V SA/Wa 1424/09
WyrokWSA w Warszawie2010-01-28
Skład orzekający: Małgorzata Dałkowska - Szary, Małgorzata Rysz, Joanna Zabłocka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując odwołanie w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych, prawidłowo oparł się wyłącznie na jednym protokole kontroli, pomijając inne dowody przedstawione przez stronę, a także czy protokół ten był czytelny i stanowił wystarczającą podstawę do wznowienia postępowania i wydania decyzji?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została uchylona z powodu wad procesowych, w tym naruszenia obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz braku należytego uzasadnienia. Organ odwoławczy nie rozważył wszystkich zgromadzonych dowodów, w tym korzystnych dla strony protokołów z innych kontroli, a także oparł się na nieczytelnym protokole kontroli, co uniemożliwiło merytoryczną kontrolę sprawy.Stan faktyczny
M.S. złożyła wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych i rolnośrodowiskowych. Po przyznaniu płatności, na podstawie protokołu kontroli z czerwca 2008 r. wskazującego na brak prawidłowej uprawy orzecha włoskiego, postępowanie zostało wznowione. Organ I instancji uchylił poprzednią decyzję i odmówił części płatności, nakładając sankcję. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. M.S. zaskarżyła decyzję organu II instancji, zarzucając nieuwzględnienie innych protokołów kontroli, które potwierdzały prawidłowe prowadzenie plantacji, oraz kwestionując ważność protokołu z czerwca 2008 r.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M.S. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku
W dniu 30 kwietnia 2007 r. M.S. złożyła wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych – jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych na rok 2007. Zainteresowana złożyła również wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt – pakiet rolnictwo ekologiczne, w którym zadeklarował [...] ha uprawy orzecha włoskiego.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. o numerze [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa W. z siedzibą w W., dalej - Kierownik Biura przyznał wnioskowane płatności w wysokości [...] (w tym jednolitą i uzupełniającą płatność obszarową).
W dniu 16 czerwca 2008 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo sporządzone przez jednostkę certyfikującą w rolnictwie ekologicznym B. Sp. z o.o. W piśmie tym wyjaśniono, że w dniu 10 czerwca 2008 r., w gospodarstwie M.S. przeprowadzona została niezapowiedziana kontrola. Wyniki kontroli wskazują, iż od co najmniej roku wnioskodawczyni na zadeklarowanych we wniosku działkach nie wykonywała żadnych zabiegów agrotechnicznych. Na polach stwierdzono liczne samosiejki m.in. drzew i krzewów. W związku z zachwaszczeniem nie można było zidentyfikować roślin, których uprawę zainteresowana deklarowała. Znalezione (nieliczne) siewki orzecha włoskiego miały jedynie od 2 do 5 cm lub były zaschnięte. Wobec powyższego B. Sp. z o.o. zwróciła się do ARiMR o przeprowadzenie kontroli na miejscu w ww. gospodarstwie. Do pisma dołączono protokół z przeprowadzonej kontroli.
Postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. Kierownik Biura, na podstawie m.in. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z [...] stycznia 2008 r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2007 r.
Następnie, decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] ww. organ uchylił decyzję własną z [...] stycznia 2008 r. i przyznał M.S. jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł, jednocześnie odmówił przyznania płatności uzupełniających i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji, organ wskazał na wyniki kontroli przeprowadzonej przez jednostkę certyfikującą B. Sp. z o.o. Kierownik Biura podkreślił, iż na działkach zadeklarowanych przez wnioskodawczynię jako sad orzechowy nie wykonywano żadnych zabiegów agrotechnicznych. Większość pół była porośnięta roślinami dzikorosnącymi, zaś na wzniesieniach widoczne były jednie żwir i kamienie. Sadzonki nie posiadały oznakowania poszczególnych rzędów oraz samych sadzonek, wśród których zdrowy materiał stanowił tylko 10 %. Znalezione siewki orzecha włoskiego miały jedynie od 2 do 5 cm lub były zaschnięte. Wobec powyższego organ wyjaśnił, iż w związku z brakiem upraw kwalifikujących się do przyznania płatności uzupełniających, należało odmówić ich przyznania.
Uzasadniając nałożenie sankcji Kierownik Biura wskazał na treść art. 51 Rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/12003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r.,), zgodnie z którym jeśli różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli przekracza 50%, rolnikowi odmawia się przyznania płatności i nakłada sankcje wieloletnie w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną. Ustalona kwota sankcji jest potrącana z przyznanej płatności, do których producent rolny jest uprawniony w ramach wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.
W dniu 12 maja 2009 r. wnioskodawczyni złożyła odwołanie od ww. decyzji. Zarzuciła, iż decyzja Kierownika Biura została wydana jedynie w oparciu o protokół kontroli przeprowadzonej w dniu 10 czerwca 2008 r. przez jednostkę certyfikującą B. Sp. z o.o., pominięto natomiast inne złożone przez wnioskodawczynię dokumenty. Skarżąca wyjaśniła, iż ma wątpliwości, czy w istocie kontrola ta została przeprowadzona, bowiem nie poinformowano jej o tym fakcie. Nie miała także możliwości zapoznania się z protokołem kontroli. Nie wie także skąd pochodzą dołączone do dokumentacji sprawy zdjęcia, które rzekomo wykonane zostały podczas kontroli. Wskazała, iż prowadzone przez nią gospodarstwo kontrolowane było 12 sierpnia 2007 r., 19 października 2007 r., 7 sierpnia 2008 r. i 10 października 2008 r. Kontrolę w dniu 12 sierpnia 2007 r. i 19 października 2007 r. przeprowadzili eksperci z jednostki certyfikującej B. Sp. z o.o. Wyniku kontroli przeprowadzonej 12 sierpnia 2007 r. "(...) uznano 2 działki o łącznej powierzchni 114 ha. Na innych działkach zalecono dosadzenie ubytków", natomiast z protokołu kontroli z 19 października 2007 r. wynika, iż "pola są utrzymane w dobrej kulturze, międzyrzędzia w czarnym ugorze a drzewka o wysokości bez liści od 3 do 15 cm. znajdują się na polu". Jednocześnie ubytki oszacowano na poziomie 8%. Inspektor stwierdził ponadto, że plantacja jest prowadzona bez zastrzeżeń i nie widzi przeciwwskazań do przyznania płatności, jednakże z uwagi na fakt, iż jest to druga kontrola, ostateczną decyzję podejmie jednostka certyfikująca. Także treść protokołów kontroli przeprowadzonej 7 sierpnia 2008 r. i 10 października 2008 r., przez inspektorów jednostki certyfikującej A. Sp. z o.o. potwierdza, że plantacja prowadzona była w sposób prawidłowy. Również kontrola przeprowadzona w październiku 2008 r. przez pracowników ARiMR nie wykazała żadnych nieprawidłowości. Zainteresowana wskazała również, iż jednostka certyfikująca B. Sp. z o.o. nieprawidłowo uznała, iż prowadzenie plantacji winno być zgodne z wytycznym jakie zawiera rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 8 marca 2004 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Zdaniem wnioskodawczyni wytyczne te dotyczą pomocy udzielonej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013, zaś jej wniosek był rozpatrzony w trakcie obowiązywania PROW 2004-2006 (błędnie wskazała 2004-2008), kiedy to nie było wytycznych dotyczących wielkości sadzonek orzecha włoskiego. W ocenie wnioskodawczyni działania B. Sp. z o.o. są spowodowane rozwiązaniem umowy z ww. jednostką certyfikującą i zawarciem jej z inną jednostką, tj. A. Sp. z o.o.
Decyzją z [...] lipca 2009 r., nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., dalej Dyrektor Oddziału, działając na podstawie art. 138 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r.
Podzielając stanowisko zaprezentowane w decyzji pierwszoinstancyjnej wyjaśnił, iż przyznanie płatności uzależnione jest m.in. od tego, czy osoba ubiegająca się o nie utrzymuje zadeklarowane we wniosku o płatności grunty zgodnie z normami, o których mowa w art. 2 pkt 33 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Następnie organ wskazał, iż przeprowadzona w gospodarstwie skarżącej kontrola na miejscu wykazała, iż deklarowane przez wnioskodawczynię grunty nie są uprawiane zgodnie z zasadami dobrej kultury rolnej, a wobec powyższego nie mogły zostać zakwalifikowane do przyznania płatności. Dyrektor Oddziału zaznaczył, iż w protokole kontroli przeprowadzonej w dniu 10 czerwca 2008 r. przez jednostkę certyfikującą B. Sp. z o.o. wskazano na znaczne zachwaszczenie działki, na której nie stwierdzono deklarowanej przez zainteresowaną uprawy (pielęgnacji) sadzonek orzecha włoskiego, zaś ilość żywych sadzonek oszacowano jedynie na poziomie 5%.
