I OSK 1808/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 2036/09 o odrzuceniu skargi J.S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Wola m.st. Warszawy z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie zakwalifikowania na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J.S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Wola m.st. Warszawy z dnia [...].07.2009 r. nr [...] oraz przyznał koszty wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż powołaną decyzją Zarząd nie wyraził zgody na zakwalifikowanie skarżącej do umieszenie na liście osób zakwalifikowanych do najmu lokalu znajdującego się w zasobie m.st. Warszawy. Informację o podjętej uchwale przekazano skarżącej w piśmie z dnia [...].07.2009 r. W dniu [...].07.2009 r. strona wezwała Zarząd Dzielnicy do usunięcia naruszenia prawa, domagając się zmiany wskazanej uchwały. Pismem z dnia [...].09.2009 r. Zarząd poinformował skarżącą, iż nie znalazł podstaw do zmiany swojego stanowiska i uchwałą z dnia [...].09.2009 r., nr [...], nie wyraził zgody na umieszenie J.S. na listę osób zakwalifikowanych do najmu lokali. Pismo to doręczono skarżącej w dniu 2.10.2009 r. W dniu 15.10.2009 r. J.S. złożyła bezpośrednio do Sądu skargę na uchwałę z dnia [...].07.2009 r. Skarga ta przekazana została organowi pismem z dnia 26.10.2010 r. i ten dzień Sąd przyjął jako datę wniesienia skargi. Rozpoznając środek zaskarżenia Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż złożony został on z uchybieniem terminu. Sąd podkreślił, iż zgodnie z art. art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4 tej ustawy, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W przedmiotowej sprawie wezwanie J.S. zostało skierowane do Zarządu Dzielnicy Wola w dniu [...].07.2009 r. Organ nie udzielił w terminie trzydziestu dni odpowiedzi na to wezwanie, zatem sześćdziesięciodniowy termin do wniesienia skargi upływał w dniu [...].09.2009 r. Tymczasem skarga złożona została w dniu 26.10.2009 r., a więc po upływie ustawowego terminu wynikającego z wskazanego przepisu. Zdaniem Sądu nie miał znaczenia fakt, iż organ udzielił skarżącej odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, bowiem odpowiedź ta udzielona została już po upływie trzydziestodniowego terminu, zatem nie wywoływało ono skutku. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia J.S., prawidłowo reprezentowana, zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 53 § 2 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że przewidziany w tym przepisie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi w każdym przypadku rozpoczyna swój bieg tylko wtedy, gdy organ nie doręczył odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w terminie sześćdziesięciu dni od dnia złożenia wezwania. Naruszenie to skutkowało, zdaniem autora skarg kasacyjnej, pozbawieniem skarżącej prawa do sądu, zagwarantowanego przez art. 45 Konstytucji RP. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia w części odrzucającej jej skargę oraz zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor powołał się na stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy oraz Naczelny Sąd Administracyjny, iż przepisy określające zasady liczenia terminów ustawowych, których zachowanie warunkuje skuteczne dokonanie przez stronę czynności procesowych. Ponadto wskazano na fakt, iż treść art. 53 § 2 P.p.s.a. może budzić trudności interpretacyjne, szczególnie dla osób nie posiadających wykształcenia prawniczego. Pełnomocnik skarżącej podkreślił też, iż skarga w przedmiotowej sprawie została wniesiona w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, co powinno być wzięte pod uwagę przez Sąd. Ponadto zaskarżona w sprawie uchwała nie zawierała pouczenia co do terminu i trybu wniesienia skargi, a J.S. nie działała za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślono też, iż skarżąca ponosi konsekwencje faktu, iż organ nie wykonał nałożonego przez ustawę obowiązku i nie udzielił odpowiedzi na wezwanie we właściwym terminie. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, zważył, co następuje: wniesiony w przedmiotowej sprawie środek zaskarżenia pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw. Zauważyć trzeba, iż art. 53 § 2 P.p.s.a. stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4 tej ustawy, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Zagadnienie zachowania terminu do złożenia skargi do sądu administracyjnego we wskazanym wyżej trybie było przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OPS 2/07 (ONSAiWSA 2007, nr 3, poz. 60). W uchwale tej zaprezentowano pogląd, że przepis art. 53 § 2 P.p.s.a. wprowadza dwa terminy do wniesienia skargi; pierwszy termin dotyczy sytuacji, gdy właściwy organ udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 30 dni i liczy się od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie) oraz drugi termin, który dotyczy sytuacji, gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 60 dni i liczy się od dnia wniesienia do organu wezwania do usunięcia naruszenia). Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia rozpoczyna bieg drugi z tych terminów, jeżeli jednak przed jego upływem organ doręczy odpowiedź na wezwanie, termin ten staje się bezprzedmiotowy, a rozpoczyna bieg termin trzydziestodniowy liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie. Jeżeli natomiast organ nie doręczy odpowiedzi na wezwanie przed upływem 60 dni od dnia wniesienia wezwania, to w tym terminie (60 dni od dnia wniesienia wezwania) powinna być wniesiona skarga. Należy przy tym podkreślić, iż skargę wnosi się na uchwałę (zarządzenie) organu gminy, a nie na odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie ma na celu jedynie umożliwienie organowi gminy załatwienia sprawy we własnym zakresie. W niniejszej sprawie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało wniesione do organu w dniu [...].07.2009 r. i przed upływem 60 dni od jego wniesienia organ nie udzielił na nie odpowiedzi, uznać należy zatem, iż Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że termin do wniesienia skargi upłynął w dniu [...].09.2009 r. W tej sytuacji uznać należy, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 53 § 2 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie. Skoro bowiem w przedmiotowej sprawie skarga została wniesiona w dniu 26.10.2009 r. (w tym dniu przekazano organowi skargę skierowaną bezpośrednio do Sądu), to podlegała ona odrzuceniu jako spóźniona, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a tym samym postanowienie Sądu w tym przedmiocie odpowiadało prawu. W świetle powyższych ustaleń nie znajduje uzasadnienia także zarzut naruszenia art. 45 Konstytucji RP i pozbawienia skarżącej prawa do sądu. Na marginesie dodać należy, iż okoliczność, że organ, wprawdzie po upływie 60 dni od wezwania do usunięcia naruszenia prawa, ale jednak udzielił skarżącej odpowiedzi na to wezwanie, mogłaby ewentualnie stanowić podstawę do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odniesieniu do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu stwierdzić należy, iż stosownie do art. 250, 258 § 2 pkt 8 i § 3 oraz art. 259 i 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) następuje to przed wojewódzkim sądem administracyjnym, który jest w tym przedmiocie Sądem pierwszej instancji. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego złoży temu Sądowi stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.