I OSK 1277/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-12-16
Skład orzekający: Monika Nowicka, Irena Kamińska, Jacek Fronczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozporządzenie wykonawcze Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych utraciło moc obowiązującą w całości w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. (sygn. akt P 4/05), a w konsekwencji, czy organy administracji mogą stosować jego przepisy przy ustalaniu wysokości dodatku mieszkaniowego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. (sygn. akt P 4/05) stwierdził niezgodność z Konstytucją jedynie art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego. Pozostałe przepisy rozporządzenia, w tym dotyczące ustalania ryczałtu na zakup opału oraz wzorów wniosków i deklaracji, zachowały moc obowiązującą. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uznał, że całe rozporządzenie utraciło moc prawną i że organy mogą stosować jedynie przepisy ustawy. Sąd pierwszej instancji nie wskazał również organom, jak należy postąpić w sytuacji braku instalacji ciepłej wody, co naruszało art. 141 § 4 P.p.s.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła przyznania dodatku mieszkaniowego R. S. Prezydent Miasta S. przyznał dodatek, jednak wnioskodawca odwołał się, domagając się wyższej kwoty, w tym rekompensaty za brak ciepłej wody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił obie decyzje, uznając, że rozporządzenie wykonawcze dotyczące dodatków mieszkaniowych utraciło moc obowiązującą w całości na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania. Odstąpił od zasądzenia od R. S. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Irena Kamińska sędzia WSA del. Jacek Fronczyk Protokolant st. inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 1085/09 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia od R. S. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2011 r. (sygn. akt II SA/Sz 1085/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu skargi R. S., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Prezydent Miasta S. – działając na wniosek R. S. i na zasadzie art. 104 k.p.a. oraz art. 7 ust. 1, 1 a i 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r., Nr 71, poz. 734 ze zm.) - przyznał wnioskodawcy dodatek mieszkaniowy na okres [...] miesięcy, tj.: od dnia [...] maja 2009 r. do dnia [...] października 2009 r. w wysokości [...] zł. miesięcznie, w tym [...] zł. ryczałtu na zakup opału.
W odwołaniu od powyższej decyzji R. S. wnosił o przyznanie mu tytułem dodatku mieszkaniowego kwoty równoważącej opłatę za [...] kWh za brak ciepłej wody w lokalu, twierdząc że zmniejszenie z [...] kWh na [...] kWh dokonane zostało bezprawnie.
Wnioskodawca podnosił także, iż błędnie została przyjęta do obliczenia dodatku kwota poniesionych wydatków w wysokości [...] zł. (od [...] maja), a nie [...] zł.
Rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swego stanowiska Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek ten przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku nie przekracza 175 % najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125 % w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku.
Natomiast, zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy, jeżeli średni miesięczny dochód, o którym mowa w art. 3 ust. 1 jest równy lub wyższy od 150% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, lecz nie przekracza odpowiednich wysokości średnich miesięcznych dochodów wymienionych w art. 3 ust. 1, dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę w wysokości 20% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym, przy czym jego wysokość łącznie z ryczałtem, nie może przekraczać 70 % wydatków przypadających na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu mieszkalnego lub 70 % faktycznych wydatków ponoszonych za lokal mieszkalny, jeżeli powierzchnia tego lokalu jest mniejsza lub równa normatywnej powierzchni (art. 6 ust. 10 ustawy).
Odnosząc powyższe do przedmiotowego stanu faktycznego organ ustalił, że wydatki gospodarstwa na lokal wnioskodawcy wynosiły [...] zł., zaś wydatki, jakie powinno ponosić gospodarstwo domowe, stanowiły kwotę [...] zł., zatem zasadnie - zdaniem organu odwoławczego - przyznano R. S. dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. miesięcznie.
W związku z zarzutami zawartymi w odwołaniu, Kolegium stwierdziło natomiast, że - w świetle § 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817) - jeżeli lokal nie jest wyposażony w instalację ciepłej wody, za wydatek, stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału, uznaje się równowartość [...] kilowatogodzin energii elektrycznej w gospodarstwie jednoosobowym, według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej i stałych opłat miesięcznych oraz równowartość [...] kilowatogodzin na każdą dodatkową osobę. Z akt sprawy wynikało, iż lokal położony w S. przy ul. K. [...] nie był wyposażony w instalację ciepłej wody a zatem z tego powodu został wyliczony ryczałt w wysokości [...] zł.
Na wyżej przedstawioną decyzję R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę, w której wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu dodatku mieszkaniowego stanowiącego kwotę pieniężną, równoważącą opłatę za [...] kWh za brak ciepłej wody. Zdaniem skarżącego, w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych dokonano bowiem bezprawnie - z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji - zmniejszenia równoważnika za brak ciepłej wody z [...] na [...] kWh.
