II SA/Sz 1238/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki,, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 stycznia 2010r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] r., znak:[...] , na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), wznowił, na żądanie[...] , postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] r., nr[...] , znak:[...] , w przedmiocie udzielenia Polskiej Telefonii Komórkowej [...] Sp. z o.o. w [...] pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej [...] na dachu budynku przy ul. [...] w[...] . Następnie organ I instancji decyzją z dnia [....] r., znak:[...] , odmówił uchylenia opisanej powyżej decyzji o pozwoleniu na budowę. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że po ponownej analizie obszaru oddziaływania inwestycji stwierdził, iż przedmiotowa stacja bazowa nie wprowadza ograniczenia w zagospodarowaniu terenów sąsiednich nieruchomości, wobec czego zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane stroną postępowania jest jedynie inwestor i właściciel nieruchomości której inwestycja dotyczy. W związku z tym brak jest podstaw do uchylenia decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Od powyższej decyzji [...] złożyła odwołanie do Wojewody [...] wskazując, że budynki Spółdzielni usytuowane na działkach sąsiadujących z działką, na której wybudowana została stacja bazowa telefonii komórkowej, z uwagi na wytwarzane przez nadajniki pole elektromagnetyczne znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane. Nadto podniosła, że usytuowanie anteny na dachu budynku handlowego powoduje, że oś głównej wiązki promieniowania anteny, wzdłuż której wyznacza się odległość miejsc dostępnych dla ludności znajduje się na wysokości około [...] m i skierowana jest wprost na ściany budynków mieszkalnych w tym z otworami okiennymi. Decyzją z dnia [...] r., nr[...] , Wojewoda [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 151 § 1 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Wojewoda między innymi podał, co następuje: ♦ stosownie do postanowień art. 28 ust 2 Prawa budowlanego, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są wyłącznie inwestorzy oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, przy czym zgodnie z treścią art. 3 pkt 20 tej ustawy przez obszar oddziaływania obiektu rozumieć należy teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Organ administracji musi więc ustalić, czy konkretny przepis prawa wprowadza ograniczenia w zagospodarowaniu jakiejkolwiek innej nieruchomości w związku z realizacją inwestycji objętej pozwoleniem na budowę, ♦ ustalenia postępowania odwoławczego potwierdzają prawidłowość przeprowadzonej przez organ I instancji analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy pod kątem ewentualnych ograniczeń w zagospodarowaniu sąsiednich nieruchomości (w tym nieruchomości należących do Spółdzielni) wynikających z przepisów, w tym zwłaszcza (biorąc pod uwagę charakter inwestycji- stacji bazowa telefonii komórkowej) przepisów z zakresu warunków technicznych obiektów budowlanych, zagospodarowania przestrzennego i ochrony środowiska. Zgodnie z wymogami art. 35 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego, została (m.in.) sprawdzona zgodność projektu budowlanego z ustaleniami decyzji Nr 93/08 z dnia 15 lipca 2008r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej na dachu budynku o funkcji handlowej przy ul.[...] ), a także wymaganiami ochrony środowiska - w tym zwłaszcza z przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150), ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227) oraz przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z zakwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004 r. Nr 257, poz. 2573 ze zm.), ♦ w świetle cyt powyżej przepisów, w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zakwalifikowania zamierzonej inwestycji do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko jak również do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Z przedłożonego przez inwestora opracowania "Kwalifikacja przedsięwzięcia" przeprowadzonego zgodnie z obowiązującą wykładnią przepisów prawa wynika, że w osi wiązek promieniowania anten sektorowych w odległościach wskazanych w rozporządzeniu (do 70, do 100, do 150 m ) od środka elektrycznego nie znajdują się miejsca dostępne dla ludności, przy czym zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30.10.2003r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz. U. Nr 192, poz. 1883), za miejsca dostępne dla ludności uznaje się przestrzenie do wysokości 2 m nad powierzchnią ziemi albo nad innymi miejscami w których mogą przebywać ludzie, ♦ opracowanie (Kwalifikacja przedsięwzięcia) zawiera zestawienia graficzne i tabelaryczne określające konfigurację i parametry anten, z uwzględnieniem typów anten, azymutów ich rozmieszczenia, wysokości zawieszenia, pasma pracy, nachylenia oraz równoważnej mocy promieniowanej izotropowe Z zestawień tych wynika, że w odległościach określonych w cyt. rozporządzeniu, minimalna wysokość osi głównej wiązki promieniowania nad poziomem terenu wynosi [...] m przy max. pochyleniu wiązki i [...] m przy min. pochyleniu wiązki. Odnośnie budynków należących do Spółdzielni, oś wiązki promieniowania anten sektorowych (azymut 120°), przy maksymalnym pochyleniu wiązki przebiega [...] m, a przy minimalnym [...] m nad poziomem zabudowy parterowej przybudówki do budynku nr [... ]. Należy dodać, że ze względu na przyjętą konfigurację anten (azymut [...] °), oddziaływanie anten (określone wg kryteriów zawartych w cyt,, rozporządzeniu) nie obejmuje pozostałych budynków Spółdzielni znajdujących się w odległościach wskazanych w rozporządzeniu, gdyż osie główne wiązek promieniowania anten sektorowych przebiegają pomiędzy budynkami. Z analizy parametrów stacji bazowej wynika zatem, że jej oddziaływanie nie obejmuje miejsc dostępnych dla ludzi i nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu i użytkowaniu jakiejkolwiek innej nieruchomości. Ze względu na powyższe, w świetle cyt. przepisów brak jest podstawy do stwierdzenia, że nieruchomości należące do [...] (w tym położone w sąsiedztwie terenu inwestycji działki nr[...] ) znajdują się w obszarze oddziaływania przedmiotowej stacji bazowej, brak zatem również podstawy do uznania [...] i za stronę postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę ww. stacji bazowej. Mając na uwadze powyższe Wojewoda stwierdził, że [...] nie posiadała legitymacji procesowej do zainicjowania wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] r., znak:[...] , zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Polskiej Telefonii Komórkowej[...] . pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej PTK CENTERTEL Sp. z o. o. nr [...] na dachu budynku przy ul.[...] , gdyż nie przysługiwał jej przymiot strony tego postępowania. W sytuacji, gdy w wyniku postępowania wyjaśniającego prowadzonego na skutek wznowienia postępowania administracyjnego, organ stwierdził, iż podmiot wnoszący o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. nie był stroną w postępowaniu o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę, obowiązany był na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej, z uwagi na stwierdzenie braku podstawy z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że na etapie pozwolenia na budowę, organy właściwe do jej wydania sprawdzają zgodność inwestycji z przepisami z zakresu ochrony środowiska pod względem formalno-prawnym, w oparciu o odpowiednie opracowania i obliczenia zawarte w dokumentacji projektowej. Rzeczywista kontrola oddziaływania stacji bazowej telefonii komórkowej jest przeprowadzana na etapie eksploatacji. Zgodnie z art. 122a ustawy Prawo ochrony środowiska prowadzący instalację oraz użytkownik urządzenia emitującego pola elektromagnetyczne (m.in. o parametrach określonych w przedmiotowym wniosku), są obowiązani do wykonania pomiarów kontrolnych rzeczywistego rozkładu pól elektromagnetycznych w środowisku, bezpośrednio po rozpoczęciu użytkowania instalacji lub urządzenia i do przekazania (zgodnie z ust. 2 cyt. przepisu) wyników tych pomiarów wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska i państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu, co zapewnia kontrolę dotrzymania dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku, przez właściwe w tym zakresie organy, na etapie eksploatacji stacji bazowej. [..] zaskarżyła decyzję Wojewody [...] o do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o uchylenie decyzji. W uzasadnieniu skarżąca podniosła takie same argumenty jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja wydana została naruszeniem prawa materialnego, jaki i procesowego. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek złożenia przez [...] , w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją [...] z dnia [..] r., nr[...] , znak[...] , w przedmiocie udzielenia Polskiej Telefonii Komórkowej PTK CENTERTEL Sp. z o.o. w [...] pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej PTK Centertel Sp. z o.o. [...] na dachu budynku przy ul. [...] . Podkreślić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Celem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej oraz w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej merytorycznej decyzji. Prowadząc postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego organ ma ustawowy obowiązek w pierwszej kolejności zbadać dopuszczalność wznowienia postępowania, a więc istnienie przyczyn przedmiotowych i podmiotowych żądania oraz to, czy strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania w terminie określonym w art. 148 § 1 i § 2 K.p.a. Zazwyczaj badania takiego organ dokonuje po wpłynięciu wniosku o wznowienie postępowania i w zależności od dokonanych ustaleń albo wydaje postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania (art. 149 § 1 K.p.a.), albo decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 K.p.a.). Jedynie w przypadku, gdy wnioskodawca powołuje się na określoną w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. przesłankę, iż jako strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, wówczas organ badania takiego dokonuje po wznowieniu postępowania. Tak też prawidłowo postąpił Prezydent Miasta [...] wznawiając postępowanie po wpłynięciu wniosku [...] i następnie przeprowadził postępowanie co do przyczyn wznowienia, tj. czy [...] była stroną postępowania o udzielenie Polskiej Telefonii Komórkowej [...] Sp. z o.o. w Warszawie pozwolenia na budowę. Prawidłowo też organy przywołały jako podstawę prawną wydanych decyzji przepis art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), który stanowi: "Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu". Mówiąc o obszarze oddziaływania obiektu, należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego). W przedmiotowej sprawie teren taki został wyznaczony na podstawie przepisów § 2 ust. 1 pkt 7 lit. b) oraz § 3 ust. 1 pkt 8 lit. d) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.). Zgodnie z tymi przepisami sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wymagają następujące rodzaje przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: instalacje radiokomunikacyjne, radionawigacyjne i radiolokacyjne, z wyłączeniem radiolinii, emitujące pola elektromagnetyczne o częstotliwościach od[...] , w których równoważna moc promieniowana izotropowo wyznaczona dla pojedynczej anteny wynosi nie mniej niż [...] W, a miejsca dostępne dla ludności znajdują się w odległości nie większej niż [...] m od środka elektrycznego, wzdłuż osi głównej wiązki promieniowania tej anteny. Nadto sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko mogą wymagać następujące rodzaje przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: instalacje radiokomunikacyjne, radionawigacyjne i radiolokacyjne, niewymienione w § 2 ust. 1 pkt 7, z wyłączeniem radiolinii, emitujące pola elektromagnetyczne o częstotliwościach od[...] , w których równoważna moc promieniowana izotropowo wyznaczona dla pojedynczej anteny wynosi nie mniej niż [...] W, a miejsca dostępne dla ludności znajdują się w odległości nie większej niż [...] m od środka elektrycznego, wzdłuż osi głównej wiązki promieniowania tej anteny. Z przytoczonych przepisów wynika, że w odległości od [...] m wzdłuż osi głównej wiązki od środka elektrycznego przedmiotowej stacji bazowej telefonii komórkowej nie mogą się znajdować miejsca dostępne dla ludności. W takiej sytuacji należy przyjąć, że odległości te wyznaczają obszar oddziaływania przedmiotowej stacji bazowej telefonii komórkowej. Przy tym antena skonfigurowana na azymut 120° wysyła wiązkę o takiej mocy, że w odległości [...] m od jej środka elektrycznego nie mogą się znajdować miejsca dostępne dla ludności. Wiązka ta przebiega na nieruchomością skarżącej, konkretnie działką nr 105, czego organy nie kwestionują. Z powyższego wynika, że nieruchomość skarżącej znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowej stacji bazowej telefonii komórkowej. Należy mieć tu na uwadze przepis art. 140 Kodeksu cywilnego zgodnie, z którym w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem swego prawa. W granicach określonych przez społeczno - gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią - art. 143 zdanie 1 k.c. Dla ustalenia miary przestrzennego zasięgu własności gruntu - we wnętrzu ziemi i w przestrzeni powietrznej, tj. pionowego zasięgu własności nieruchomości gruntowej - zastosowano funkcjonalne kryterium społeczno - gospodarczego przeznaczenia gruntu. O przestrzennych granicach konkretnego gruntu przesądzają uzasadnione potrzeby jej właściciela, zależne od rodzaju i przeznaczenia jego nieruchomości. Pamiętać przy tym należy, iż społeczno - gospodarczego przeznaczenia nieruchomości nie wyznacza sposób, w jaki z gruntu dotychczas korzystano, lecz wyznacza sposób, w jaki właściciel faktycznie i potencjalnie może zgodnie ze swoją wolą z gruntu korzystać (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 2005 r., III CK 129/04, Prok. i Pr. 2005, nr 7-8, s. 52). Aktywne wykorzystanie przez właściciela gruntu przestrzeni powietrznej następuje najczęściej w toku inwestycyjnej działalności budowlanej i późniejszej eksploatacji obiektów budowlanych. Skoro według wskazań art. 143 k.c. własność gruntu rozciąga się również na przestrzeń nad powierzchnią gruntu, to wyłącznie właściciel nieruchomości gruntowej jest uprawniony do korzystania z przestrzeni powietrznej nad jego gruntem. Wobec wyłączności uprawnień właściciela należy wykluczyć ingerencję sąsiadów oraz innych osób trzecich, jak chodzi o korzystanie z przestrzeni powietrznej nad cudzym gruntem. W stosunkach sąsiedzkich chodzi głównie o unikanie niedozwolonych immisji (art. 144 k.c.) (por. E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze, 2001. - komentarz do art. 140 - 144). Jak już wyżej podkreślono społeczno - gospodarcze przeznaczenie nieruchomości wyznacza sposób, w jaki właściciel faktycznie i potencjalnie może zgodnie ze swoją wolą korzystać z przysługującej mu własności gruntu rozciągającej się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią (tzw. pionowy zasięg własności nieruchomości gruntowej). To zaś oznacza, że inwestor przez realizację zamierzeń inwestycyjnych na własnej nieruchomości nie może ograniczać bądź pozbawiać właścicieli nieruchomości sąsiednich możliwości korzystania z przysługującej im własności gruntu. Dotyczy to tak dotychczasowego korzystania jak i przyszłego korzystania z gruntu, oczywiście w granicach przysługującego prawa własności i obowiązującego systemu prawa – porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1581/08. Reasumując należy stwierdzić, że skoro nieruchomość należąca do [...] znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji zrealizowanej przez Polską Telefonię Komórkową PTK CENTERTEL Sp. z o.o. w Warszawie, to zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem ww. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także przepis art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt I sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy