II SA/Gl 798/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi M. K. i K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości, 2. zasądza na rzecz skarżących od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. wydał decyzję określającą środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie sieci kanalizacji sanitarnej przy ulicach: [...] (dz. nr 1, 2, 3, 4,5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 obręb K., dz. nr 15, 16, 17, 18, 19, 20,21, 22, 23, 24 obręb S.) w B. Legalność powyższej decyzji zakwestionowali działający przez profesjonalnego pełnomocnika M. K. i K. K. domagając się skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wnioskiem z dnia [...] r. stwierdzenia jej nieważności. We wniosku podnieśli, że rażące naruszenie prawa w decyzji polegało na dwukrotnym wszczęciu przez organ I instancji postępowania w tej samej sprawie, co spowodowało iż decyzja organu I instancji została wydana w toku trwania postępowania wszczętego zawiadomieniem z dnia [...] r., pomimo że postępowanie zmierzające do jej wydania zostało wszczęte także zawiadomieniem z dnia [...] r. Pełnomocnik stron podniósł także, że decyzja rażąco narusza prawo z uwagi na to, iż postępowanie raportowe poprzedzające jej wydanie nie zostało zakończone. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Kolegium wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta B. Decyzją z dnia [...] r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. Nr [...] uznając ją za zgodną z prawem. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 46a ustawy prawo ochrony środowiska postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu podejmującego realizację przedsięwzięcia. W przedmiotowej sprawie wniosek z dnia [...] r. został złożony przez "A" S.A. z siedzibą w B. i to on wszczął formalnie postępowanie. Zawiadomienie organu I instancji z dnia [...]r. formalnie nie wszczynało nowego postępowania lecz miało jedynie charakter informacyjny czego wymaga art. 31 ustawy prawo ochrony środowiska. Zawiadomienie to zostało zresztą wydane po uchyleniu przez tut. Kolegium decyzji z dnia [...]r. nr [...], na co wskazuje również podstawa prawna tego zawiadomienia. Wobec powyższego nie można zdaniem organu, uznać za zasadny argumentu skargi, iż postanowienie z dnia [...] r., na którym oparło się Kolegium zostało wydane w innym postępowaniu. Także WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 25 lutego 2008 r. II SA/GL/968/07 stwierdził, że postanowienie o braku obowiązku sporządzenia raportu z dnia z [...]r. pozostaje nadal w obiegu prawnym i jest tożsame z postanowieniem z dnia [...]r. Tożsamość tych postanowień była przyczyną wyeliminowania przez Sąd z obiegu prawnego postanowienie z dnia [...] r. Ponieważ zatem w obiegu prawnym pozostało ostateczne postanowienie z dnia [...]r. należało uznać, że postępowanie raportowe było zakończone. Wobec powyższego decyzja organu I instancji z dnia [...] r. nie naruszała prawa. We wniesionym w terminie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik stron podtrzymał swoją argumentację zawartą w piśmie z dnia [...] r. podnosząc ponadto, że niedopuszczalnym jest aby w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja, która została wydana na podstawie orzeczeń następnie uchylonych. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...]r. wskazując w uzasadnieniu, że argumenty wniosku nie zasługują na uwzględnienie. W ocenie bowiem Kolegium fakt wyeliminowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z obrotu prawnego postanowienia Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nie powoduje, że decyzja środowiskowa z dnia [...] r. była wydana z rażącym naruszeniem prawa. Orzekając w sprawie stwierdzenia nieważności Kolegium jest związane przepisami prawa materialnego, które obowiązywały w dacie wydawania decyzji przez organ I instancji. Stwierdzając nieważność decyzji organ administracji autorytatywnie wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, obarczającą ją od dnia wydania, czyli ze skutkiem ex tunc. Jednak w dacie wydawania tej decyzji tj. w dniu [...] r. postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. w przedmiocie braku obowiązku sporządzenia raportu funkcjonowało jeszcze w obrocie prawnym ponieważ wyrok Sądu zapadł w dniu [...]r. Stąd też zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie brak podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji ponieważ w dniu jej wydawania nie była ona dotknięta wadą z art. 156 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwanej dalej k.p.a.). Kolegium powtórnie wskazało nadto, że postępowanie raportowe przeprowadza się jednokrotnie. Nie ma więc podstaw prawnych aby dla tego samego przedsięwzięcia prowadzić kolejne postępowanie raportowe tym bardziej, że w obrocie prawnym funkcjonuje nadal postanowienie Prezydenta Miasta B. o braku obowiązku sporządzenia raportu z dnia [...]r., co potwierdził Sąd w swoim wyroku z dnia [...]r. Pismem z dnia [...]r. działający przez pełnomocnika M. K. i K. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję SKO w B. z dnia [...]r., zarzucając jej naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji domagając się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia W uzasadnieniu pełnomocnik skarżących podniósł te same argumenty, które wskazał uprzednio we wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Prezydenta Miasta B. oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniach podjętych w sprawie decyzji . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami formalnymi uzasadniającymi jej wzruszenie i uniemożliwiającymi merytoryczną ocenę jej poprawności. Zaskarżona decyzja, wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. wydana została bowiem przez skład orzekający po części tożsamy ze składem orzekającym, który uprzednio wydał rozstrzygnięcie podlegające kontroli. Jak wynika z akt sprawy członek Kolegium pełniąca funkcję przewodniczącej składu orzekającego uczestniczyła bowiem zarówno w odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]r., jak też w ponownym rozpoznaniu tej samej sprawy na skutek wniesionego przez strony na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. wniosku. Wskazać należy zatem w tym miejscu, iż stosownie do art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. To czy przepis ów należy odnieść także do sytuacji gdy w wyniku złożonego w trybie art. 127 § 3 k.p.a. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powtórnie orzeka w sprawie samorządowe kolegium odwoławcze przez lata budziło wątpliwości, a orzecznictwo sądowe było w tym zakresie niejednolite. Kwestię tę przesądził Naczelny Sąd Administracyjny, który w dniu 22 lutego 2007 r. podjął w składzie siedmiu sędziów uchwałę o sygn. II GPS 2/06 stwierdzającą, iż artykuł 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Zdaniem bowiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawsze tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ, trzeba bezwzględnie rozważyć czy nie zaszły przesłanki określone w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Dokonując tego, należy przez pracownika rozumieć osoby zatrudnione w urzędzie organu na podstawie stosunku pracy, umocowane do wydawania decyzji z upoważnieniem indywidualnym bądź z mocy prawa. Te same przepisy o wyłączeniu pracownika i pracownika organu kolegialnego mają także zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego, który wcześniej brał udział w wydaniu kontrolowanej decyzji. Mają one, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, także zastosowanie do pozaetatowego członka kolegium, który - poza brakiem możliwości przewodniczenia składowi orzekającemu - ma w zakresie orzekania takie same uprawnienia i obowiązki jak członek etatowy. Z kolei wyrokiem z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt P 57/07 Trybunał Konstytucyjny rozpoznając przedstawione mu pytanie prawne orzekł, że "Art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Zajmując po raz kolejny stanowisko w kwestii wyłączenia członka samorządowego kolegium odwoławczego od udziału w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 marca 2009 r., sygn akt II OPS 2/09 wydanym w składzie siedmiu sędziów orzekł, iż "Członek samorządowego kolegium odwoławczego, który brał udział w wydaniu decyzji zaskarżonej wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 2 i 78 Konstytucji RP w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r., P 57/07". W konsekwencji powyższych uwag zaskarżona decyzja, jako wydana w niewłaściwym składzie, musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Z uwagi na podjęcie decyzji przez niewłaściwy skład orzekający Sąd nie podejmuje zatem jej merytorycznej oceny. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 p.p.s.a. określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania orzeczono na wniosek skarżących na podstawie art. 200 i 209 p.p.s.a..