Skarżący ponadto twierdził, że organy błędnie przyjęły do obliczenia dodatku mieszkaniowego kwotę poniesionych wydatków w wysokości [...] zł. (od [...] maja), nie zaś kwotę [...] zł.
Skarżący wnosił również by Sąd Wojewódzki wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z szeregiem pytań prawnych dotyczących przepisów zawartych w różnych ustawach, uzasadniając powyższy wniosek m. in. polityką Państwa w zakresie pomocy społecznej i socjalnej.
Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wnosiło o jej oddalenie
Uchylając – na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), dalej w skrócie: "P.p.s.a." – zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesione były zasadne.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego. W przedmiotowej sprawie wysokość dodatku mieszkaniowego została bowiem ustalona na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych. Rozporządzenie to zostało zaś wydane w wykonaniu delegacji zamieszczonej w art. 9 ust. 1 ustawy, którego przepis zawarty w pkt 1 upoważnił Radę Ministrów do określenia szczegółowego wykazu i wysokości wydatków za zajmowany lokal mieszkalny, stanowiący podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego. Wyrokiem natomiast Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r., (sygn. akt P 4/05, OTK – A 2006 r., Nr 5, poz. 55) przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych został uznany za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Sąd, powołując się na powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, podniósł w tym miejscu, że analiza treści art. 9 ust. 1 powołanej ustawy prowadzi do wniosku, iż nie zawiera on wytycznych dotyczących treści rozporządzenia. Wytycznych takich nie zawiera także ust. 2 tego artykułu, który jest rozwinięciem (uszczegółowieniem) ust. 1, a więc dotyczy problemu zakresu spraw przekazywanych do uregulowania w rozporządzeniu. Wobec zaś kategorycznego sformułowania art. 92 ust. 1 Konstytucji, nakładającego obowiązek zawarcia w upoważnieniu do wydania aktu wykonawczego, wytycznych dotyczących treści aktu, każde upoważnienie ustawowe, co do którego nie jest możliwe wskazanie jakichkolwiek treści ustawowych, które pełniłyby rolę "wytycznych dotyczących treści aktu" jest sprzeczne z Konstytucją.
Sąd wskazał też, że powyższy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw Nr 86, pod poz. 587 z dnia 18 maja 2006 r. i z tym dniem - zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP - utracił moc obowiązującą.
W tych warunkach Sąd Wojewódzki stwierdził, że uznanie za sprzeczny z Konstytucją przepisu art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zawierającego delegację do wydania rozporządzenia powoduje, iż także wydany na jego podstawie akt wykonawczy dotknięty jest tą samą wadą i jego przepisy nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji. W związku z powyższym – od dnia [...] maja 2006 r. w kwestii ustalania wysokości dodatków mieszkaniowych obowiązuje stan prawny przewidziany w ustawie o dodatkach mieszkaniowych i tylko na podstawie przepisów ustawy mogą być rozstrzygane sprawy w tym przedmiocie.
W konsekwencji powyższego, organy administracji rozstrzygające sprawę dodatku mieszkaniowego po dacie 18 maja 2006 r. powinny mieć na względzie fakt, iż na skutek wspomnianego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego obowiązuje wyłącznie stan prawny przewidziany w ustawie o dodatkach mieszkaniowych, i tylko w oparciu o określone tam kryteria wyliczyć należy kwoty wnioskowanego świadczenia z uwzględnieniem powyższych wskazań.
Odnosząc się do wniosków skarżącego o treści przedstawionej w skardze, Sąd wyjaśnił, iż nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniami prawnymi o zbadanie zgodności wskazanych w skardze przepisów prawnych z Konstytucją RP, gdyż stosownie do treści art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne, co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. W ocenie Sądu zaś, podniesione przez skarżącego kwestie prawne, będące przedmiotem pytań prawnych, których skierowania do Trybunału Konstytucyjnego domagał się skarżący, nie miały wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie naruszenie:
1. prawa materialnego to jest przepisu art. 6 ust. 4 pkt 7 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych oraz § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych poprzez przyjęcie, że obowiązuje wyłącznie stan prawny przewidziany w ustawie o dodatkach mieszkaniowych i tylko w oparciu o określone tam kryteria wyliczyć należy kwoty wnioskowanego świadczenia;
2. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nie podanie w uzasadnieniu wyroku wskazania, co do dalszego postępowania.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wnosiło o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi wraz z zasądzeniem kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych wydatkami, o których mowa w ust. 3, są: czynsz, opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości przypadające na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, inne niż wymienione w pkt 1 -4 opłaty za używanie lokalu mieszkalnego, opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych oraz wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału.
