II GSK 903/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Paulina Piasecka po rozpoznaniu w dniu 22 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 26 kwietnia 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1938/09 w sprawie ze skargi E. J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych płatności obszarowych oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1938/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu skargi E. J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2009 r., nr [...], znak [...], oddalił skargę w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 14 maja 2004 r. skarżący złożył w BP ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004. Kierownik BP ARiMR w Kłodzku decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] przyznał skarżącemu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do podanych we wniosku gruntów rolnych o powierzchni 14,87 ha w wysokości 3925,68 zł. W dniu 28 lutego 2005 r. skarżący złożył oświadczenie, w którym wskazał, iż w związku z przejściem na rentę strukturalną przekazał wszystkie użytki rolne (deklarowane we wniosku złożonym w dniu 14 kwietnia 2004 r.) aktem notarialnym z dnia 18 lutego 2005 r. (Rep. A. nr 1365/2005). Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] października 2009 r. ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w wysokości 3925,68 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że w dniu otrzymania płatności ONW na rok 2004 powstało po stronie skarżącego pięcioletnie zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych, do których przedmiotowa płatność została przyznana. Jednakże skarżący zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej przed upływem okresu zobowiązania w związku z przejściem na rentę strukturalną. Możliwość niezwracania wypłaconej płatności ONW w sytuacji zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, została wprowadzona na mocy § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 marca 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 42, poz. 278). Wówczas producent rolny mógł uwolnić się od powyższego obowiązku, jeżeli spełnił warunki wskazane w § 9 ust. 2a znowelizowanego rozporządzenia, tj. dostarczył w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek. Sąd I instancji podkreślił, iż nienależnie lub nadmiernie pobrane środki podlegają zwrotowi zgodnie z art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Ustawa o ARiMR określa tryb zwrotu takich środków, natomiast zasadnicze podstawy zwrotu wynikają z przepisu art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), zgodnie z którym w przypadku zaistnienia nienależnych płatności, indywidualny beneficjent środka rozwoju obszarów wiejskich jest zobowiązany do zwrotu kwoty zgodnie z art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.Urz. WE L 327 z 12 grudnia 2001 r.). Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 ma zastosowanie do okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005 r. W dniu 1 stycznia 2005 r. weszło w życie rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Z tym dniem utraciło moc rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001, jednak do wniosków pomocowych odnoszących się do roku gospodarczego lub okresów premiowych, które rozpoczynają się przed dniem 1 stycznia 2005 r., rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 jest nadal obowiązujące. WSA podkreślił, iż skarżący podpisał oświadczenie, że: "zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", a zatem wiedział o ciążących na nim obowiązkach, wynikających z przystąpienia do programu ONW. Od powyższego wyroku E. J. wniósł skargę kasacyjną, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 3 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. poprzez błędną ocenę podjętego przez organ rozstrzygnięcia, tj. uzasadniających przyjęcie, że organ nie został prawidłowo poinformowany o przekazaniu gospodarstwa rolnego następcom, w sytuacji gdy z akt sprawy administracyjnej wynika, że organ miał pełną wiedzę co do losów prawnych gruntu skarżącego, których dotyczy objęta postępowaniem sądowym decyzja administracyjna. W uzasadnienie skarżący podał, iż nie wiedział o wszystkich obowiązkach wynikających z przystąpienia do programu ONW, a złożone w dniu 28 lutego 2005 r. oświadczenie miało na celu poinformowanie ARiMR o przekazaniu gospodarstwa rolnego w trybie ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 52, poz. 539 z póź. zm.). Skarżący podkreślił również, iż na przekazanych działkach nie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, a jedynie doszło do zmiany osoby prowadzącej tą działalność. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną, domagając się jej oddalenia oraz zasądzenia kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Kasator oparł skargę kasacyjną na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu wymienionych w tej skardze przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istota tych zarzutów sprowadza się do tego, iż Sąd I instancji nie poddał stanu faktycznego "ocenie z punktu widzenia właściwych przepisów, lecz bez bliższej analizy stanu faktycznego podzielił ocenę prawną prezentowaną przez organ". Naczelny Sąd Administracyjny tych zarzutów nie podziela. Stan faktyczny w niniejszej sprawie był bezsporny, a Sąd I instancji dokonał oceny tego stanu faktycznego w sposób niewadliwy. Sąd I instancji trafnie bowiem stwierdził, iż skarżący składając wniosek o przyznanie płatności w dniu 14 maja 2004 r., zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności. Skarżący z tego zobowiązania nie wywiązał się, gdyż pierwszą płatność otrzymał na podstawie decyzji z dnia 23 grudnia 2004 r., a całość gospodarstwa rolnego przekazał następcom prawnym w zamian za rentę strukturalną aktem notarialnym z dnia 18 lutego 2005 r. Dla powstania obowiązku wydania przez właściwy organ decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności ONW wystarczającą przesłanką jest ustalenie zaniechania prowadzenia działalności rolniczej i wykluczenie przesłanek określonych w § 9 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 marca 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 42, poz. 278). Z mocy § 2 ust. 1 tegoż rozporządzenia obowiązek zwrotu płatności w związku z zaniechaniem działalności rolniczej został wyłączony także w przypadkach, w których przeniesienie posiadania nastąpiło przed dniem wejścia w życie przepisów rozporządzenia po jego nowelizacji, a producent rolny złożył kierownikowi biura powiatowego ARiMR, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie przejmującego działki rolne, w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów, tj. od dnia 4 maja 2006 r. do dnia 3 lipca 2006 r. W przedmiotowej sprawie przejmujący działki rolne (następca prawny skarżącego) nie złożył takiego oświadczenia Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w K. po dniu 4 maja 2006 r. Jego oświadczenie zawarte w akcie notarialnym z dnia 18 lutego 2005 r. zostało złożone przed tą datą i nie było skierowane do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. To oświadczenie było związane z kwestią uprawnień skarżącego na nabycie renty strukturalnej, a nie uzyskanych przez skarżącego płatności obszarowych. W tej sytuacji, skoro zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.