II SA/Wa 1999/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung (spr.), Sędzia WSA Adam Lipiński, Protokolant Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty należności - oddala skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], odmawiającą W. S. wypłaty należności – na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwaną dalej kpa, w zw. z art. 104 § 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) oraz art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 76, poz. 804 ze zm.) – zwanej dalej ustawą o przebudowie Sił Zbrojnych. Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Dowódca [...] Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] wypowiedział W. S. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, który ustał w dniu [...] stycznia 2003 r. Jednakże Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] stwierdził nieważność powołanej wyżej decyzji, stąd też z dniem [...] lutego 2003 r. W. S. faktycznie powrócił do służby. Rozkazem Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] skarżący został zwolniony ze służby z dniem [...] stycznia 2006 r. Za okres pozostawania w służbie od [...] lutego 2003 r. do [...] stycznia 2006 r. wypłacono skarżącemu należne świadczenia pomniejszone o kwoty wypłacone w związku ze zwolnieniem ze służby w 2003 r. Pismem z dnia [...] maja 2009 r. skarżący zwrócił się do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. o wydanie decyzji nakazującej wypłatę kwoty [...] zł z tytułu niesłusznie i bezprawnie potrąconej należności. Odpowiadając zaś na pismo Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] skarżący wyjaśnił, że podstawą jego żądania są przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. przekazał wniosek W. S. zgodnie z właściwością Wojskowemu Komendantowi Uzupełnień W., jako dowódcy jednostki, w której żołnierz ostatnio pełnił służbę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień W. odmówił wypłaty żądanej kwoty wskazując, że stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oznacza bezskuteczność wypowiedzenia. Dalszą konsekwencją bezskuteczności wypowiedzenia jest uznanie, że żołnierz pełnił służbę nieprzerwanie, zatem wypłacone należności związane z wypowiedzeniem powinny zostać zwrócone, ponieważ odpadła przesłanka ich wypłacenia. Z kolei instytucja odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia w dniu zwolnienia skarżącego ze służby nie była przewidziana przepisami prawa. W odwołaniu skarżący wskazał, że przepisy prawa nie dają podstawy do potrącenia należności pieniężnej, ani też do cofnięcia lub nakazania zwrotu odszkodowania. Nadto podniósł, że zaskarżona decyzja narusza konstytucyjną ochronę praw nabytych. W zaskarżonej decyzji Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wskazał z kolei, że art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi o niedopuszczalności zwrotu uposażenia i należności przysługujących w dniu wypłaty, jednak wskutek stwierdzenia nieważności decyzji skarżący nie został zwolniony ze służby z dniem [...] stycznia 2003 r., zatem świadczenia mu nie przysługiwały. Zwolnienie ze służby nastąpiło dopiero [...] stycznia 2006 r., stąd też należało wypłacić należne świadczenia uwzględniając kwoty już wcześniej nienależnie wypłacone. W skardze W. S. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, zarzucając decyzji organu I instancji naruszenie art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o przebudowie Sił Zbrojnych, natomiast decyzji organu II instancji – naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Skarżący poinformował również, że skierował do Sądu Rejonowego [...] pozew na podstawie art. 417 kc w zw. z art. 498 kpc (sygn. akt [...]). Skarżący dodał nadto, że podstawą decyzji organu I instancji był nieobowiązujący już w dacie wydania decyzji przepis art. 14 ustawy o przebudowie Sił Zbrojnych, bowiem utracił on moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2003 r. Natomiast konsekwencją uznania przez organ, iż skarżący powinien zwrócić należność z uwagi na bezpodstawne wzbogacenie, powinno być wytoczenie powództwa przed sądem powszechnym. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że istotą rozpatrywanej sprawy jest kwestia odmowy wypłaty żądanej przez W. S. kwoty, nie zaś kwestia prawidłowości pomniejszenia wypłaty należności przysługujących skarżącemu z tytułu zwolnienia ze służby z dniem [...] stycznia 2006 r. o dochodzoną kwotę. Podkreślić zatem należy, że instytucja jednorazowego odszkodowania z tytułu skróconego, na wniosek żołnierza, okresu wypowiedzenia uregulowana była w ustawie o przebudowie Sił Zbrojnych. Art. 14 ust. 1 tej ustawy stanowi, że do dnia 31 grudnia 2003 r. okres wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ wojskowy, określony w przepisach ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, może być, na wniosek żołnierza, skrócony, nie więcej jednak niż do jednego miesiąca. Natomiast z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia, o którym mowa w ust. 1, żołnierzom zwalnianym z zawodowej służby wojskowej przysługuje jednorazowe odszkodowanie w wysokości jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, za każdy miesiąc skrócenia okresu wypowiedzenia (art. 14 ust. 2 ustawy o przebudowie Sił Zbrojnych). Dodać ponadto należy, że wskutek stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] o wypowiedzeniu W. S. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej wyeliminować należało faktyczne skutki, jakie wywołała wskazana wyżej decyzja. Wprawdzie skutki prawne decyzji dotkniętej wadą nieważności nie są w zasadzie uznawane przez prawo, jednak sama decyzja, do czasu stwierdzenia jej nieważności, może wywołać skutki w sferze faktycznej. W rozpatrywanej sprawie konsekwencją stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. było uznanie, że skarżący pełnił służbę nieprzerwanie, aż do dnia [...] stycznia 2006 r., stąd też nie przysługuje mu jednorazowe odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia, uregulowane w nieobowiązującym w dniu zwolnienia ze służby art. 14 ustawy o przebudowie Sił Zbrojnych. Natomiast we wniosku z dnia [...] maja 2009 r. skarżący zażądał nakazania wypłaty kwoty stanowiącej równowartość jednorazowego odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia z dniem [...] stycznia 2003 r. stosunku służbowego i na podstawie przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przypomnieć zatem należy, że decyzja z dnia [...] grudnia 2002 r. o wypowiedzeniu W. S. z dniem [...] stycznia 2003 r. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej została wyeliminowana z obrotu prawnego z uwagi na kwalifikowaną wadę prawną ze skutkiem ex tunc, czyli ze skutkiem od dnia wydania decyzji, której nieważność stwierdzono, stąd też odpadła podstawa do przyznania jednorazowego odszkodowania. Nadto jako podstawę wypłaty żądanej kwoty, skarżący wskazał ustawę o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, która nie przewiduje instytucji jednorazowego odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia stosunku służbowego. Zgodnie bowiem z treścią art. 95 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu wniesienia wniosku, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94, przysługują następujące należności pieniężne: 1) przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby; 2) ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, nie więcej jednak niż za trzy lata; 3) dodatkowe uposażenie roczne za rok, w którym nastąpiło zwolnienie ze służby; 4) zryczałtowany ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby przejazd na koszt wojska; 5) gratyfikacja urlopowa niewykorzystana w roku zwolnienia ze służby; 6) zwrot kosztów jednorazowego przejazdu żołnierza i członków jego rodziny oraz zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego do obranego przez żołnierza miejsca zamieszkania w kraju – w wysokości i na zasadach określonych jak dla żołnierzy zawodowych przeniesionych do pełnienia służby w innej miejscowości. Słusznie zatem organy administracji publicznej orzekające w sprawie odmówiły W. S. wypłaty żądanej należności. Działanie w granicach i zgodnie z prawem należy do podstawowych zasad działania organów publicznych w demokratycznym państwie prawa, co oznacza, że decyzje administracyjne muszą być wydane na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Brak regulacji prawnej danej kwestii lub zmiana przepisów usuwająca daną instytucję, oznacza, że nie jest możliwe spełnienie przez właściwy organ administracji publicznej żądań wnioskodawcy, tym bardziej, że konsekwencją wydania decyzji bez podstawy prawnej jest wyeliminowanie jej z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie nieważności takiej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.