W myśl natomiast art. 6 ust. 7 cyt. ustawy, jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, w instalację ciepłej wody lub gazu przewodowego z zewnętrznego źródła znajdującego się poza lokalem mieszkalnym, osobie uprawnionej do dodatku mieszkaniowego przyznaje się ryczałt na zakup opału stanowiący część dodatku mieszkaniowego. Ustawa nie zawiera natomiast sposobu obliczania należnego z tego tytułu ryczałtu a w art. 9 ust. 1. pkt 2 ustawy ustawodawca stwierdził, że Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi sposób ustalania wysokości ryczałtu na zakup opału.
Nadto, skarżący kasacyjnie zwracał uwagę, iż w art. 9 ust. 3 i 4 Rada Ministrów została upoważniona dookreślenia wzoru wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz dokumentów, o których mowa w art. 7 ust. 2, a także wzoru deklaracji o dochodach gospodarstwa domowego.
Akcentowano, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r. (syg. akt P 4/05 ) stwierdził, że jedynie art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych jest niezgodny z art. 6 ust. 1 w/w ustawy, niewypowiedział się zaś, co do zgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2, 3 i 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Nie stwierdził także niezgodności z Konstytucją § 3, 4 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych.
Wskazywano przy tym, że w uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że (cyt.) "Wydanie nowego rozporządzenia w tej sprawie może być natomiast pożądane ze względu na stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i spowodowaną tym utratę mocy obowiązującej niektórych przepisów rozporządzenia w sprawie dodatków mieszkaniowych."
Z treści uzasadnienia tego zatem – zdaniem skarżącego kasacyjnie – wynikało, iż nie zostało uchylone w całości rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, ale jedynie § 2 ust. 2 tego rozporządzenia.
Nie mogły być także stosowane przepisy rozporządzenia określające wydatki w gospodarstwach domowych, stanowiących podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego ( § 2 ust. 1 tego rozporządzenia), gdyż wydatki te zostały szczegółowo wymienione w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Ustawa jednak w żadnym przepisie nie określa sposobu obliczania ryczałtu na zakup opału.
Skarżący kasacyjnie organ podkreślał także, że Sąd Wojewódzki nakazał organom rozstrzyganie w analizowanej sprawie jedynie w oparciu o przepisy zawarte w ustawie o dodatkach mieszkaniowych, ale w ustawie tej brak jest jednak określenia sposobu obliczenia należnego R. S. ryczałtu za brak instalacji ciepłej wody. Sąd zaś nie wskazał, w jaki sposób ryczałt ten należałoby obliczyć. Z tego też powodu nie jest też możliwe aktualnie obliczenie należnego stronie dodatku mieszkaniowego.
W tych warunkach podnoszono, że dokonana przez Sąd Wojewódzki wykładnia przepisów prawa była niewystarczająca do zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania toczącego się po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, wobec czego naruszony został przepis art. 141 §4 P.p.s.a.
Kolegium zwracało też uwagę, że ponieważ w oparciu o przepis art. 9 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych Rada Ministrów w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych określiła wzory wniosku o przyznanie takiego dodatku jak również deklaracji o dochodach gospodarstwa domowego a w oparciu o § 3 rozporządzenia ustalany jest ryczałt na zakup opału, to eliminacja rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2001 r. w całości, spowodowałaby brak możliwości rozpoznawania wniosków w sprawie przyznawania dodatków mieszkaniowych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną R. S. wnosił o jej oddalenie wraz zasądzeniem kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.
Podstawy te sprowadzały się do zarzutu obrazy prawa materialnego w postaci przepisów art. 6 ust. 4 pkt 7 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych oraz § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych poprzez przyjęcie, że obowiązuje wyłącznie stan prawny przewidziany w ustawie o dodatkach mieszkaniowych i tylko w oparciu o określone w niej kryteria należy wyliczyć wysokość dodatku mieszkaniowego oraz do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nie podanie w uzasadnieniu wyroku wskazania, co do dalszego postępowania.
Zarzuty te Naczelny Sąd Administracyjny uznał za usprawiedliwione.
W zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki zarzucił organom naruszenie prawa materialnego poprzez oparcie decyzji przyznającej wnioskodawcy dodatek mieszkaniowy nie tylko na przepisach ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, ale i na przepisach rozporządzenia doń wykonawczego to jest rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, które to rozporządzenie – zadaniem Sądu Wojewódzkiego – na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego dnia 9 maja 2006 r. (sygn. akt P 4/05, OTK – A 2006 r., Nr 5, poz. 55) utraciło w całości moc prawną.
W związku z powyższym, wg Sądu pierwszej instancji, organy administracji rozstrzygające sprawę dodatku mieszkaniowego po dacie [...] maja 2006 r. ( data wejścia w życie w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego) powinny mieć na względzie fakt, że tylko w oparciu o kryteria określone w ustawie o dodatkach mieszkaniowych należało wyliczyć objęte wnioskiem świadczenie.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie wskazał jednak organowi, w jaki sposób ma zostać w takiej sytuacji wyliczona kwota ryczałtu za zakup opału, choć było rzeczą bezsporną, że R. S. nie posiada w swoim mieszkaniu, położonym przy ulicy K. [...] w S., instalacji ciepłej wody.
Słusznie zauważa skarżący kasacyjnie organ, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie określa sposobu obliczenia ryczałtu za brak w mieszkaniu wnioskodawcy instalacji ciepłej wody. Sposób ten określa natomiast regulacja zawarta w § 3 wspomnianego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów. Zatem, choć w oparciu o przepisy samej ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w niektórych sytuacjach faktycznych, byłoby możliwe wyliczenie wysokości należnego stronie dodatku mieszkaniowego, w analizowanym stanie faktycznym taka możliwość nie zachodziła. Sąd Wojewódzki zaś wiążąc, z jednej strony, organy dokonaną przez siebie wykładnią prawa materialnego, z drugiej strony, nie wskazał im, jak należało w omawianym przypadku postąpić, co naruszało art. 141 § 4 P.p.s.a. W myśl tego przepisu bowiem, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno (oprócz innych elementów) zawierać także wskazania co do dalszego postępowania.
Trafnie też akcentuje skarga kasacyjna, że przepisy rozporządzenia wykonawczego z dnia 28 grudnia 2001 r. zawierają również wzory samego wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego i deklaracji o dochodach gospodarstwa domowego, które są niezbędne dla prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego.
Powyższe, wiąże się ściśle z kwestią materialnoprawną, która wystąpiła w analizowanej sprawie, to jest z zagadnieniem, czy całe w/w rozporządzenie, na skutek wejścia w życie wspomnianego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r., utraciło moc.
Wskazać w tym miejscu trzeba, że podstawę delegacji dla Rady Ministrów do wydania rozporządzenia wykonawczego stanowi art. 9 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, który następnie dzieli się na kolejne (cztery) jednostki redakcyjne. Punkt 1 ustępu 1 artykułu 9 ustawy odnosił się do szczegółowego wykazu i wysokości wydatków za zajmowany lokal mieszkalny, stanowiących podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego, pkt 2 stanowi delegację dla Rady Ministrów do ustalania wysokości ryczałtu na zakup opału zaś pkt 3 i 4 stanowi, że Rada Ministrów określi w rozporządzeniu wzory (odpowiednio) wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego i deklaracji o dochodach gospodarstwa domowego.
Wspomnianym wyżej wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że (jedynie) art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych jest niezgodny z Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej oraz, że (tylko) § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych jest niezgodny z art. 6 ust. 1 w/w ustawy. Tym samym, pozostałe przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz w/w rozporządzenia wykonawczego pozostają w mocy.
Wprawdzie, spośród wszystkich kwestii prawnych, zawartych w art. 9 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, pkt 1 dotyczył problematyki zasadniczej a zatem utrata mocy art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy powoduje, że rozporządzenie wykonawcze utraciło moc w zdecydowanie znaczącej mierze, ale ta utrata mocy nie dotyczy jednak całości rozporządzenia, co wynika wprost z treści omawianego wyroku Trybunału.
Powyższy pogląd potwierdza zresztą sam Trybunał Konstytucyjny stwierdzając w uzasadnieniu swego wyroku, że (cyt.) " wydanie nowego rozporządzenia w tej sprawie może być (...) pożądane ze względu na stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i spowodowaną tym utratą mocy obowiązującej niektórych przepisów rozporządzenia w sprawie dodatków mieszkaniowych.
W związku z powyższym, stwierdzenie przez Sąd Wojewódzki, że rozporządzenie wykonawcze Rady Ministrów z dnia 28 grudnia utraciło z dniem 18 maja 2006 r. w całości moc prawną, nie było zasadne. Nieuzasadnionym było również stanowisko, iż w analizowanej sprawie wysokość dodatku mieszkaniowego winna być ustalana tylko i wyłączenie w oparciu o przepisy samej ustawy.
Przy ponownym zatem rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki, mając na uwadze powyższą ocenę prawną, dokona ponownie kontroli zaskarżonej skargą decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., w tym w szczególności zbada zasadność zarzutów w niej zawartych, które odnoszą się do tej decyzji.
Biorąc pod uwagę, że skarga kasacyjna okazała się usprawiedliwioną Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 185 § 1 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego, z uwagi na pomocowy charakter świadczenia, którego dotyczyła sprawa, zostało oparte na przepisie art. 207 § 2 P.p.s.a.
O przyznaniu wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu orzeknie Sąd Wojewódzki.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło