VI SA/Wa 1851/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Kanister" oddala skargę Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. Urząd Patentowy RP działając w trybie postępowania spornego, na wniosek M. W. i R. K. wspólników spółki cywilnej H. o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "kanister" nr [...] służącego R. K. unieważnił to prawo. Decyzja powyższa została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. (opublikowaną [...] lipca 2007 r.) Urząd Patentowy RP zarejestrował pod nr [...] na rzecz R K. wzór przemysłowy pt. "kanister", z pierwszeństwem od dnia 25 września 2006 r. Zarejestrowany wzór przemysłowy, zgodnie z opisem, dotyczył kanistra z tworzywa sztucznego przeznaczonego zwłaszcza do opakowania płynów w przemyśle samochodowym a także płynów niebezpiecznych o pojemności do 30 l. Jako cechy istotne wzoru przemysłowego zgłaszający wskazał: korpus symetryczny względem płaszczyzny pionowej przechodzącej przez dłuższą oś symetrii podstawy i wzdłuż poziomego uchwytu, pionowy szeroki wlew usytuowany na skośnej ścianie górnej oraz rozlegle, prostokątne wgłębienia na szerszych ścianach bocznych, jak to pokazano na rysunku. Wniosek o unieważnienie powyższego prawa z rejestracji wnieśli [...] maja 2008 r. M. W. i R. K. wspólnicy spółki cywilnej H. Zarzucili naruszenie art. 102 i 103 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm., dalej zwana p.w.p.) poprzez rejestrację wzoru cechującego się brakiem nowości i indywidualności oraz naruszenie praw osób trzecich, o którym mowa w art. 117 ust. 2 p.w.p. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazali, że najpóźniej w sierpniu 2005 r. tj. ponad rok przed datą zgłoszenia identyczne rozwiązanie o nazwie "Kanister typu AT-3LF" było sprowadzane przez M.S.A. z siedzibą w S z [...] firmy H. w ilości 100 tys. sztuk. Wnioskodawcy Wyjaśnili, że działając w formie spółki H. przystąpili do organizowania produkcji kanistrów o pojemności 20, 26 i 30 l. Na ich zlecenie z 2005 r. mgr inż. B.B.opracował kompletną formę do produkcji kanistrów. Forma ta w marcu 2006 r. została przekazana przez wnioskodawców uprawnionemu R. K. R. K. zaczął produkować kanistry na zlecenie i wg formy wnioskodawców, a następnie 25 września 2006 r. zgłosił wzór kanistra do rejestracji. Decyzją z [...] stycznia 2007 r. uzyskał prawo rejestracji na wzór przemysłowy nr [...] "kanister". W lipcu 2007 r. wnioskodawcy zerwali umowę o produkcję kanistrów z uprawnionym R. K. i przenieśli produkcję do zakładu H. D. w M. Wnioskodawcy podnieśli, że R. K. wykorzystał do zgłoszenia kanister wnioskodawców, ich dokumentację oraz formę i zgłosił wzór "kanister" jako własne rozwiązanie. Wskazali, że mają interes prawny w unieważnieniu wzoru ponieważ prowadzą działalność gospodarczą w zakresie produkcji opakowań z tworzyw sztucznych, a udzielone prawo narusza ich wolność wykonywania działalności gospodarczej, bowiem R. K. wezwał H. D., wykonującego kanistry według spornego wzoru na zlecenie wnioskodawców, do zaprzestania produkcji. R. K. nie uznał wniosku o unieważnienie. Wskazał, że sporny wzór różni się w szczegółach od kanistra [...], który posiada wybrzuszenie do góry w górnej części korpusu przy uchwycie od strony wlewu, a szerokość wlewu jest mniejsza niż w spornym wzorze. Podniósł, że w świetle treści art. 103 ust. 3 pkt 2 p.w.p. nie niweczy nowości wzoru, zgłoszonego przez niego 25 września 2006 r., ani faktura inż. B. za kompletną formę "kanistra" wystawiona wnioskodawcom w dniu [...] marca 2006 r. ani fakt, że uprawniony R. K. od marca 2006 r. produkował dla nich kanister wg spornego wzoru. To wnioskodawcy dopuścili się naśladownictwa wzoru holenderskiego. Prawa autorskie do rysunku kanistra mogą być przedmiotem odrębnych roszczeń. Uprawniony R. K. podniósł, że w grudniu 2004 r. przedstawił rysunek kanistra zakładowi ślusarskiemu celem opracowania jego formy, jednak zlecenia tego nie zrealizował z powodu wysokich kosztów takiego opracowania. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. Urząd Patentowy RP działając na podstawie art. 102, 103 i 104 p.w.p. unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Kanister" nr [...] służące R. K. i powołując się na art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. zasądził na rzecz wnioskodawców M. W. i R. K. kwotę 3042,00zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ uznał, że wnioskodawcy mają interes prawny do złożenia wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "kanister", ponieważ wraz z uprawnionym do wzoru są konkurentami na rynku opakowań z tworzyw sztucznych i wprowadzają do obrotu kanistry wg spornego wzoru, a więc sporne prawo ogranicza ich swobodę działalności gospodarczej zważywszy, że uprawniony wezwał kooperanta wnioskodawców do zaprzestania produkcji, wprowadzania do obrotu i oferowania kanistra wg spornego wzoru. Organ przypomniał, że zgodnie z art. 102 ust. 1 p.w.p. wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. Zatem przedmiotem porównania jest ustalona postać wytworów. Zgodnie z art. 103 p.w.p. wzór jest nowy, jeżeli przed datą pierwszeństwa identyczny wzór nie został udostępniony publicznie przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, przy czym wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami. Cechy istotne wzoru [...] ujawnione na rysunkach dołączonych do zgłoszenia są tożsame z cechami wyrobu przedstawionego na zdjęciach jako "Kanister typu AT-3LF", którego to wyrobu dotyczy faktura nr [...] firmy H. z dnia [...] sierpnia 2005 r. Wskazane zdjęcia, faktura oraz oświadczenie firmy H. dowodzą, że wzór "kanister" nie spełniał wymogu nowości w dniu 25 września 2006 r., bowiem przed tą datą został udostępniony publicznie przez stosowanie jako wyrób o nazwie "Kanister typu AT-3LF" zawierający wszystkie cechy spornego wzoru. Różnica szerokości wlewu w ocenie organu stanowi szczegół nieistotny i nie wpływa na odmienność postaci porównywanych wzorów. Wzór nie spełniał także wymogu "indywidualnego charakteru" w rozumieniu art. 104 p.w.p., bowiem ogólne wrażenie, jakie robi na użytkowniku nie różni się od ogólnego wrażenia jakie wywołuje wcześniej udostępniony publicznie wzór "Kanister typu AT-3LF" z uwagi na tożsamość cech istotnych obu porównywanych wzorów. Organ wskazał, że wziął pod uwagę ograniczony zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru kanistra, jednak uznał, że praktycznie wszystkie cechy porównywanych kanistrów są tożsame, a oba wzory wywierają takie same ogólne wrażenie na zorientowanym użytkowniku. Organ uznał, że zlecenie opracowania formy kanistra i rysunki przekazane inż. B. nie stanowią podania wzoru do wiadomości powszechnej, zaś oświadczenie jego firmy, instrukcja stosowania pojemnika i certyfikat dopuszczenia nie określają ukształtowania pojemników i nie stanowią skutecznych dowodów w sprawie. Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. K. wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił: 1/ naruszenie art. 7, art. 77§ 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego i niezweryfikowanie materiałów dowodowych i ich niewłaściwą ocenę, 2/ naruszenie prawa materialnego art. 117 ust. 1 w związku z art. 89 p.w.p. i 28 k.p.a. poprzez uznanie, że wnioskodawcy posiadali interes prawny do złożenia wniosku o unieważnienie. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że organ oparł decyzję na przedłożonych przez wnioskodawców dokumentach, które dotyczyły działalności innych zupełnie firm tj. polskiej firmy M. S.A. oraz firmy H., z którymi wnioskodawcy nie byli związani żadnymi umowami dotyczącymi przedmiotowego kanistra wg wzoru [...]. Dokumenty od firmy M. S.A. są niewiarygodne, bowiem zostały podpisane przez jednego z wnioskodawców, a nie przez osoby uprawnione w tej firmie. Organ dokonał oceny nowości spornego kanistra przez porównanie go ze zdjęciami kanistra firmy H. To inne firmy miały interes prawny w złożeniu wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji, bowiem pismo o zaprzestanie produkcji kanistra wg spornego wzoru nie zostało skierowane do wnioskodawców, tylko do H. D., a wnioskodawcy nie przedstawili dowodu na okoliczność wzajemnej działalności gospodarczej. W ten sposób naruszono art. 117 ust.1 w związku z art. 89 p.w.p. i art. 28 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy podtrzymał swoje stanowisko i argumentację zawartą w decyzji i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wskazał, że wnioskodawcy mają interes prawny do złożenia wniosku o unieważnienie, bowiem działają jako wnioskodawcy na rynku opakowań z tworzyw sztucznych i wprowadzają do obrotu kanistry, zatem sporne prawo ogranicza ich swobodę działalności gospodarczej, zaś skarżący w toku postępowania nie kwestionował faktu konkurencyjności z wnioskodawcami. Dokumenty z firmy M. S.A. zostały sporządzone na firmowym papierze i z właściwymi pieczęciami, a fakty nimi stwierdzone są spójne z innymi dowodami, w szczególności z oświadczeniami i fakturami firmy H. Przepisy nie ograniczają materiału dowodowego do dokumentów pochodzących od firm związanych z wnioskodawcami, gdyż zgodnie z art. 75 k.p.a. dowodem może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując w ten sposób zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że nie narusza ona prawa, zatem skarga jest nieuzasadniona. Na wstępie wskazać trzeba, że nie jest zasadny zarzut braku interesu prawnego wnioskodawców do złożenia wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji służącego R. K. Z akt wynika, że wnioskodawcy działali w dziedzinie produkcji opakowań z tworzyw sztucznych, a konkretnie kanistrów, najpierw jako udziałowcy spółki z o.o. H, a następnie od września 2006 r. jako wspólnicy spółki cywilnej H. Jeszcze jako udziałowcy H. spółki z o.o. w grudniu 2005 r. zlecili inż. B. opracowanie formy "kanistra" wg załączonego do zlecenia rysunku, który jest zbieżny z rysunkami kanistra zgłoszonego do rejestracji przez R. K.. Z akt wynika, że forma ta została przekazana przez wykonawcę - inż. B., w uzgodnieniu ze spółką z o.o. H, wprost R. K., celem wdrożenia produkcji kanistra, gdyż w tamtym czasie strony współdziałały ze sobą. Fakty te nie zostały zaprzeczone przez uprawnionego i wynikają za całokształtu dokumentacji oraz pism stron. R. K. w czasie współpracy z wnioskodawcami zgłosił do rejestracji wzór przemysłowy "kanister", a następnie po uzyskaniu rejestracji i ustaniu współpracy z wnioskodawcami, przystąpił do realizowania swoich praw wyłącznych wynikających z tej rejestracji. Ponieważ wnioskodawcy nadal działają na rynku producentów opakowań z tworzyw sztucznych i prowadzą działalność konkurencyjną w stosunku do uprawnionego, a zajmowali się i nadal zajmują produkcją kanistrów o kształcie identycznym jak sporny wzór, organ trafnie ocenił, że mają interes prawny do wystąpienia o unieważnienie tego wzoru, gdyż udzielone prawo z rejestracji w sposób oczywisty godzi w ich swobodę prowadzenia działalności gospodarczej zagwarantowaną art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. nr 173 z 2004 r. poz. 1807 z późn. zmianami). Udzielenie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, który nie jest nowy i nie ma indywidualnego charakteru narusza interes prawny w postaci swobody prowadzenia działalności gospodarczej podmiotów, które prowadzą produkcję wg tego wzoru. Zatem zarzut braku interesu prawnego wnioskodawców nie jest zasadny. Kontrolując merytoryczną zasadność rozstrzygnięcia Sąd miał na względzie, treść art. 102 ust. 1 p.w.p., który stanowi, że wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację co oznacza, że wzór przemysłowy może uzyskać ochronę prawną jeżeli odnosi się do wytworu, jest nowy, ma indywidualny charakter. Zgodnie z art. 103 p.w.p. wzór przemysłowy uważa się za nowy jeżeli nie został on podany do powszechnej wiadomości przed datą jego pierwszeństwa w sposób umożliwiający jego odtworzenie, przy czym wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie, gdy różni się od niego tylko nieistotnymi szczegółami. Zgodnie z art. 104 ust. 1 pwp wzór odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo. Zgodnie z art. 104 ust. 2 p.w.p. przy ocenie indywidualnego charakteru bierze się pod uwagę zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru. Jest oczywiste, że im mniejszy zakres swobody twórczej przy opracowywaniu rozwiązania, tym mniejsze różnice mogą świadczyć o indywidualnym charakterze nowego rozwiązania. Nie zmienia to jednak zasady, że ogólne wrażenie jakie wywołuje nowy wzór na zorientowanym użytkowniku musi różnić się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór wcześniej publicznie udostępniony. W sprawie niniejszej badaniu podlegało spełnienie warunków rejestracji przez wzór [...] "kanister", a na warunki te składa się nowość i indywidualny charakter wytworu. O nowości świadczy fakt, że identyczny wzór kanistra (w rozumieniu art.103 ust. 1 zd. ostatnie p.w.p.) nie był udostępniony publicznie przed datą pierwszeństwa (25 września 2006 r.). Wykazanie, że identyczny wzór, czyli wzór różniący się tylko nieistotnymi szczegółami i wywierający na zorientowanym użytkowniku takie samo ogólne wrażenie, był udostępniony publicznie przed datą pierwszeństwa, niweczy przymiot nowości, niezależnie od faktu, kto ten wzór publicznie udostępniał. W sprawie niniejszej istotne było wykazanie publicznego udostępnienia identycznego wzoru, nie zaś okoliczność, czy czynili to wnioskodawcy. Badaniu musiała zatem podlegać okoliczność, jakie rozwiązanie i kiedy było udostępniane publicznie, oraz czy rozwiązanie to jest identyczne z wzorem zgłoszonym do rejestracji. Z woli ustawodawcy rozwiązanie objęte wzorem przemysłowym musi różnić się w sposób istotny od rozwiązań dotychczasowych, udostępnionych publicznie przed datą zgłoszenia. Zauważyć trzeba, że ponieważ wzór przemysłowy odnosi się do zewnętrznych cech produktu do ich badania przydatne będą przede wszystkim rysunki uzupełniające opis wzoru oraz zdjęcia i rysunki produktu przeciwstawionego. W sprawie niniejszej wnioskodawcy dowodzili, iż holenderskie kanistry AT-3LF były przedmiotem obrotu w sierpniu 2005 r. oraz, że kanistry te nie różnią się od kanistra wg spornego wzoru. W ocenie Sądu organ trafnie ustalił, że produkt według spornego wzoru przemysłowego był udostępniony publicznie przed datą pierwszeństwa. Nie są uzasadnione zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowodu z dokumentów pochodzących od [...] firmy H., która nie była kontrahentem wnioskodawców. Zgodnie z art. 75 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem, a przyczyni się do wyjaśnienia sprawy. Faktura za kanistry typ AT-3LF wystawiona w sierpniu 2005 r. przez firmę H. polskiej spółce M S.A. jest dowodem na okoliczność, że kanistry AT-3LF już w sierpniu 2005r. były przedmiotem obrotu, zatem były udostępnione publicznie. Nie ma żadnego znaczenia, czy wystawca i odbiorca faktur są kontrahentami wnioskodawców. Wskazać natomiast należy, że w aktach znajduje się oświadczenie złożone przez przedstawiciela firmy H. celem przedłożenia w Urzędzie Patentowym, że sprzedawany przez tę firmę kanister AT-3LF 1350 G jest tym samym, co kanister przedstawiony na dołączonych do oświadczenia zdjęciach kanistra oznaczonego znakiem firmy M. Znajdująca się w aktach faktura z sierpnia 2005 r. wystawiona przez H. dla M. S.A. dotyczy właśnie kanistra AT-3LF 1350 G. Zatem prawidłowy jest wniosek, że faktura dotyczy kanistra ze znakiem M uwidocznionego na zdjęciach. Jeżeli kanistry typu AT-3LF były identyczne z kanistrem objętym wzorem przemysłowym [...], to faktura dowodząca ich sprzedaży w 2005 r. stanowi przeszkodę rejestracyjną, a na ten fakt mogą powołać się wszystkie podmioty, które mają interes prawny w unieważnieniu prawa ochronnego udzielonego z naruszeniem prawa. Istotne było zatem ustalenie, czy kanister wg spornego wzoru jest identyczny z kanistrem AT-3LF, którego dotyczy faktura, czy też kanister wg spornego wzoru odznacza się indywidualnym charakterem tzn. ogólne wrażenie jakie wywiera na zorientowanym użytkowniku różni się od ogólnego wrażenia wywołanego przez kanister AT-3LF, którego dotyczy faktura dla M. S.A. i który występował w obrocie już w 2005 r. Rozpatrując tę kwestię wskazać należy, iż sam skarżący w odpowiedzi na wniosek podał różnice między ujawnionym Kanistrem AT-3LF 1350 G a kanistrem wg spornego wzoru. Uprawniony wyjaśnił, że kanister ujawniony posiada wybrzuszenie do góry w górnej części korpusu przy uchwycie od strony wlewu zaś jego wlew ma mniejszą średnicę. Organ natomiast porównał dokumentację zgłoszeniową (opis i rysunki) oraz zdjęcia kanistra AT-3LF 1350 G i trafnie uznał, iż są one identyczne i mają takie same wybrzuszenia, zaś różnice szerokości wlewu stanowią szczegół nieistotny, gdyż ogólne wrażenie, jakie wywierają na użytkowniku, jest takie samo. Ustalenia organu w ocenie Sądu są prawidłowe. Zasadnie zatem organ ocenił, że kanister wg spornego wzoru nie miał indywidualnego charakteru i był identyczny z kanistrem udostępnionym publicznie przed datą pierwszeństwa, zatem nie miał też cechy nowości. Rozpatrując dalsze zarzuty skargi wskazać należy, że nie ma żadnego znaczenia dla oceny dowodu z dokumentu – faktury z [...] sierpnia 2005 r., że została ona podpisana "za zgodność z oryginałem" przez jednego z wnioskodawców - M. W., który był jednocześnie zastępcą dyrektora ds. produkcji i kierownikiem zaopatrzenia w M. S.A. i który figuruje na tej fakturze jako składający zamówienie. Jeżeli nie został postawiony zarzut fałszerstwa dokumentu, a zarzut taki nie został postawiony, to dokument ten podlega ocenie jak wszystkie inne dowody w sprawie i może być podstawą poczynionych przez organ ustaleń. Zaznaczyć należy, że skarżący nie przeczy okolicznościom, jakie z tego dokumentu wynikają tj. temu, że w sierpniu 2005 r. M. S.A. sprowadzała z H. kanistry AT-3LF objęte omawianą fakturą. W tym stanie rzeczy uznać należy, że organ trafnie ustalił, iż zgłoszony do rejestracji wzór przemysłowy "kanister" w dacie zgłoszenia nie spełniał wymogu nowości i indywidualnego charakteru, zatem zaskarżona decyzja odpowiada prawu, zaś zarzuty postawione przez skarżącego są nieuzasadnione. Mając na uwadze powyższe i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.