I SAB/Wa 272/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Daniela Kozłowska WSA Maria Tarnowska Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi T. H., H. H., M. T., F. Z. i L. Z. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne 1. zobowiązuje Prezydenta W. do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne położone w W. dzielnicy [...] objęte księgami wieczystymi [...] - w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. zasądza od P. W. na rzecz skarżących T. H., H. H., M. T., F. Z. i L. Z. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący T. H., H. H., M. T., F. Z. i L. Z. w skardze na bezczynność Prezydenta W. wnosili o nakazanie temu organowi ustalenia, w terminie 7 dni, wysokości odszkodowania za nieruchomości oznaczone księgami wieczystymi Kw nr: a) [...], b) [...] , c) [...] , d) [...]. Ponadto wnosili o ukaranie grzywną organu i urzędnika odpowiedzialnego za bezczynność J. B. - Naczelnika Wydziału [...], Biura [...], bądź nakazanie organowi wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko temu urzędnikowi. W uzasadnieniu skargi wskazali, iż złożyli do Prezydenta W. wniosek o odszkodowanie za nieruchomości będące niegdyś własnością skarżących, a które stały się własnością Miasta W., na mocy przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Prezydent W. poinformował, że ustalenie odszkodowania nie jest możliwe do czasu wydania przez Wojewodę [...] decyzji deklaratoryjnej, stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] prawa własności tych nieruchomości oraz wpisania tego prawa do księgi wieczystej. W dniu 23 lipca 2007 r. Wojewoda [...], na wniosek wnioskodawców wydał decyzje deklaratoryjne: - nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. odnośnie działki nr [...] z obr. [...], - nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. odnośnie działek nr [...] z obr. [...] z obr.[...], - nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. odnośnie działek nr [...] z obrębu [...], - nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. odnośnie działek nr [...] z obr. [...] z obr. [...]. Następnie postanowieniem z [...] grudnia 2007 r. Prezydent W. z urzędu zawiesił postępowanie w sprawie. Pismem z 21 stycznia 2008 r. pełnomocnik wnioskodawców wniósł o podjęcie postępowania, jednak organ postanowieniem z [...] marca 2008 r. odmówił podjęcia zawieszonego postępowania wobec braku ujawnienia Miasta W. w księgach wieczystych. Wnioskodawcy złożyli zażalenie na to postanowienie. Na wniosek wnioskodawców Sąd Rejonowy [...] założył dla wymienionych wyżej nieruchomości księgi wieczyste: - Kw nr [...], wpis z dnia [...] maja 2008 r., - Kw nr [...] , wpis z dnia [...] maja 2008 r., - Kw nr [...], wpis z dnia [...] maja 2008 r., - Kw nr [...], wpis z dnia [...] maja 2008 r., w których jako właściciel wpisane zostało Miasto W. Wnioskodawcy w dniu 4 czerwca 2008 r. zwrócili się z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania, jednakże organ poinformował ich, że nie jest możliwe podjęcie postępowania, bowiem akta sprawy przekazano Wojewodzie wraz z zażaleniem na postanowienie z [...] marca 2008 r. Wnioskodawcy dla jak najszybszego zakończenia sprawy cofnęli swoje zażalenie, o czym poinformowali Prezydenta W. pismem z dnia 30 lipca 2008 r. W piśmie tym zwrócili się także o szybkie rozpoznanie wniosku o podjęcie postępowania. Kolejnym pismem z dnia 30 lipca 2008 r. wnioskodawcy zwrócili się z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Wobec braku reakcji organu skarżący 10 grudnia 2008 r. złożyli zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie, który postanowieniem z [...] marca 2009 r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na rozpatrzenie wniosku o podjęcie postępowania do 30 kwietnia 2009 r. Prezydent W. postanowieniem z [...] kwietnia 2009 r. podjął zawieszone postępowania. Natomiast pismem z dnia 20 kwietnia 2009 r. organ poinformował wnioskodawców o przedłużeniu rozpoznania wniosku do dnia 31 października 2009 r. W ocenie skarżących Prezydent W. dopuścił się naruszenia przepisów kpa, znacząco przekraczając terminy na załatwienie sprawy. Wskazali, że zważywszy na złą wolę organu i bezprawne działanie urzędnika (urzędników) odpowiedzialnych za opóźnienie w ustaleniu odszkodowania, konieczne jest ustalenie winnych i ich ukaranie. Skarżący podkreślili, iż skoro Wojewoda postanowieniem z [...] marca 2009 r. nr [...] uznał zażalenie za zasadne i wyznaczył termin na podjęcie postępowania, to zdaniem skarżących, podjęcie tego postępowania nie powinno polegać na przesunięciu rozpoznania sprawy o kolejne 6 miesięcy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ przedstawił przebieg postępowania w niniejszej sprawie, w tym wydane decyzje na podstawie przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Wskazał, że zostały założone księgi wieczyste. Organ podniósł, że wykonując zalecenia Wojewody [...], postanowieniem z [...] kwietnia 2009 r. Prezydent W. podjął zawieszone postanowieniem z [...] grudnia 2007 r. nr [...], postępowanie w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za grunt położony w W. przy ul. [...], tzn. w stosunku do działek ewid. nr [...] z obrębu, [...] z obrębu [...] [....] z obrębu [...] oraz [...] z obrębu [...] zajętych pod drogę. Jednocześnie pismem z 20 kwietnia 2009 r. wyjaśnił przyczyny niezałatwienia przedmiotowej sprawy w terminie określonym w przepisach kpa oraz wskazał przewidywany termin jej załatwienia, tj. do 31 października 2009 r. Odnosząc się do zarzutów stawianych w skardze organ wyjaśnił, iż kierowanie pism do innych urzędów i archiwów w toku postępowania prowadzonego przez organ I instancji już po uzyskaniu decyzji deklaratoryjnej Wojewody [...] jest kolejnym etapem, niezbędnym w celu dokładnego i rzetelnego ustalenia, czy dana nieruchomość nie była w przeszłości podmiotem postępowania wywłaszczeniowego i czy w związku z tym nie zostało za nią wypłacone odszkodowanie. Ponadto 28 października 2009 r. organ zalecił wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego wyceny nieruchomości położonych: - przy ul. [...] - dz. ewid. nr [...] i nr [...], - przy ul. [...] - dz. ewid. nr [...], - przy ul. [...] - dz. ewd. nr [...] oraz - przy ul. [...] - dz. ewid. nr [...]. Po wykonaniu operatów szacunkowych wyznaczony zostanie termin rozprawy administracyjnej i wydane zostanie rozstrzygnięcie w sprawie. Odnosząc się do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę skarżący pismem z 10 listopada 2009 r. poparli skargę. Skarżący podkreślili, że organ mając za zadanie wyłącznie ustalenie wartości utraconego gruntu, zajął się zupełnie innym zagadnieniami i nie podjął do dnia złożenia skargi żadnych czynności, jakich powinien dokonać w toku postępowania. Działanie organu nie tylko stanowi podstawę do zastosowania wobec osób odpowiednich sankcji administracyjnych, to także wypełnia znamiona przestępstwa z art. 246 § 1 kk. Skarżący podnieśli, że w toku postępowania administracyjnego organ nie podjął żadnych czynności, do których był zobowiązany, z własnej woli, a zawsze w wyniku przymuszenia go przez stronę pismami i decyzjami organów nadrzędnych. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczy się już od 4 lat, dopiero teraz organ powołał biegłego w celu sporządzenia wyceny. Dlatego w ocenie skarżących, niedopełnienie obowiązków przez pracowników organu w toku postępowania administracyjnego jest oczywiste. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek nie wszystkie żądania w niej zawarte mogą być uwzględnione. Z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Przy czym z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). W oparciu o powyższe należy stwierdzić, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności. Organ pozostaje zatem w bezczynności, w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Organ rozpoznając wniosek skarżących przekroczył terminy zakreślone w wyżej wskazanych przepisach i do dnia orzekania przez Sąd nie wydał w sprawie rozstrzygnięcia. Wniosek o odszkodowanie skarżący złożyli w październiku 2005 r. Wprawdzie koniecznym dla rozpoznania tego wniosku było wydanie przez Wojewodę [...] deklaratoryjnych decyzji stwierdzających nabycie przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości zajętych pod drogi, jednakże decyzje te zostały wydane w lipcu 2007 r. Z kolei w maju 2008 r. zostały dokonane wpisy w księgach wieczystych wskazanych w skardze. Tymczasem dopiero po wniesieniu skargi do sądu na bezczynność Prezydenta W., organ ten zlecił rzeczoznawcy majątkowemu wycenę nieruchomości objętymi tymi księgami. Wyjaśnienia organu przedstawione w odpowiedzi na skargę, iż kierował on pisma do urzędów i archiwów celem ustalenia, czy nieruchomość nie była przedmiotem wywłaszczenia oraz czy wobec tego nie wypłacono za nią odszkodowania, co skutkowało niezałatwieniem sprawy w terminie nie zasługują na uwzględnienie. Zważyć bowiem należy, że czynności te pozostawały w gestii Wojewody [...] rozpoznającego wniosek na podstawie przepisu art. 73 ust 1 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Przepis ten dotyczy nieruchomości nie stanowiących własności Skarbu Państwa ani jednostek samorządu terytorialnego. Wobec tego gdyby grunt był wywłaszczony na rzecz tych podmiotów to nie byłoby możliwe wydanie decyzji w trybie art. 73 ust 1 wyżej powołanej ustawy. Skoro taka decyzja została wydana to prowadzenie postępowania w kierunku, czy nieruchomość była wywłaszczona wykracza poza przedmiot wniosku o odszkodowanie. Stąd zasadne jest stanowisko skarżących, że Prezydent W. prowadząc postępowanie zajmował się także kwestiami do niego nie należącymi, co spowodowało nieuzasadnioną zwłokę w załatwieniu sprawy. Wobec tego żądanie skarżących w przedmiocie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomości objęte księgami wieczystymi wymienionymi w skardze jest zasadne. Jednakże brak jest podstaw prawnych do wymierzenia organowi grzywny. Zgodnie z przepisami ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) sąd może orzec o wymierzeniu grzywny organowi (a nie pracownikowi organu) w sytuacjach określonych w art. 55 i 154 p.p.s.a., tj w przypadkach: nie przekazania przez organ skargi i akt administracyjnych sądowi oraz w razie nie wykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność. W niniejszej sprawie żaden z tych przypadków nie zachodzi. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 149 i art. 200 p.p.s.a