W dalszej części uzasadnienia organ – mając na uwadze treść art. 51 ww. rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 wskazał, iż Kierownik Biura prawidłowo odmówił przyznania jednolitej płatności uzupełniającej oraz nałożył sankcję. Wyjaśniono bowiem, iż w sytuacji, gdy tak jak w niniejszej sprawie, różnica miedzy powierzchnią deklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50%, rolnik będzie wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Jednocześnie kwota ta podlega kompensacji dopłatami w ramach jakichkolwiek programów pomocowych, o których mowa w tytułach III i IV rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków złożonych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W., M.S. zwróciła się o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca wyczerpująco przedstawiła zaistniały w sprawie stan faktyczny. Wyjaśniła, iż pierwsza kontrola w jej gospodarstwie miała miejsce 12 sierpnia 2007 r. i została przeprowadzona przez jednostkę certyfikującą B. Sp. z o.o. Wyniki tej kontroli zawarte zostały w protokole z 12 sierpnia 2007 r., z treści którego wynika, iż nie stwierdzono żadnych niezgodności, czy naruszeń dotyczących sposobu prowadzenia plantacji. Stwierdzono natomiast braki dotyczące ilości sadzonek, uniemożliwiające zakwalifikowanie działki do pakietu S02d01 – Uprawy sadownicze. W związku z powyższym skarżąca zwróciła się z odwołaniem do kontrolującej plantację jednostki, w którym zobowiązała się uzupełnić brakujące sadzonki. Jednocześnie zwróciła się o przeprowadzenia ponownej kontroli po dniu 20 października 2007 r. W odpowiedzi otrzymała pismo, w którym zawarto informację, iż wprawdzie w odniesieniu do plantacji orzecha włoskiego nie ma żadnych szczegółowych regulacji prawnych dotyczących wielkości sadu, czy sposobu nasadzeń, jednakże skarżąca winna mieć na względzie wytyczne zawarte w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego. Odnosząc się do treści ww. pisma M.S. zarzuciła, iż powołane w tym piśmie rozporządzenie weszło w życie w lutym 2007 r. i było skierowane do rolników, których wnioski dotyczyły realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013, zaś plantacja skarżącej założona została jeszcze w 2006 r., dlatego też wytyczne dotyczące wymagań odnośnie jakości sadzonek, zawarte w ww. rozporządzeniu, nie mogą znaleźć zastosowania w odniesieniu do jej gospodarstwa.
Dalej skarżąca wskazała na treść protokołów sporządzonych w wyniku przeprowadzenia kolejnych kontroli w jej gospodarstwie. Wyjaśniła, iż w protokole kontroli z dnia 19 października 2008 r., przeprowadzonej ponownie przez jednostkę certyfikującą B. Sp. z o.o. wskazano m.in., iż wielkość sadzonek nie budzi zastrzeżeń, zaś wypady nie przekraczają 7%. Podobnie kontrola przeprowadzona przez jednostkę certyfikującą A. Sp. z o.o., która odbyła się 7 sierpnia 2008 r. oraz 10 października 2008 r., a także kontrola przeprowadzona w dniu 17 września 2008 r. przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie wykazały żadnych nieprawidłowości, co potwierdzają protokoły ww. kontroli.
Mając na uwadze powyższe skarżąca podniosła, iż organ II instancji nie przeprowadził rzetelnej analizy zgromadzonych materiałów. Podkreśliła, że w aktach sprawy znajdowało się 5 protokołów z przeprowadzonych kontroli (dwa sporządzone przez jednostkę certyfikującą B., dwa przez jednostkę certyfikującą A. oraz protokół z kontroli przeprowadzonej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa), a ich treść potwierdzała prawidłowe prowadzenie plantacji, zaś organ rozstrzygał jedynie w oparciu o wskazujący na liczne nieprawidłowości protokół z dnia 10 czerwca 2008 r., sporządzony przez jednostkę certyfikującą B.. W ocenie skarżącej takie działanie organu skutkowało naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Dyrektor Oddziału nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie rozpatrzył bowiem całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, gdyż nie uwzględnił wszystkich przeprowadzonych w sprawie dowodów. Skarżąca zaznaczyła również, iż protokół z dnia 10 czerwca 2008 r., który stanowił podstawę do wznowienia postępowania i odmowy przyznania jej wnioskowanych płatności nigdy nie został przez nią podpisany, a ponadto do akt dołączono jedynie jego nieczytelną kserokopię.
Zainteresowana zakwestionowała również wyniki kontroli z 10 czerwca 2008 r. wskazując, iż ma wątpliwości co do rzeczywistego jej przeprowadzenia, ponieważ nie została o niej poinformowana, a ponadto nigdy nie przedstawiono jej będącego wynikiem tej kontroli protokołu. Mając na uwadze powyższe podkreśliła, iż nie można wykluczyć, że dokumentacja fotograficzna – stanowiąca dowód w sprawie – sporządzona w dniu 10 czerwca 2008 r. i rzekomo przedstawiająca należącą do niej plantację, w istocie została wykonana na innej działce.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Dodatkowo wyjaśnił, iż skarżąca bezpodstawnie wskazuje na treść protokołów kontroli przeprowadzonych przez Jednostkę Certyfikującą A. w 2008 r. oraz na protokół z czynności kontrolnych z dnia 17 września 2008 r. przeprowadzonej przez Biuro Kontroli na Miejscu M. Oddziału Regionalnego ARiMR. W ocenie organu wskazane kontrole dotyczyły roku 2008, natomiast przedmiotowa sprawa odnosi się do płatności do gruntów rolnych na rok 2007.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja dotknięta jest wadami procesowymi uzasadniającymi wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W pierwszej kolejności, Sąd mając na uwadze zarzucane przez skarżącą naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. wyjaśnia, iż zaskarżona decyzja Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wydana została m.in. w oparciu o ustawę z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.). Powołana ustawa wprowadziła istotne zmiany w zakresie stosowania zasad postępowania administracyjnego w postępowaniu prowadzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a dotyczącym stosownych instrumentów finansowych.
W myśl art. 3 ww. ustawy - z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 1).
W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz płatności cukrowej organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 2).
Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3).
Powyższe oznacza, iż organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prowadząc postępowanie w sprawie przyznania określonego wsparcia finansowego zobowiązane są stać na straży praworządności, jak również zobowiązane są w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Powyższe zasady zostały sformułowane expressis verbis w powołanym wyżej artykule. Pierwsza z wymienionych zasad stanowi swoiste powtórzenie zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), druga zaś z wymienionych zasad stanowi odejście od fundamentalnej zasady k.p.a., tj. zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Wyeksponowanie zasady praworządności ma podkreślać, że mimo wprowadzonych zmian proceduralnych zasada ta jest nadal obowiązująca w postępowania prowadzonych przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Natomiast w drugiej z wymienionych zasad organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zostały zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w miejsce wynikającego z k.p.a. obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.). Jeżeli zatem strona przedstawi stosowane dowody, to organ będzie zobowiązany do ich rozpatrzenia, w zakresie zaś zbierania dowodów obowiązek organów Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa został ograniczony. (por. E. Kremer "Szczególne zasady postępowania administracyjnego w sprawach prowadzonych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa"; Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, rok IV nr 5 (20)/2008, str. 36).
Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż w trakcie postępowania administracyjnego skarżąca (na etapie odwołania) podniosła, iż decyzja Kierownika Biura z dnia [...] kwietnia 2009 r. została wydana jedynie w oparciu o protokół kontroli przeprowadzonej w dniu 10 czerwca 2008 r. przez jednostkę certyfikującą B. Sp. z o.o., pominięto natomiast inne zgromadzone w sprawie materiały, tj. protokoły kontroli z 12 sierpnia 2007 r., 19 października 2007 r., 7 sierpnia 2008 r., 10 października 2008 r. oraz 17 września 2008 r.
Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż dokumenty te nie były przedmiotem analizy organu rozpoznającego sprawę, mimo, że były mu znane (znajdują się w aktach administracyjnych), zatem zaskarżona decyzja nie oddaje pełnej oceny sprawy i w istocie nie wskazuje, jakimi względami kierował się organ przy podjęciu rozstrzygnięcia. Ponadto podkreślenia wymaga, iż dołączony do akt niniejszej sprawy, protokół kontroli z 10 czerwca 2008 r. ( będący podstawą wznowienia postępowania w sprawie przyznanej pomocy oraz – w konsekwencji – zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej) ma postać nieczytelnej kserokopii. Niewidoczne są, np. dane dotyczące kontrolowanego gospodarstwa, informacje odnośnie zauważonych w gospodarstwie braków (niedociągnięć), czy wreszcie udzielone przez kontrolującego zalecenia.
Powyższa okoliczność sprawia, iż zaskarżona decyzja nie poddaje się merytorycznej kontroli Sądu, gdyż nie można ocenić jednego z zasadniczych dowodów, na których oparto rozstrzygnięcie.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji z [...] lipca 2009 r. organ wydał ją na podstawie wybiórczej oceny materiału dowodowego, pomimo iż miał możliwość skonfrontowania wyników każdej z przeprowadzonych kontroli i wykazania przyczyn stwierdzonych różnic.
W tym miejscu wyjaśnić należy, iż nieustosunkowanie się przez organ do niektórych dowodów budzi wątpliwości co do prawidłowości oceny innych dowodów (vide: wyrok NSA z 16 lutego 2000 r., I SA/Wr 28/98 LexPolonica nr 347127), tym bardziej, iż pozostałe znajdujące się w aktach, czytelne protokoły kontroli (zwłaszcza protokół z kontroli B. z 19.10.2007 r., a więc dokonanej w roku, za który były przyznawane dopłaty, na który powoływała się skarżąca w odwołaniu) zdają się przemawiać za odmienną, niż ta dokonana przez organ, oceną prowadzonej przez skarżącą plantacji.
Sposób przedstawienia sprawy przez organ (w świetle jednego tylko protokołu kontroli) niewątpliwie narusza art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, ponieważ nie wykonuje obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie.
W związku z powyższym dokonane przez organ ustalenia faktyczne należało uznać za dowolne lub co najmniej przedwczesne, znajdujące wprawdzie oparcie w materiale dowodowym ale nie w pełni rozpatrzonym.
Brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważenia przez organ w sposób kompleksowy wszystkich okoliczności podnoszonych przez skarżącą, stanowił o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a.
Zdaniem Sądu naruszenie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba bowiem podkreślić, że właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej. Jest ono bowiem integralną jej częścią, a jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. nie wynika, aby Dyrektor Oddziału, jako organ rozpoznający sprawę po złożeniu odwołania, dokonał ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wyjaśnienia sprawy. W uzasadnieniu decyzji powołano ustalenia organu I instancji, wyjaśniono treść obowiązujących przepisów, zaś nie ustosunkowano się do twierdzeń podniesionych w odwołaniu.
Jednocześnie zauważyć należy, iż organ odniósł się do podniesionego przez skarżącą – jeszcze na etapie odwołania – argumentu dotyczącego nierozpatrzenia całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dopiero w odpowiedzi na skargę.
Wobec powyższego należy podkreślić, iż decyzja kończąca postępowanie to akt, z którego strona winna czerpać pełną, wszechstronną, należycie umotywowaną informację dotyczącą jej sytuacji prawnej - w zakresie prawa procesowego, jak i materialnego. To decyzja stanowi przedmiot zaskarżenia, z nią też polemizuje strona w skardze i to decyzja podlega ocenie sądu administracyjnego jako odzwierciedlenie procesu stosowania prawa, który dokonany został w sprawie. Z tego powodu, wad decyzji istotnych w świetle wymogów art. 107 § 3 k.p.a. nie może sanować późniejsza aktywność procesowa organu administracji - np. w formie odpowiedzi na skargę (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt I SA/Łd 588/98, LEX nr 47097).
Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż przyjęta w odpowiedzi na skargę argumentacja uzasadniająca – zdaniem organu – zasadne wydanie zaskarżonej decyzji jedynie w oparciu o protokół kontroli z dnia 10 czerwca 2008 r., jest błędna. Organ wskazał bowiem, iż powołane przez skarżącą protokoły kontroli przeprowadzonych przez jednostkę certyfikującą A. w 2008 r. oraz protokół z dnia 17 września 2008 r. sporządzony przez Biuro Kontroli na Miejscu M. Oddziału Regionalnego ARiMR dotyczyły 2008 r., natomiast przedmiotowa sprawa odnosi się do płatności do gruntów rolnych na rok 2007. Pomimo, iż organ zakwestionował możliwość uwzględnienia w sprawie, korzystnych dla skarżącej, protokołów z 2008 r. to jednocześnie wydał rozstrzygnięcie w oparciu o protokół z 10 czerwca 2008 r. - choć jak sam podkreśla decyzja dotyczyła płatności na rok 2007. Powyższe rozstrzygnięcie organu, przy braku przekonującego uzasadnienia - w tym wyczerpującej analizy całego materiału dowodowego oraz odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania - nie mogło się ostać.
Rozpatrując sprawę ponownie Dyrektor Oddziału będzie obowiązany szczegółowo rozważyć całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza odnieść się do powołanych przez skarżącą protokołów kontroli z 12 sierpnia 2007 r., 19 października 2007 r., oraz całości argumentacji przedstawionej przez stronę w toku postępowania administracyjnego. Powyższe musi znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ winien ustosunkować się do wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz do wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę. Uzasadnienie winno bowiem zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W., powinien zatem odnieść się do całości materiałów dowodowych zgromadzonych w aktach sprawy, z uwzględnieniem poczynionych uwag Sądu, a następnie wydać decyzję, która zawiera jasny obraz motywów rozstrzygnięcia, tj. zgodną z art. 107 k.p.a.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło