miesięcy od dnia uzyskania uprawnienia do prowadzenia kształcenia na danym poziomie i kierunku studiów. Przepis ten odnosi się jednak tylko do uzupełnienia brakującego wyposażenia, w tym przypadku wyposażenia laboratorium. W sprawie natomiast w ogóle nie wskazano, jakie wyposażenie posiada laboratorium skarżącej a w związku z tym nie można było określić na czym miałoby w tym przypadku polegać jego uzupełnienie.
Ponadto, skorzystanie z przepisu § 1 ust. 2 cytowanego rozporządzenia miałoby w tym przypadku co do zasady sens, gdyby warunkiem uzyskania wnioskowanego uprawnienia było jedynie spełnienie tego warunku. W sytuacji natomiast, gdy organ sformułował szereg zastrzeżeń do wniosku Uczelni, korzystanie z tego przepisu nic skarżącej by nie dawało.
W sprawie praktyk studenckich, skarżąca Uczelnia podnosiła, że rozstrzygnięcie
w tym przypadku było sprzeczne z pkt IV standardów kształcenia dla kierunku studiów "architektura i urbanistyka" zamieszczonych w załączniku nr 5 do rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 lipca 2007 r. w sprawie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, a także trybu tworzenia
i warunków, jakie musi spełniać uczelnia, by prowadzić studia międzykierunkowe oraz makrokierunki poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W pkt IV w/w standardów zatytułowanym "PRAKTYKI" zapisano, że powinny one trwać nie krócej niż trzy tygodnie. Zasady i formę odbywania praktyk ustala zaś jednostka uczelni prowadząca kształcenie.
Powyższy zapis nie należy jednak – zdaniem Sadu - odczytywać, że wystarczy we wniosku o nadanie przedmiotowego uprawnienia powtórzyć jedynie zacytowaną wyżej treść standardu, gdyż to jednostka uczelni ustala zasady i formę praktyk, tylko słusznie organ wymagał w tym przypadku, aby ustalenia te zostały przedstawione we wniosku. Uczelnia zaś tego nie wykazała. Nie wskazano bowiem konkretnie: gdzie te praktyki będą prowadzone, w jakiej liczbie studentów poszczególne pracownie, biura projektowe, czy inne jednostki są w stanie przyjąć praktykantów, w jakim terminie, w jaki sposób praktyki będą zaliczane itp. kwestie. Trudno zatem w tym wypadku było mówić o zapewnieniu studentom odbycia praktyk. Była to jedynie ich zapowiedź.
Odnosząc się do problemu związanego z przepisem § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 lipca 2007 r. w sprawie standardów kształcenia (...), zgodnie z którym plan studiów i program nauczania, przy zagwarantowaniu pełnej realizacji treści kształcenia określonych w standardzie dla danego kierunku studiów i poziomu kształcenia, powinien umożliwiać studentowi wybór treści kształcenia w wymiarze nie mniejszym niż 30 % godzin zajęć, z zakresów i na zasadach ustalonych przez jednostkę prowadzącą kształcenie, należy podzielić stanowisko Ministra, że przepis dotyczył również skarżącej. Wbrew treści skargi, organ nie miał obowiązku wykazywać, że powyższa regulacja nie dotyczyła wnioskującej Uczelni. Powyższy przepis ma charakter ogólny a zatem dopiero w przypadku wyłączenia, którego dotyczy część końcowa tego przepisu, należałoby owo wyłączenie – jako wyjątek od zasady – uzasadnić.
W końcowej części cytowany wyżej przepis zawiera sformułowanie, że przepis ten nie dotyczy kierunków studiów, po ukończeniu których uznawalność kwalifikacji zawodowych uzależniona jest od wymiaru godzin kształcenia zawodowego.
Wskazać w tym miejscu trzeba, że przedmiotowy wniosek dotyczył utworzenia nowego kierunku na studiach pierwszego stopnia, po których ukończeniu absolwenci uzyskiwaliby tytuł zawodowy inżyniera architekta. Powyższe jest zresztą zgodne z art. 2 ust. 1 pkt 6 i 7 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Z niczego zatem nie wynika, że po ukończeniu owych studiów ich absolwenci musieliby uzyskiwać dodatkowe potwierdzenie umiejętności np. w postaci egzaminu, czy innego zaświadczenia. W tym przypadku nie mamy zatem do czynienia z wystąpieniem dodatkowej uznawalności kwalifikacji zawodowych, o której mowa w końcowej części przepisu § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 lipca 2007 r. w sprawie standardów kształcenia (...). Z tego powodu prawidłowo organ przyjął, że owo wyłączenie w tym przypadku nie zachodziło a zatem, iż wymóg 30 % godzin zajęć dydaktycznych do wyboru dotyczył tego kierunku studiów technicznych oraz wszystkich studentów, a nie tylko tych, którzy studiują według indywidualnego trybu studiów.
W myśl art. 11 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym jednostka organizacyjna uczelni ubiegająca się o uprawnienie do prowadzenia studiów na danym kierunku ma obowiązek zapewnić określony poziom kształcenia. W związku z powyższym zakwestionowanie przez Ministra faktu, że w zaproponowanym planie studiów technicznych, w bloku przedmiotów kierunkowych przewidziano zbyt dużo przedmiotów plastycznych, przy jednoczesnym ograniczeniu liczby zajęć z przedmiotów o charakterze technicznym, nie może budzić wątpliwości. Słusznie zatem zauważono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że absolwent musi uzyskać kwalifikacje właściwe dla danego kierunku studiów, które kończy.
W/w przepis jest także podstawą prawną dla wymagania przez organ prawidłowo sporządzonych sylabusów. Dokumenty zawierając opis treści zajęć oraz wykaz literatury podstawowej i uzupełniającej, dają w ten sposób obraz przyszłych studiów, co z kolei pozwala na dokonanie oceny ich poziomu.
Odnosząc się do problemu związanego z brakiem określenia przez skarżącą sposobu rekrutacji na przyszły kierunek studiów, które to uchybienie – zdaniem organu - miało swoje uzasadnienie w treści art. 169 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, stanowisko skarżącej, która twierdziła, że pogląd Ministra był niezrozumiały, było również niezasadne.
Zgodnie z powyższym przepisem podstawę przyjęcia na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie stanowią wyniki egzaminu maturalnego. Senat uczelni ustala w trybie określonym w ust. 2, jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia. Uczelnia może za zgodą ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego przeprowadzić dodatkowe egzaminy wstępne, w trybie określonym w ust. 2, tylko w przypadku konieczności sprawdzenia wiedzy lub umiejętności niesprawdzanych
w trybie egzaminu maturalnego lub gdy osoba ubiegająca się o przyjęcie na studia posiada świadectwo dojrzałości uzyskane za granicą.
Jak z powyższego zatem wynika, choć w istocie – na co zwraca uwagę skarga – w dużej mierze przepis ten zawiera pewien standard, który musza spełniać wszystkie Szkoły Wyższe, ale zawiera również pewne określone w nim możliwości odmiennego postępowania i dlatego wymaganie określenia w tym przypadku sposobu rekrutacji nie było pozbawione sensu.
Sąd nie podzielił także argumentacji zawartej w skardze, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawierało wysoki poziom ogólności w sformułowaniach. Wręcz przeciwnie, organ dokładnie omówił poszczególne, stwierdzone uchybienia merytoryczne wniosku, które uniemożliwiały jego uwzględnienie. Uzasadnienie motywów rozstrzygnięcia było rzetelne
i pozwalało na dokonanie jego oceny pod względem legalności.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło